Her gün, durmadan bir şeyler yapıp ederiz, birtakım davranışlarda bulunuruz. Bunlara da genel olarak “eylem” ismini veririz. Peki eylem tam olarak nedir? “Eylem” kavramının analizi, analitik felsefe literatürüne Wittgenstein’ın şu sorusuyla birlikte hız ve önem kazanmıştır: “kolumu havaya kaldırdığım olgusundan, kolumun havaya kalktığı olgusunu çıkartırsam geriye ne kalır?” Bu sorunun cevabını basit bir biçimde verebiliriz: kolumu havaya bile isteye kaldırmam veya niyet ederek kaldırmam. Fakat bu cevap da diğer soruları doğurur. Bile isteye yapılan eylem nedir? Niyet etmek nedir? Bu sorulara ek olarak, analitik eylem felsefesinin ilgilendiği bir diğer soru ise eylemlerimizin özgür bir iradenin sonucu olarak yapılıp yapılmadığı sorusudur. Bu meseleler çağdaş analitik felsefe literatüründe çoğu filozof tarafından tartışılır ve bu araştırma projeleri günümüzde de gelişmekte ve dönüşmektedir.
3 haftalık bu program ile eylem meselesinin felsefi literatürde nasıl analiz edildiği ve hangi tartışmaların literatürde öncelik kazandığına bakacağız.
Eğitmenimiz Ongun Kılıç 2022 yılında Koç Üniversitesi Felsefe ve Psikoloji bölümlerinden mezun olmuştur. Ardından 2025 yılında Georgia Eyalet Üniversitesi Felsefe bölümünde yüksek lisans çalışmalarını tamamlamıştır. Yüksek lisans tezinde duyguların irrasyonel eylemlerle arasındaki ilişki üzerine çalışmıştır. Şu anda da Florida Eyalet Üniversitesinin Felsefe bölümünde doktora çalışmalarına devam etmektedir. Eylem felsefesi, epistemoloji ve etik ana ilgi alanlarını oluşturmaktadır.
Eğitim 14, 21, 28 Ekim Çarşamba günleri saat 19:00 – 21:00 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 6 saat sürecek. Tüm oturumlar kaydedilmekte ve katılımcılarla paylaşılmaktadır. Oturumlara eğitim bittikten sonra da erişilebilir.
Birinci Hafta (14 Ekim):
- Wittgenstein’ın sorusu
- Eylem nedir ve bedenimizde olup bitenlerden nasıl ayrılır?
- Davidson’un eylem kuramı
- İnanç ve arzu ikilileri ve eylemle olan ilişkileri
- İnanç ve arzu ikililerinin eylemle arasındaki ilişki nedensel midir?
- İnanç ve arzu ikilileri eylemi nasıl gerekçelendirir?
İlk oturumumuzda Wittgenstein’ın sorusu ile başlayıp eylem meselesinin nasıl bir felsefi probleme dönüştüğünü göreceğiz. Bunu takiben, analitik felsefe literatüründe hala daha büyük etkisi bulunan Davidson’un nedensel kuramına göz atacağız. Davidson’un zihinsel durumlarla eylemler arasındaki ilişkiyi nasıl kurduğuna ve bu zihinsel durumların Davidson’a göre eylemleri nasıl gerekçelendirdiğine bakacağız.
İkinci Hafta (21 Ekim):
- Anscombe’un eylem kuramı
- Zihinsel durumlar ve eylemin arasındaki ilişkinin nedensel olmayan analizi
- Pratik bilgi nedir?
- Bile isteye yapılan eylemlerin tanımının pratik bilgi üzerine kurulması
- Anscombe ve Davidson’un kuramları arasındaki farklar
İkinci oturumumuzda günümüzde yine büyük bir yer kaplayan bir diğer kurama göz atacağız. Davidson’un aksine eylem kavramının analizini zihinsel süreçlerin sebep olduğu durumlar olarak değil, pratik bilgiye dayanan bir analizini veren Anscombe’un kuramını işleyeceğiz. Son olarak, Davidson ve Anscombe’un kuramlarını birbirlerinden nasıl ayrıldığına göz atacağız.
Üçüncü Hafta (28 Ekim):
- Determinizm ve özgür irade arasındaki ilişki
- Eğer deterministik bir evrende yaşıyorsak, özgür irade mümkün müdür?
- Özgür irade bağlamında bağdaşırcılık (compatabilism) nedir?
- Özgür irade bağlamında bağdaşmazcılık (incompatabilism) nedir?
- Bir eylemin özgür iradenin bir sonucu olarak yapılmasının yeter ve gerek koşulları nedir?
- Frankfurt senaryoları
- Manipülasyon argümanları
Son oturumumuzda, eylemlerimizin özgür irademizle yapılıp yapılmadığı sorusunu masaya yatıracağız. Eğer evren deterministik kurallara tabiyse, bu eylemlerimizle, seçimlerimizle ve genel olarak yapıp etmelerimizle alakalı ne söyler? Merkeze determinizm ve özgür iradenin birbiriyle çelişen iki kavram olup olmadığı tartışmasını koyacağız. Özgür iradenin yeter ve gerek koşullarının analizine bakarken, Frankfurt ve van Inwagen gibi filozofların kuramlarına göz atacağız. Buna ek olarak, bağdaşırcılığın doğru bir tez olup olmadığı meselesini felsefi literatürde son yıllarda büyük ivme kazanan manipülasyon argümanları bağlamında işleyeceğiz.
Etkinliğin ücreti kişi başı KDV dahil 1700 TL’dir.
Ödeme bilgileri, kayıt formunu dolduran katılımcılar ile en kısa zamanda paylaşılacaktır.
