Güzellik, insanlık tarihinin hiçbir döneminde yalnızca bir lüks olmamıştır. Mağara duvarlarına çizilen figürlerden tapınaklara, müzikten şiire kadar insanlar, yaşadıkları dünyayı estetik deneyimler aracılığıyla anlamlandırmışlardır. Platon’un Şölen’inden günümüze uzanan “Güzel nedir?” sorusu, canlılığını korumaya devam etmektedir. Peki bir melodinin, bir yüzün, bir manzaranın ya da bir sanat eserinin bizde bıraktığı iz nasıl ortaya çıkar? Güzellik gerçekten yalnızca “bakanın gözünde” midir, yoksa algı, duygu ve anlam üretiminin birleşiminde ortaya çıkan temel bir insan deneyimi midir?
Dört oturumdan oluşan bu eğitimde, estetik deneyimin felsefi kökenlerinden başlanarak güncel nörobilim araştırmalarına uzanan geniş bir çerçeve sunulacaktır. Dersler boyunca estetik düşüncenin tarihsel gelişimi, simetri, karmaşıklık, beklenti ve bağlam gibi etkenlerin estetik yargılar üzerindeki rolü, estetik deneyimin nöral temelleri ve değişen bilinç durumlarıyla ilişkisi ele alınacaktır. Son bölümde ise yaratıcılık, sanatçı beyni ve nöroestetiğin mimari, ruh sağlığı, tasarım ve gündelik yaşam gibi alanlardaki uygulamaları tartışılacaktır.
Eğitmenimiz Erdem Taşkıran, lisans eğitimini Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Psikoloji bölümünde tamamladı ve lisans döneminde estetik algı ile afekt arasındaki ilişki üzerine çalışmalar yürüttü. Ardından Trento Üniversitesi Center for Mind/Brain Sciences (CIMeC)’de Bilişsel Nörobilim alanında yüksek lisansını tamamlayarak profesyonel sanatçıların beyin dinamiklerini çeşitli nörogörüntüleme teknikleriyle araştırdı, yaratıcılık ve görsel imgeleme üzerine deneysel çalışmalar gerçekleştirdi. Halen Trento Üniversitesi Psikoloji ve Bilişsel Bilim Bölümünde doktora çalışmalarına devam etmektedir. Görsel algı, yaratıcılık ve estetik algının nörobilimsel temelleri üzerine araştırmalarını sürdürmektedir.
Eğitim 12, 19, 26 Temmuz, 2 Ağustos Pazar günleri saat 17:00 – 19:00 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 8 saat sürecek. Tüm oturumlar kaydedilmekte ve katılımcılarla paylaşılmaktadır. Oturumlara eğitim bittikten sonra da süresiz erişilebilir.
Oturum 1: Estetik Deneyim Nedir?
- Neden estetiğe ihtiyaç duyarız?
- Estetiğin felsefi ve deneysel temelleri
- Estetik algının nörobiyolojik temelleri
- Deneysel estetik çalışmalarında bilinmesi gereken temel kavramlar ve yöntemler
Bu oturumda “Estetik nedir, neden önemlidir ve beyinde nasıl ortaya çıkar?” sorularıyla başlayacağız. Güzellik, haz, ilgi, anlam ve dikkat gibi kavramları gündelik ve bilimsel örnekler üzerinden ele alacağız. Estetik düşüncenin felsefi kökenlerinden deneysel estetiğe ve nöroestetiğe nasıl evrildiğini kısaca inceleyecek; Gustav Fechner‘den günümüze uzanan literatürü, Semir Zeki, Anjan Chatterjee, Helmut Leder ve diğer önemli araştırmacıların katkıları üzerinden tartışacağız.
Oturum 2: Bir Şeyi Güzel Bulmamıza Ne Etki Eder?
- Simetri, oran, karmaşıklık ve görsel akıcılık
- Duygu, anlam ve bağlamın estetik algıya etkisi
- Estetik algıda aşağıdan-yukarı ve yukarıdan-aşağı süreçler
- Farklı bilinç durumları estetik algıyı nasıl etkiler?
Bu oturumda bir görüntüyü, nesneyi, yüzü, mekânı ya da sanat eserini neden güzel, ilginç, yüce (sublime) veya rahatsız edici bulduğumuzu inceleyeceğiz. Simetri, düzen, karmaşıklık (complexity), belirsizlik (ambiguity) ve tanıdıklık (familiarity) gibi görsel özelliklerin algımızı nasıl etkilediğini tartışacağız. Bunun yanında beklenti, kültür, kişisel deneyim, duygu durumu ve bilgi gibi yukarıdan-aşağı süreçlerin estetik yargıları nasıl değiştirdiğine bakacağız. Ayrıca, henüz yeni gelişmekte olan bir araştırma alanı olarak değişen bilinç durumları (Altered States of Consciousness) ile estetik deneyim arasındaki olası ortak nöral süreçleri ele alacağız.
Oturum 3: Sanat, Yaratıcılık ve Sanatçının Beyni
- Sanatsal yaratıcılık beyinde nasıl ortaya çıkar?
- Sanatçı beyni, nöroloji ve yaratıcı süreçler
- Varsayılan Mod Ağı (DMN) ve Yürütücü Kontrol Ağı (ECN) arasındaki etkileşim
- Nörolojik vakaların sanat ve estetik deneyim hakkında öğrettikleri
Bu oturumda algılamadan üretime geçerek yaratıcılık, sanat üretimi ve beyin arasındaki ilişkiye odaklanacağız. Özellikle Varsayılan Mod Ağı (Default Mode Network / DMN) ile Yürütücü Kontrol Ağı (Executive Control Network / ECN) arasındaki etkileşimin yaratıcı süreçlerdeki rolünü inceleyeceğiz. Profesyonel görsel sanatçının beyninde algının ve uzmanlığın nasıl farklılaştığına bakacak; nörolojik vakaların (beyin hasarı, nörodejeneratif süreçler) sanat üretimi ve estetik deneyim hakkında bize neler öğretebileceğini tartışacağız.
Oturum 4: Nöroestetiği Müze Dışına Taşımak ve Uygulama Alanları
- Nöroestetik ve mimari; mekân ve güvenlik algısı
- Estetik ve ruh sağlığı; sağlık ve eğitimde uygulamalar
- Tasarım ve gündelik yaşam
- Nöroestetiğin disiplinlerarası olanakları ve iş alanları
Son oturumda nöroestetiği laboratuvarın ve müzenin dışına taşıyacağız. Mimari ve iç mekân tasarımında estetik tercihlerin güvenlik algısıyla ne kadar iç içe olduğunu; sağlık, ruh sağlığı ve eğitimde estetik deneyimin neden giderek daha önemli hâle geldiğini ele alacağız. Tasarım ve kullanıcı deneyiminden başlayarak, nöroestetiğin nörobilim ve deneysel psikoloji dışındaki disiplinlere nasıl entegre edilebileceğini ve hangi iş alanlarında karşılığını bulduğunu tartışacağız.
Etkinliğin ücreti kişi başı KDV dahil 1950 TL’dir.
Lisans öğrencilerine özel indirimimizle lisans öğrencisi katılımcılarımız için ücret KDV dahil 1365 TL’dir. Lisans öğrencisi katılımcılarımızın “Öğrenci ya da Çalışan Olarak Bünyesinde Bulunduğunuz Kurum” kısmında açıkça “lisans öğrencisi” ifadesini geçirmelerini rica ederiz. Aksi halde katılımcılarımızın lisans, yüksek lisans, doktora veya mezun seviyesinde olup olmadığını öngörmemiz mümkün olmayabiliyor.
Ödeme bilgileri, kayıt formunu dolduran katılımcılar ile en kısa zamanda paylaşılacaktır.
