Bir bebek dünyaya geldiğinde neler bilmektedir? Bir çocuğun davranışlarını daha çok mizacı mı, yaşadığı deneyimler mi şekillendirir? Bazı toplumsal grupların suç istatistiklerinde daha yüksek temsil edilmesi nasıl açıklanmalıdır? İnsanlar arasındaki zekâ farklılıkları doğuştan mı gelir? Beynimiz genetiğimizin doğrudan bir dışavurumu mudur, yoksa kervan yolda mı düzülür? Son olarak, bu sorulara verdiğimiz yanıtların politik karşılıkları neler olabilir?
Dört oturumdan oluşan bu eğitimde biliş ve beyin gelişimine ilişkin düşüncelerin tarihsel kökenlerinden beyin gelişimini simüle etmeyi amaçlayan makine öğrenmesi modellerine uzanacağız. Eğitim boyunca doğa–çevre tartışmasının farklı dönemlerde aldığı biçimleri, bireyler ve gruplar arasındaki bilişsel ve nöral farklılıklara getirilen açıklamaları, güncel nörobilimin beyin gelişimini açıklamak için kullandığı teorileri ve bu teorileri sınamak üzere geliştirilen işlemlemesel modelleri inceleyeceğiz. Bu bilimsel yaklaşımların zekâ, suç, cinsiyet, yoksulluk, eğitim ve gelişimsel farklılıklar hakkındaki politik tartışmaları nasıl şekillendirdiğini de değerlendireceğiz.
Halid Oğuz Serçe, Bahçeşehir Üniversitesi Psikoloji Bölümünden mezun olmuş ve Moleküler Biyoloji ve Genetik alanında yan dal yapmıştır. Cambridge Üniversitesinde Bilişsel Nörobilim alanında tamamladığı yüksek lisansında tezini üretici ağ modellerinin uzamsal beyin görüntüleme verilerine uygulanması üzerine yazmıştır. Araştırma ilgileri beyin ağlarının gelişimi, yapısal bağlantısallık, üretici ve öngörücü işlemlemesel modeller ile bilişsel gelişimin nöral temelleri üzerine yoğunlaşmaktadır.
Eğitim 16, 23, 30 Eylül, 7 Ekim Çarşamba günleri saat 20:00 – 22:00 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 8 saat sürecek. Tüm oturumlar kaydedilmekte ve katılımcılarla paylaşılmaktadır. Oturumlara eğitim bittikten sonra da erişilebilir.
Oturum 1 (16 Eylül): Bir Bebek Dünyaya Ne Bilerek Gelir?
- Doğa–çevre tartışmasının felsefi ve bilimsel kökenleri
- Doğuştancılık, empirisizm, olgunlaşmacılık ve davranışçılık
- Chomsky ve Piaget: bilişsel yapıların kökenine iki farklı yaklaşım
- Bebeklik çalışmalarında erken bilişsel beceriler
- Doğuştan, genetik, evrensel ve değişmez kavramları arasındaki farklar
İlk oturumda insan zihninin başlangıçta ne tür bilgi ve becerilere sahip olduğu sorusundan yola çıkacağız. Doğuştancılık ve empirisizm arasındaki felsefi tartışmanın psikolojide olgunlaşmacılık ve davranışçılık gibi yaklaşımlara nasıl dönüştüğünü inceleyeceğiz. Ardından davranışçılığın karmaşık bilişsel becerileri açıklamakta yetersiz kaldığı fikrinden hareketle Chomsky’nin bilişsel doğuştancı yaklaşımı ile Piaget’nin yapılandırmacı yaklaşımını karşılaştıracağız. Bebeklik çalışmaları üzerinden erken bilişsel becerilerin ne ölçüde doğuştan kabul edilebileceğini ve “doğuştan”, “genetik” ve “değişmez” kavramlarının neden birbirinden ayrılması gerektiğini tartışacağız.
Oturum 2 (23 Eylül): İnsanlar Nasıl Birbirinden Farklılaşır?
- Bireysel ve grup farklılıklarının bilimsel olarak incelenmesi
- İkiz çalışmaları, kalıtılabilirlik ve gen–çevre ilişkisi
- Zekâ, kişilik ve davranış farklılıklarına getirilen açıklamalar
- Cinsiyet ve ırk araştırmalarında özcü yaklaşımların sınırları
- Sosyoekonomik koşullar, bakımveren davranışları ve gelişimsel yörüngeler
İkinci oturumda insanların nasıl farklı bilişsel, nöral ve davranışsal özellikler geliştirdiği sorusuna odaklanacağız. İkiz çalışmaları ve kalıtılabilirlik kavramı üzerinden genetik ve çevresel etkilerin nasıl incelendiğini, bu yöntemlerin neyi gösterip neyi gösteremediğini ele alacağız. Ardından zekâ, cinsiyet ve ırk gibi alanlarda gözlenen farklılıkların neden zaman zaman değişmez biyolojik özelliklerin dışavurumu olarak yorumlandığını tartışacağız. Sosyoekonomik koşullar ve bakımveren–çocuk etkileşimleri gibi örnekler üzerinden bireysel ve grup farklılıklarının zaman içinde oluşan gelişimsel yörüngelerle ilişkisini inceleyeceğiz.
Oturum 3 (30 Eylül): Zihin ve Beyin Nasıl İnşa Olur?
- Piaget’nin yapılandırmacı gelişim anlayışı
- Karmiloff-Smith: doğuştan modüllerden gelişimsel modülerleşmeye
- Nöral yapılandırmacılıktan nöroyapılandırmacılığa
- Beyin, beden, davranış ve çevre arasındaki çok düzeyli etkileşimler
- İşlemlemesel nöroyapılandırmacılık ve gelişimsel modeller
Üçüncü oturumda bilişsel yapıların ve bireysel farklılıkların gelişim sırasında nasıl ortaya çıktığı sorusuna odaklanacağız. Piaget’nin yapılandırmacı yaklaşımından başlayarak Karmiloff-Smith’in, yetişkin zihninde gözlenen uzmanlaşmanın doğuştan gelen modüllerden ziyade gelişimsel bir modülerleşme sürecinin ürünü olabileceği fikrini inceleyeceğiz. Ardından nöral yapılandırmacılık ve nöroyapılandırmacılık üzerinden beynin genler, nöral etkinlik, beden, davranış ve çevre arasındaki etkileşimler içinde nasıl geliştiğini tartışacak; bu süreçlerin yapay sinir ağları ve üretici ağ modelleriyle nasıl incelenebildiğine bakacağız.
Oturum 4 (7 Ekim): Beyin Gelişimi Neden Politiktir?
- Biyolojik determinizm ve toplumsal farklılıkların doğallaştırılması
- Zekâ, suç, cinsiyet ve ırk araştırmalarının politik karşılıkları
- Yoksulluk, sosyoekonomik koşullar ve beyin gelişimi
- Beyin plastisitesi, erken müdahale ve ebeveynlerin sorumlulaştırılması
- Normal gelişim, gelişimsel bozukluklar ve nöroçeşitlilik
Son oturumda beyin gelişimine ilişkin bilimsel teorilerin laboratuvarın dışına çıktığında kazandığı toplumsal ve politik anlamlara odaklanacağız. Bilişsel ve davranışsal farklılıkların değişmez biyolojik özellikler olarak yorumlanmasının eşitsizlik, suç ve zekâ tartışmalarını nasıl şekillendirdiğini inceleyeceğiz. Bunun yanında yoksulluğun beyin gelişimi üzerindeki etkilerini ele alan araştırmaları ve plastisite söyleminin erken müdahale ile ebeveynlik politikalarında nasıl kullanıldığını tartışacağız. Eğitimi, “normal” gelişimin nasıl tanımlandığını ve gelişimsel farklılıkların eksiklik ya da nöroçeşitlilik çerçevesinden ele alınmasının sonuçlarını değerlendirerek tamamlayacağız.
Etkinliğin ücreti kişi başı KDV dahil 1850 TL’dir.
Ödeme bilgileri, kayıt formunu dolduran katılımcılar ile en kısa zamanda paylaşılacaktır.
