Calcagno ve Fuentes [2012] tarihin en hassas sorularından birini alanında uzman on üç antropoloğa sordular: “Bizi insan yapan nedir?”. Aldıkları cevaplar çeşit çeşitti – prososyallik, sembolik davranış, sosyal bir beyin, yardımlaşımlı üreme, kültürel aktarım… Bu cevapları “gelişkin bir zihin okuma yetisi” ve “biyolojik ve kültürel evrimimizin ayrılmazlığı” olmak üzere iki temel faktörle ilişkilendirdiler. Peki bu iki faktörü veya genel olarak kapsadıkları özellikleri kesiştiren tekil bir olgu gerçekten mevcut değil mi?
Bu eğitimde dilin antropolojik manada “insan” ile ilişkilendirilen özelliklerimizle evrimsel ilişkisini inceleyeceğiz. Bu özellikler temelde biyolojik midir, yoksa kültürel midir? Dil bu özelliklerin sebebi midir yoksa sonucu mudur? Dil gerçekten bizi diğer canlılardan ayıran bir özelliğimiz midir? Dil mi insanı şekillendirmiştir, yoksa insan mı dili şekillendirir? Bunlarla birlikte Kültürel Teori ışığında şu temel soruyu soracağız: “Evrimde basit biyolojik inovasyonlar kültüre, basit kültürel inovasyonlar karmaşık dile, ve basit dil inovasyonları karmaşık kültüre ön ayak olmuş olabilir mi?“
Yasin Tuna Kurşunlu lisansını bilişsel bilim ve dilbilim çift anadalı ve antropoloji yandalıyla Toronto Üniversitesinde bitirdi. Lisans projesi biliş teorilerinin evrimsel öndeyileri üzerineydi. Yüksek lisansını Edinburgh Üniversitesinde Dil ve Biliş Evrimi programında tamamladı. Yüksek lisans tezinde, sosyal ağların matematiksel özelliklerinin dilin yapısına etkilerini evrimsel bir simülasyon deneyiyle test etti. Temel araştırma ilgilerini, biliş teorilerinin evrimsel öndeyilerinin deneysel simülasyon metodlarıyla incelenmesi oluşturuyor.
Eğitim 25 Şubat, 4, 11, 18 Mart Çarşamba günleri akşam saat 20:00 – 22:00 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 8 saat sürecek. Tüm oturumlar kaydedilmekte ve katılımcılarla paylaşılmaktadır. Oturumlara eğitim bittikten sonra da süresiz erişilebilir.
1. Hafta (25 Şubat): Evrimde “biyolojik”lik ve “kültürel”lik kavramları
- Temel Kavramlar: – İndirgeme ve bütünleşim – Biliş olgusu ve bilişin delilleri
- Teorik Temalar: – İndirgemeci “biyolojik” ve indirgemeci “kültürel” – Bütünleşimci “biyolojik” ve bütünleşimci “kültürel”
- Empirik İşler: – İnsan ve hayvanlarda natüralistik gözlemler
Bu oturumda evrimsel literatürde ne gibi özellik ve süreçlerin biyolojik ya da kültürel olarak nitelendirilebildiğini inceleyeceğiz. Biyolojik ve kültürel evrimin benzer ve farklı yönlerini karşılaştıracağız. İnsan ve hayvanlardaki birtakım kültürel oluşumları ve bu oluşumların gerektirdiği biyolojik hazırlıkları ilişkilendireceğiz.
2. Hafta (4 Mart): Dilin kökenleri ve değişiminin kültürel açıklamaları
- Temel Kavramlar: – Dil olgusu ve diller – Dil yetisi ve dilin tasarımı
- Teorik Temalar: – Linkaj problemi – Yinelemeli edinim (çözüm)
- Empirik İşler: – Bilgisayar, insan ve hayvanlarda evrimsel simülasyon deneyleri
Bu oturumda basit bir biyolojik hazırlık ve basit birtakım kültürel inovasyonların dilin göz alıcı karmaşıklığını ortaya çıkarmış olup olamayacağını değerlendireceğiz. Bilişsel beklentilerin Kültürel Teori’de dil yapısına nasıl yansıdığı sorununa odaklanacağız. Bilgisayar, insan ve hayvanlarda bu kültürel inovasyonlar yapay yollarla sağlandığında dilin tasarım ilkelerinin belirebildiğini göreceğiz.
3. Hafta (11 Mart): Dil evrenselleri ve çeşitliliğinin kültürel açıklamaları
- Temel Kavramlar: – Dil dokümantasyonu ve tarihi – Dil tipolojisi ve karşılaştırmaları
- Teorik Temalar: – “Zayıf” ve “güçlü” önbeklentiler – Sübstantif ve analitik önbeklentiler
- Empirik İşler: – İnsanlarda önbeklenti ve evrimsel simülasyon deneyleri, diller-arası gözlemler
Bu oturumda kültürel aktarımın dil evrensellerini zayıf bilişsel önbeklentiler üzerinden nasıl ortaya çıkarabildiğini konuşacağız. Bu zayıf önbeklentiler ve doğuştanlık, dil-biçimlilik, evrensel dilbilgisi gibi klasik teorik önermeler arasındaki tezatlığı yorumlayacağız. Diller arasındaki çeşitliliği de kültürel bağlamların farklı “alaka peyzajları” üzerinden açıklayacağız.
4. Hafta (18 Mart): İnsan-dil koevolüsyonunda kültür-biyoloji etkileşimleri
- Temel Kavramlar: – “Sembolik davranış” – “Maddi kültür”
- Teorik Temalar: – “Özevcilleştirim” – Gen-Gelenek etkileşimleri
- Empirik İşler: – Arkeolojik evrimsel simülasyon deneyleri, koruyucu ailelik ve yapay seçilim deneyleri, arkeolojik gözlemler
Bu oturumda kültürel aktarımın gerektirdiği biyolojik hazırlığın kökenlerini ele alacağız. Kültürel aktarımdan ileri gelen dilin bu biyolojik hazırlığa ne gibi geridönütleri olmuş olabileceğini tartışacağız. Bunu yaparken Kültürel Teori’ye arkeolojik kayıt gözünden de bakmış olacağız.
Eğitimin ücreti kişi başı KDV dahil 1600 TL’dir. Ödeme bilgileri, başvurusu onaylanan katılımcılar ile en kısa zamanda paylaşılacaktır.
