Francisco Ayala (2007), Darwin’in büyük keşfini şu meşhur sloganla dile getirdi: “tasarımcı olmadan tasarım(ın belirmesi)”. Tek hücreliden böcek kolonisine, doğada karşımıza çıkan bütün “tasarım harikaları” bu prensip uyarınca, zeki olduğu düşünülemeyecek birtakım süreçlerin ürünü. Bununla birlikte yapay zeka, mühendis ve bilim insanlarımızın dikkatli girişim ve incelemeleri doğrultusunda, evrimle kıyas edilemeyecek bir süratle gelişim göstermekte. Mademki biz kendi zekamızı zeki bir tasarımcının inisiyatifine borçlu değiliz, o halde bizi zeki yapan şey nedir?
Bu eğitimde zekamızın evrimsel tarihiyle büyük projemiz yapay zekanın gelişimi ve geleceği arasındaki arayüzleri keşfe çıkacağız. Zeki sistemler kaçınılmaz olarak nöral midir? Mevcut yapay zeka sistemlerinin temel tasarım ilkeleri nelerdir? Yapay zeka için yegane referans noktası insan bilişi midir? Organizma bir nevi bilgisayar mıdır? Bunlarla birlikte biyojenik yaklaşım (kavram için Lyon, 2006) ışığında şu temel soruyu soracağız: “Evrimsel tarihten edinebileceğimiz birtakım bilişsel bilimsel çıkarımlar, yapay zekada gelecek atılımlara ilham kaynağı olabilir mi?”.
Yasin Tuna Kurşunlu lisansını bilişsel bilim ve dilbilim çift anadalı ve antropoloji yandalıyla Toronto Üniversitesinde bitirdi. Lisans projesi biliş teorilerinin evrimsel öndeyileri üzerineydi. Yüksek lisansını Edinburgh Üniversitesinde Dil ve Biliş Evrimi programında tamamladı. Yüksek lisans tezinde, sosyal ağların matematiksel özelliklerinin dilin yapısına etkilerini evrimsel bir simülasyon deneyiyle test etti. Temel araştırma ilgilerini, biliş teorilerinin evrimsel öndeyilerinin deneysel simülasyon metodlarıyla incelenmesi oluşturuyor.
Eğitim 21, 28 Temmuz, 4, 11 Ağutsos Salı günleri saat 19:00 – 21:00 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 8 saat sürecek. Tüm oturumlar kaydedilmekte ve katılımcılarla paylaşılmaktadır. Oturumlara eğitim bittikten sonra da süresiz erişilebilir.
Birinci Oturum (21 Temmuz): Evrimsel bağlamda “sinirsellik” ve “mekaniklik” kavramları*
Temel Kavramlar:
– İndirgeme ve bütünleşim
– Biliş olgusu ve bilişin delilleri
Teorik Temalar:
– Zekanın sinirsel eşlenikleri
– Bilişsel evrim teorileri (Çevresel Karmaşıklık (Godfrey-Smith, 2002), Hayvan Sensorimotor Organizasyonu (Keijzer & Arnellos, 2017))
Empirik İşler:
– İnsan ve hayvanlarda natüralistik gözlemler
Bu oturumda Barwich ve Rodriguez’in (2024) fikirlerini dikkate alarak evrimsel literatürde ne gibi özellik ve süreçlerin beyin ya da makine prensipleri uyarınca değerlendirilebildiğini inceleyeceğiz. Bunlardan nöral olanlara, özellikle de zekanın nöral eşlenikleri konusuna odaklanacağız. Biliş ve bilişsel süreçleri sağlayan organik oluşumların ne gibi evrimsel süreçlerce şekillenmiş olabileceğini tartışacağız.
İkinci Oturum (28 Temmuz): Bilgisayar ve organizmaların teorik ilişkileri
Temel Kavramlar:
– Simülasyon ve (yapay) örneklendirme
– Modeller ve sistemler
Teorik Temalar:
– Ağlar ve algoritmalar
– Yapay ve doğal (?) donanımlar
Empirik İşler:
– Fizyometrik ve psikometrik zeka kestirimleri, kör bakış, aynada kendini tanıma gibi bilinç hallerini içeren testler
Bu oturumda bilişsel evrim tartışmalarında sıklıkla zikredilen ağ ve donanım olgularını karşılaştırmalı konektomi (van den Heuvel et al., 2016) odağında tanıyacağız. Bunların ışığında bilgisayar ve organizmaların ne gibi yönlerden birbirleriyle ilişkilendirilebildiklerini gözden geçireceğiz. Bir sistemin sahici manada zihinsel olup olmaması meselesine ise basit olarak zihinselliği önvarsayılan insan vb. sistemlerin belli birtakım özellikleri cinsinden yaklaşacağız.
Üçüncü Oturum (4 Ağustos): Mevcut yapay zeka teknolojilerinin temel tasarım ilkeleri
Temel Kavramlar:
– Bilgisayar mimarisi
– Öğrenme türleri
Teorik Temalar:
– 1. dalga yapay zeka
– 2. dalga yapay zeka
Empirik İşler:
– Beyin ve mevcut yapay zeka sistemlerinin karşılaştırmalı incelemeleri
Bu oturumda mevcut yapay zeka sistemlerinin tasarım ilkelerini gözden geçireceğiz. Bu tasarım ilkeleriyle ilgili yaygın birtakım varsayımlarla bilişsel bilimsel anlamda yapay zeka arasındaki tezatlıkları ve bunların “doğal zeka” ile ilişkisini temel eleştiriler odağında (örn., Smith, 2019) yorumlayacağız. Beyin ve 2. dalga yapay zeka sistemleri arasındaki benzerliklerin içyüzüne ve sınırlarına bakacağız.
Dördüncü Oturum (11 Ağustos): Bilişin evrimsel tarihinden yapay zekanın geleceğine bakış
Temel Kavramlar:
– Yapay zekayla alakalı bilimsel ve sosyal meselelerin fark ve ilişkileri
– Yapay zekanın mühendisliğinin ve bilişsel biliminin fark ve ilişkileri
Teorik Temalar:
– Biyoelektriksel ağlar (Baluska & Levin, 2016)
– Sensorimotor otonomi (Kiverstein et al., 2022)
Empirik İşler:
– Yapay hayat çalışmaları, konumlanmış ve diğer alternatif robotik çalışmaları
Bu oturumda Gerhard Roth’un (2013) rehberliğinde bilişin kökenleri, değişimi ve çeşitliliğinin anahatlarıyla yapay zekayı ilişkilendirmeye çalışacağız. Yapay zeka ve bilişsel bilimin birbirleri için önemi ve biyojenik yaklaşımlardan temin edebilecekleri kazanımlar üzerine kafa yürüteceğiz. Bunu yaparken bilişin evrimsel tarihine türler arası karşılaştırmalar gözünden de bakmış olacağız.
Etkinliğin ücreti kişi başı KDV dahil 1900 TL’dir.
Lisans öğrencilerine özel indirimimizle lisans öğrencisi katılımcılarımız için ücret KDV dahil 1330 TL’dir. Lisans öğrencisi katılımcılarımızın “Öğrenci ya da Çalışan Olarak Bünyesinde Bulunduğunuz Kurum” kısmında açıkça “lisans öğrencisi” ifadesini geçirmelerini rica ederiz. Aksi halde katılımcılarımızın lisans, yüksek lisans, doktora veya mezun seviyesinde olup olmadığını öngörmemiz mümkün olmayabiliyor.
Ödeme bilgileri, kayıt formunu dolduran katılımcılar ile en kısa zamanda paylaşılacaktır.
