Bilişsel bilim, zihni ve bilişi anlamaya çalışan pek çok disiplinin kesişiminde yer alan, doğası gereği çoğul ve disiplinlerarası bir araştırma alanıdır. Peki bilişsel bilimi psikoloji, nörobilim, psikiyatri, dilbilim ya da sosyal bilimler içindeki diğer çalışmalardan ayıran şey nedir? Gerçekten kendine özgü bir “bakışı” ve araştırma nesnesi var mıdır? Bu eğitim, bilişsel bilimi hem tarihsel gelişimi hem de kuramsal ve metodolojik çeşitliliği içinde tanıtmayı amaçlamaktadır. Herhangi bir önbilgi gerektirmez, alana atılan ilk adım olarak düşünülebilir.
İlk bölümde bilişsel bilimin ne olduğunu, nasıl ortaya çıktığını, zihinle ilgili diğer disiplinlerle nasıl ilişkiler kurduğunu ve (sosyal) bilimler içindeki konumunu tartışacağız. İkinci bölümde bilişsel psikolojiden bilişsel nörobilime, yapay zekâdan dilbilime kadar farklı alt alanların kullandığı başlıca yöntemleri ele alacak, davranışsal deneyler, göz izleme, fMRI, EEG, fNIRS, TMS, bilişsel modelleme, derlem çalışmaları ve kabul edilebilirlik yargıları gibi araçların bilişi araştırmada nasıl kullanıldığını inceleyeceğiz. Son bölümde ise bilişsel bilimin temel kuramsal çerçevelerine odaklanarak bilişselcilik, bağlantıcılık, bedensel yaklaşımlar, öngörmeli işleme, serbest enerji prensibi ve aktif çıkarım gibi yaklaşımları karşılaştıracağız.
Ayrıca bilişsel bilimin gerçekten disiplinlerarası ve yekpare, bütüncül olup olmadığını, başka alanları nasıl beslediğini, bugün Türkiye’de ve dünyada nasıl konumlandığını ve gelecekte nasıl bir yön alabileceğini tartışacağız. Bu eğitim, bilişsel bilime kapsamlı ve özlü bir giriş sunarken, aynı zamanda bu alanın sınırlarını, imkanlarını ve felsefi anlamını da sorgulayan bütünlüklü bir çerçeve sunmayı hedeflemektedir.
Eğitmenimiz Yunus Şahin, 2020 yılında İstanbul Üniversitesi Dilbilim Bölümü’nden mezun olmuş, ardından 2021’de Boğaziçi Üniversitesi Bilişsel Bilim yüksek lisans programında yüksek lisansına başlamıştır. Burada bilişsel bilim felsefesi, bilişsel bilimde araştırma gelenekleri, bilişsel bilimde açıklamanın doğası gibi konular üzerine çalışmıştır. Yüksek lisans tezinde bilişsel bilimde zihinsel hiçbir kavramı merkezinde bulundurmayan teorik bir çerçeveye neden ihtiyaç olduğunu bilim felsefesi açısından çalışmıştır. Bu tez, onu bilişsel bilim ve özelikle de biyolojideki Gelişimsel Sistemler Teorisi, Genişletilmiş Evrimsel Sentez gibi yaklaşımlar arasındaki ilişkileri daha yakından incelemek üzere biyoloji felsefesi ve biyosemiyotik alanlarına yönlendirmiştir. Şu anda da Estonya Tartu Üniversitesi’nde Semiyotik Bölümü’nde biyosemiotik yüksek lisansına devam etmektedir. Bilişsel bilim felsefesi, biyoloji felsefesi ve nörobilim felsefesi temel ilgi alanlarını oluşturmaktadır. CogIST ve The Analytic platformlarının kurucusudur. İstanbul, Ankara ve İzmir Şirince’de çeşitli etkinlikler düzenlemiş, bilim iletişimi faaliyetlerinde bulunmuştur.
Eğitim 14, 21, 28 Mayıs Perşembe günleri saat 19:00 – 21:00 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 6 saat sürecek. Tüm oturumlar kaydedilmekte ve katılımcılarla paylaşılmaktadır. Oturumlara eğitim bittikten sonra da süresiz erişilebilir.
Birinci Oturum (14 Mayıs): Bilişsel Bilimi Tanımlamak
- Bilişsel bilim nedir? Bilişsel bilimi zihinle ilgili diğer disiplinlerden ayıran nedir?
- Bilişsel bilimin psikoloji, psikiyatri, nörobilim ve sosyal bilimler içindeki konumu.
- Bilişsel bilim bir sosyal bilim mi?
- Bilişsel bilimin temel konuları, araştırma alanları, “bakışı” nedir?
- Bilişsel bilim nasıl ortaya çıkmıştır? Kısa tarihçesi.
Bu oturumda bilişsel bilimi diğer disiplinlerle ilişkisi içinde anlamaya çalışacağız. Bilişsel bilimin sınırlarını anlayacak ve tarihçesini kısaca öğreneceğiz.
İkinci Oturum (21 Mayıs): Bilişsel Bilimde Metodolojiler ve Disiplinlerarası Yaklaşım
- Bilişsel bilimin farklı altdalları hangi metodolojileri kullanıyor?
- Bilişsel psikolojide başat metotlar: davranışsal metotlar ve göz izleme
- Bilişsel nörobilimde metotlar: fMRI, EEG, fNIRS, TMS ve diğerleri
- Bilgisayar modelleri, bilişsel modelleme ve yapay zeka
- Dilbilimde metotlar: derlem, kabul edilebilirlik ve dilbilgisellik raporları
- Tüm bu alanlar ve metotlar birbirlerini nasıl besliyor?
Bu oturumda bilişsel bilim ve altdallarının, “bilişsel” bakışaçısıyla hangi metodolojileri kullandığını, ne gibi deney tasarımlarının var olduğunu bunların birbirlerini nasıl beslediğini öğreneceğiz.
Üçüncü Oturum (28 Mayıs): Bilişsel Bilimde Kuram, Teori ve Felsefe
- Bilişsel bilimde kuramlar: bilişselcilik, bağlantıcılık, bedensel yaklaşımlar, öngörmeli kodlama/işleme, serbest enerji prensibi ve aktif çıkarım
- Bilişsel bilim diğer alanları nasıl besliyor?
- Bilişsel bilimin geleceği
- Bilişsel bilim diye bir şey “gerçekten” var mı?
- Bilişsel bilim gerçekten disiplinlerarası mı?
- Türkiye’de ve dünyada bilişsel bilim
Bu oturumda bilişsel bilimin disiplinlerarası doğasını, bilişsel bilimin felsefenin çeşitli dallarıyla ilişkisini ve geleceğini konuşacak, “bilişsel bilim” yekpare bir bilim dalı olmayı başarıp başaramadığını tartacağız. Bu son yıllarda bilişsel bilimciler açısından en çok konuşulan konulardan biri.
Eğitiimin ücreti her bir katılımcı için KDV dahil 2150 TL’dir. Ödeme bilgileri, kayıt formunu dolduran katılımcılar ile en kısa zamanda e-posta yoluyla paylaşılacaktır.
