Bu döküman CogIST olarak, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü dolayısıyla Vikipedi Türkiye’de, kadın bilişsel bilimcilere dair gerçekleştirdiğimiz katkıların bir arşivi niteliğindedir. Vikipedi’deki maddeler sıklıkla değiştirilebildiği için, bu katkıların kendi payımıza düşen kısmını belgelemek ve arşivlemek gereği duyduk. Bu maddeye Vikipedi’de de erişebilirsiniz. Tüm Kognitif VikiMaraton detaylarına ise buradan ulaşabilirsiniz.
Eleanor Rosch (Eskiden Eleanor Rosch Heider[1], 1938) [2] Berkeley’deki California Üniversitesinde çalışan Amerikalı bilişsel psikoloji profesörüdür [3]. Rosch kategorizasyon üzerine yaptığı çalışmalarla ve özellikle bilişsel psikoloji alanını derinden etkileyen prototip teorisiyle tanınır.
Rosch, anlamsal kategorizasyon, kavramların zihinsel temsili ve dilbilim gibi konularda kapsamlı çalışmalar yürütmüştür.[4] Araştırma alanları arasında biliş, kavramlar, nedensellik, düşünme, bellek, kültürlerarası çalışmalar ve din psikolojisi yer almaktadır. Din psikolojisi alanındaki yakın tarihli çalışmaları ile Budizm’in sonuçlarını ve Batı dinlerinin modern psikoloji için düşünsel yönlerini göstermeye çalışmıştır.
Erken Yaşamı ve Eğitim Hayatı
Rosch, İngiltere’de İngilizce öğretmeni bir baba ve mülteci bir Rus annenin kızı olarak New York’ ta doğmuştur.[5] Felsefe tezini Reed College’da Wittgenstein üzerine yazmış ve söylediğine göre bu durum onu felsefe okumaktan kurtarmıştır.
Okuldan sonra, Portland’da birkaç seneliğine sosyal hizmet uzmanı olarak görev yapmış ve daha sonra o zamanki Sosyal İlişkiler Departmanında klinik psikoloji okumak için Harvard’a dönmüştür. Devamında kategori oluşumu ile ilgili paradigma değiştiren tezini Roger Brown danışmanlığında sunmuştur. Brown Üniversitesi ve Connecticut Kolejindeki kısa görevlerinden sonra Rosch, 1971’de Berkeley’deki California Üniversitesinin Psikoloji Bölümüne katılmıştır.[6]
Alan Çalışmaları
Rosch, 1970’lerde Papua Yeni Gine’deki Dani halkı ile (Eski eşi Karl Heider ile birlikte) yaptığı saha deneylerinden, insanların günlük bir nesneyi veya deneyimi kategorilendirirken, kategorilerin soyut tanımlarına, bir kategoriyi en iyi temsil eden nesne veya deneyim olarak düşündükleri şeye yani prototipine kıyasla daha az güvendikleri sonucuna varmıştır.[7]
Ayrıca Rosch’un çalışması, Dani dilinin İngilizce’deki renklere karşılık kelimeler içermemesine rağmen (Dani dili, bütün renkleri “açık, parlak” veya “koyu, soğuk” kategorisine ayıran, yalnızca iki renk niteliği kelimesi içermekte), Dani halkının nesneleri renklere göre kategorize edebildiğini göstermiştir. Temel nesnelerin kültürel farklılıkların da ötesinde olduğunu ve bu tür nesnelerin zihinsel olarak temsil edilme şeklini şekillendiren psikolojik bir çıktı olduğunu savunmuştur. Farklı kültürlerdeki insanların, kategorilerin prototipleri farklılık gösterse bile, prototip kullanarak nesneleri kategorize etme eğiliminde oldukları sonucuna varmıştır.[1]
Rosch, bu prototip (sandalye) ve ikincil terimlere (uzun siyah deri sandalye) dayalı olarak nesnelerin taksonomik analizine ilişkin çok sayıda bilimsel çalışmaya katkıda bulunmuştur. Ayrıca ikincil terimlerin aşırı kullanımının züppelik ve elitizm tutumuna bağlanabileceği sonucuna varmıştır.[8]
Rosch’un çalışmaları, nesne kategorizasyonlarına dayanarak bilgisayarlara insanların anında algıladığı ve yorumladığı temel sahneleri tanımayı öğretmek üzerine çalışan, bilgisayar görüşü ve derin öğrenme araştırmacısı Aude Oliva tarafından sık sık referans alınmıştır.[9]
Yayınları
Kitapları
- 1978 (with Lloyd, B., eds). Cognition and Categorization. Hillsdale NJ: Lawrence Erlbaum Associates.[10]
- 1991 (with Francisco Varela and Evan F. Thompson). The Embodied Mind. MIT Press.
Kitap Bölümleri
- 1973, “On the Internal Structure of Perceptual and Semantic Categories.” In T. Moore (ed.), Cognitive Development and the Acquisition of Language, New York: Academic Press, 1973.
- 1974, Linguistic relativity. In: E. Silverstein (ed.) Human Communication: Theoretical Perspectives, Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
- 1977, “Human Categorization” in Warren, Neil, ed., Advances in Cross-Cultural Psychology 1: 1–72. Academic Press.
- 1983, “Prototype classification and logical classification: The two systems” in Scholnick, E., New Trends in Cognitive Representation: Challenges to Piaget’s Theory. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates: 73–86
Makaleler
Kategorizasyon ve Prototip Teorisi
- Rosch, E.H. (1973). “Natural categories”. Cognitive Psychology. 4 (3): 328–50. doi:10.1016/0010–0285(73)90017–0.
- Rosch, R.H. (1975). “Cognitive reference points”. Cognitive Psychology. 7 (4): 532–47. doi:10.1016/0010–0285(75)90021–3.
- 1975, “Cognitive representation of semantic categories,” Journal of Experimental Psychology 104(3): 192–233.
- Rosch, E.H.; Mervis, C.B.; Gray, W.D.; Johnson, D.M.; Boyes-Braem, P. (1976). “Basic objects in natural categories”. Cognitive Psychology. 8 (3): 382–439. CiteSeerX 10.1.1.149.3392 $2. doi:10.1016/0010–0285(76)90013-X.
- Mervis, C.B.; Rosch, E. (1981). “Categorization of Natural Objects”. Annual Review of Psychology. 32: 89–113. doi:10.1146/annurev.ps.32.020181.000513.
Din Psikolojisi
Ödüller ve Takdirler
Rosch, Bilişsel Bilimler Derneği’nin bir üyesidir. [11] Dalai Lama ile birkaç tartışmada arabuluculuk yapmıştır.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ a b “Natural Categories”, Cognitive Psychology, Vol. 4, №3, (May 1973), p. 328.
- ^ Eleanor Rosch — School of Information Science — Hall of Fame
- ^ Eleanor Rosch, MIT Press website
- ^ Rosch (September 1975). “Cognitive representations of Semantic Categories”. Journal of Experimental Psychology: General. 104 (3): 192–233. doi:10.1037/0096–3445.104.3.192.
- ^ “Dialog on Leadership: Professor Eleanor Rosch Interview”. www.iwp.jku.at. Erişim tarihi: 13 Kasım 2018.
- ^ Heider (October 1971). “Information Processing and the Modification of an ‘Impulsive Conceptual Tempo’”. Child Development. 42 (4): 1276–81. doi:10.2307/1127811. PMID 5157116.
- ^ Heider (April 1972). “The structure of the color space in naming and memory for two languages”. Cognitive Psychology. 3 (2): 337–354. doi:10.1016/0010–0285(72)90011–4.
- ^ Cognition and Categorization. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum. 1978. ss. 1–25.
- ^ GREENE, M; OLIVA, A (Mart 2009). “Recognition of natural scenes from global properties: Seeing the forest without representing the trees”. Cognitive Psychology. 58 (2): 137–176. doi:10.1016/j.cogpsych.2008.06.001. ISSN 0010–0285.
- ^ Rosch, Eleanor (1978). Cognition and Categorization. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum. ss. 1–25.
- ^ “Fellows | Cognitive Science Society”. www.cognitivesciencesociety.org (İngilizce). 26 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2018.
Dış bağlantılar
