Bilişsel bilim, 1970’lerden itibaren psikoloji, yapay zekâ, dilbilim, felsefe, antropoloji ve nörobilimi bir araya getiren yeni bir “zihin bilimi” olarak ortaya çıktı. Peki aradan geçen yarım yüzyılın ardından bu vaat ne ölçüde gerçekleşti? Bilişsel bilim gerçekten disiplinlerarası, bütünleşik ve kendine özgü bir alan haline gelebildi mi, yoksa büyük ölçüde psikoloji merkezli, gevşek bir çokdisiplinli araştırma alanı olarak mı kaldı?
Bu atölyede, Rafael Núñez ve arkadaşlarının 2019 tarihli “What Happened to Cognitive Science?” makalesini ve bu makaleye verilen yanıtları birlikte tartışacağız. Bilişsel bilimin kurucu ideallerini, bir disiplin olarak psikolojinin alanda disiplinlerarasılığı engelleyecek ölçüde baskın olduğu iddiasını, disiplinlerarasılığın nasıl ölçülebileceğini, Lakatosçu “araştırma programı” fikrinin bu alana uygulanıp uygulanamayacağını ve bilişsel bilimin geleceği için önerilen farklı modelleri ele alacağız.
Atölyenin moderatörü Yunus Şahin, 2020 yılında İstanbul Üniversitesi Dilbilim Bölümü’nden mezun olmuş, ardından 2021’de Boğaziçi Üniversitesi Bilişsel Bilim yüksek lisans programında yüksek lisansına başlamıştır. Burada bilişsel bilim felsefesi, bilişsel bilimde araştırma gelenekleri, bilişsel bilimde açıklamanın doğası gibi konular üzerine çalışmıştır. Yüksek lisans tezinde bilişsel bilimde zihinsel hiçbir kavramı merkezinde bulundurmayan teorik bir çerçeveye neden ihtiyaç olduğunu bilim felsefesi açısından çalışmıştır. Bu tez, onu bilişsel bilim ve özelikle de biyolojideki Gelişimsel Sistemler Teorisi, Genişletilmiş Evrimsel Sentez gibi yaklaşımlar arasındaki ilişkileri daha yakından incelemek üzere biyoloji felsefesi ve biyosemiyotik alanlarına yönlendirmiştir. Şu anda da Estonya Tartu Üniversitesi’nde Semiyotik Bölümü’nde biyosemiotik yüksek lisansına devam etmektedir. Bilişsel bilim felsefesi, biyoloji felsefesi ve nörobilim felsefesi temel ilgi alanlarını oluşturmaktadır. CogIST ve The Analytic platformlarının kurucusudur. İstanbul, Ankara ve İzmir Şirince’de çeşitli etkinlikler düzenlemiş, bilim iletişimi faaliyetlerinde bulunmuştur.
Atölye 16, 23, 30 Temmuz, 6 Ağustos Perşembe günleri saat 20:00 – 22:00 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 8 saat sürecek. Tüm oturumlar kaydedilmekte ve katılımcılarla paylaşılmaktadır. Oturumlara atölye bittikten sonra da süresiz erişilebilir.
***
Atölye serimizin, birlikte okuma, birlikte düşünme ve birlikte tartışma fikrinin sizlere de iyi gelmesini umuyoruz. Hem literatüre daha sistematik bir giriş yapmayı, hem de farklı arka planlardan gelen katılımcıların aynı metin etrafında ortak bir tartışma zemini kurmasını mümkün kılmasını umuyoruz. Meramımız bilişsel bilime dair doğruları, bulguları, “keşifleri” tebliğ etmek değil; hangi yaklaşımın neyi açıklamaya çalıştığını, hangi varsayımlarla ilerlediğini ve nerelerde tıkandığını birlikte görünür kılmak. Çünkü bilim iletişimi yapmanın en iyi yolunun, bilimin hazır “yemeklerini” sunmak değil, herkesi bilimin mutfağına davet etmek olduğunu düşünüyoruz. Katılımınız ve katkınızla şekillenecek bu ilk atölyenin hem verimli hem de keyifli bir ortak düşünme deneyimine dönüşmesini diliyoruz.
***
Birinci Oturum (16 Temmuz): Bilişsel Bilim Başarısız Bir Proje mi?
Ana Metin:
Núñez, R., Allen, M., Gao, R., Miller Rigoli, C., Relaford-Doyle, J., & Semenuks, A. (2019). “What happened to cognitive science?” Nature Human Behaviour, 3(8), 782–791.
İsteğe Bağlı İkincil Metin:
Gentner, D. (2010). “Psychology in cognitive science: 1978–2038.” Topics in Cognitive Science, 2(3), 328–344.
Goldstone, R. L., & Leydesdorff, L. (2006). “The Import and Export of Cognitive Science.” Cognitive Science, 30(6), 983–993.
Bergmann, T., Dale, R., Sattari, N., Heit, E., & Bhat, H. S. (2017). “The Interdisciplinarity of Collaborations in Cognitive Science.”
İlk oturumda tartışmayı fitilleyen Núñez’in makalesi ile başlıyoruz. Makalenin argümanlarını, metodolojilerini ve çıkarımlarını konuşuacağız. İsteğe bağlı ikincil okumalarda ise daha önceki tarihlerde bu konuda yazılmış çeşitli değerlendirmeler destekleyici materyal olarak bulunuyor.
İkinci Oturum (23 Temmuz): Disiplinlerarasılığı Ölçmek
Ana Metin:
Contreras Kallens, P., Dale, R., & Christiansen, M. H. (2022). “Quantifying Interdisciplinarity in Cognitive Science and Beyond.” Topics in Cognitive Science, 14, 643–665
İsteğe Bağlı İkincil Metin:
Alasehir, O., & Acarturk, C. (2022). “Interdisciplinarity in cognitive science: A document similarity analysis.” Cognitive Science, 46(12)
Schunn, C. D. (2019). “What Should Cognitive Science Look Like? Neither a Tree Nor Physics.” Topics in Cognitive Science, 11(4), 845–852.
İkinci oturumda makaleye gelen yanıtların temelini oluşturan metodolojik eleştirileri konu edineceğiz. Disiplinlerarasılığı ölçmek için farklı, ve hatta daha “makul” metotlar kullanıldığında daha iyi sonuçlar elde edilebiliyor. Bu durumda, bilişsel bilime yöneltilen eleştiri hala geçerliliğini koruyabiliyor mu?
Üçüncü Oturum (30 Temmuz): Çoğulculuk ve Bilimsel “Temel” Tartışması
Ana Metin:
Broude, G. J., Livingston, K. R., de Leeuw, J., Andrews, J. K., & Long, J. H. Jr. (2019). “Rumors of Our Death…” Topics in Cognitive Science, 11(4), 864–868.
İsteğe Bağlı İkincil Metin:
Bender, A. (2019). “The Value of Diversity in Cognitive Science.” Topics in Cognitive Science, 11(4), 853–863.
Cooper, R. P. (2019). “Multidisciplinary Flux and Multiple Research Traditions Within Cognitive Science.” Topics in Cognitive Science, 11(4), 869–879.
Gentner, D. (2019). “Cognitive Science Is and Should Be Pluralistic.” Topics in Cognitive Science, 11(4), 884–891
Bu oturumda disiplinlerarasılık ve çokdisiplinlilik farkına odaklanacağız. Başat çalışmanın iddia ettiği gibi disiplinlerarasılık, çokdisiplinlilikten daha iyi ve gerekli bir ideal mi? Ya da bilişsel bilimin ortaya çıkış iddiası belki de hiç disiplinlerarasılık olmamıştır da çokdisiplinlilik olmuştur?
Dördüncü Oturum (6 Ağustos): Değerlendirme ve Gelecek Vizyonu
Ana Metin:
Núñez, R., Allen, M., Gao, R., Miller Rigoli, C., Relaford-Doyle, J., & Semenuks, A. (2020). “For the Sciences They Are A-Changin’: A Response to Commentaries on Núñez et al.’s (2019) ‘What Happened to Cognitive Science?’” Topics in Cognitive Science, 12(3), 790–803.
İsteğe Bağlı İkincil Metin:
Goldstone, R. L. (2019). “Becoming Cognitive Science.” Topics in Cognitive Science, 11(4), 902–913.
Rosenbloom, P. S., & Forbus, K. D. (2019). “Expanding and Repositioning Cognitive Science.” Topics in Cognitive Science, 11(4), 918–927.
Son oturumda kendisine getirilen itirazlara Núñez’in verdiği yanıtı okuyacağız. Bununla birlikte, destekleyici okuma materyalleriyle birlikte, bilişsel bilimin hale gelişmekte olan bir alan olduğu ve olası eksikliklerini gidermek için gelecekte bilişsel bilimciler olarak neler yapmamız gerektiği üzerine birlikte düşüneceğiz.
Etkinliğin ücreti kişi başı KDV dahil 1700 TL’dir.
Lisans öğrencilerine özel indirimimizle lisans öğrencisi katılımcılarımız için ücret KDV dahil 1190 TL’dir. Lisans öğrencisi katılımcılarımızın “Öğrenci ya da Çalışan Olarak Bünyesinde Bulunduğunuz Kurum” kısmında açıkça “lisans öğrencisi” ifadesini geçirmelerini rica ederiz. Aksi halde katılımcılarımızın lisans, yüksek lisans, doktora veya mezun seviyesinde olup olmadığını öngörmemiz mümkün olmayabiliyor.
Ödeme bilgileri, kayıt formunu dolduran katılımcılar ile en kısa zamanda paylaşılacaktır.
