İşleyen bellek, zihnimizin en temel ama aynı zamanda en tartışmalı kapasitelerinden biridir: Bir telefon numarasını kısa süre akılda tutmaktan, konuşurken bir cümlenin başını sonuna bağlamaya; problem çözerken ilgili bilgiyi elde tutmaktan, dikkat ve hedef odaklı davranışı sürdürmeye kadar pek çok bilişsel sürecin merkezinde yer alır. Peki işleyen bellek tam olarak nedir? Gerçekten ayrı bir sistem midir, yoksa dikkat, algı, eylem ve uzun süreli bellek süreçlerinin belli bir örgütlenme biçimi olarak mı anlaşılmalıdır? Bu eğitim, işleyen belleği hem klasik kuramsal çerçeveleri hem de güncel deneysel ve hesaplamalı tartışmalarıyla birlikte ele alan kapsamlı bir giriş sunmayı amaçlamaktadır.
Eğitmenimiz Şahcan Özdemir, akademik çalışmalarına Sabancı Üniversitesi Psikoloji Yüksek Lisans Programı’nda (Istanbul) başlamıştır. Yüksek lisans sürecinde, insan dikkatinin ve belleğinin değişen bağlamsal faktörlere nasıl uyum sağladığı üzerine çalışmıştır.Yüksek lisansını tamamladıktan sonra, Leibniz Çalışma Koşulları ve İnsan Faktörleri Araştırma Enstitüsü’nde (Dortmund, Almanya) bilişsel nörobilim alanında çalışmalar yürütmek üzere doktora eğitimine başlamıştır. Doktora araştırmaları, insan belleğinin eylem planları ve motor sistem ile olan etkileşimlerine odaklanmaktadır. Doktora çalışmaları kapsamında, Groningen Üniversitesi (Groningen, Hollanda) ile iş birliği içinde çalışmalar yürütmektedir. Çalışmalarında elektroensefalografi (EEG) gibi nörogörüntüleme yöntemleriyle bilişsel süreçleri ve davranışı destekleyen temsil formatlarını incelemenin yanı sıra, davranış verilerinin matematiksel modellerinden de faydalanmaktadır.
Eğitim 19, 26 Mayıs, 2 Haziran Salı günleri saat 19:00 – 21:00 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 6 saat sürecek. Tüm oturumlar kaydedilmekte ve katılımcılarla paylaşılmaktadır. Oturumlara eğitim bittikten sonra da süresiz erişilebilir.
Oturum 1 (19 Mayıs):
İlk haftamızda işleyen bellek konseptine literatürdeki tanımlar üzerinden bir giriş yapacağız. Çeşitli işleyen bellek modelleri ve bu konseptin zaman içerisindeki değişimi (gelişimi) üzerinde duracağız.
İşleyen bellek (working memory) nedir?
- Örnekler, tanımlar ve bunların zaman içindeki değişimi, temel özellikler
- Aşina olmamız gereken terminoloji
Baddeley’den bugüne işleyen bellek modelleri
- Çok bileşenli (multi-component) modeller
- Durum bazlı (state-based) modeller
- Gömülü mekanizma-süreç (embedded-process) modelleri
- Duyusal mekanizmaları dahil eden yaklaşımlar (Sensorimotor recruitment models)
Oturum 2 (26 Mayıs):
İkinci haftamıza işleyen belleğin nöral mekanizmaları ile başlayacağız. Kısa süreli ve hedef odaklı bilginin temsilinde rol alan çeşitli nöral mekanizmaları saptayıp, modellerin bu mekanizmalar ile uyumlarını tartışacağız. Daha sonrasında işleyen bellek konusunda merkezi bir tartışma olan kapasite konusuna değinip, hesaplamalı model yaklaşımlarını inceleyeceğiz.
İşleyen belleğin nöral mekanizmaları
- Süreğen (persistent) nöral aktivite ve prefrontal korteks
- Duyusal beyin bölgelerinde temsil, dağıtılmış (distributed) temsiller
- Sürekli nöral aktivite olmadan temsil şekilleri (activity-silent working memory via synaptic weights)
- Subkortikal yapılar ve kontrol mekanizmaları
Hesaplamalı modeller ve bellek kapasitesinin yapısı
- Nesne temelli mi, özellik temelli mi? (object vs. feature-based models)
- Ayrık mı, sürekli mi? (discrete-slots vs. continuous resource models)
Oturum 3 (2 Haziran):
Üçüncü haftamızda işleyen bellek literatüründeki güncel tartışmalara değineceğiz. İki hafta boyunca tartışmış olduğumuz açıklama ve kavramları anlamlı bir çerçevede bir araya getirmeye çalışacak, bu açıklamaların uyumlu/çelişen noktaları üzerinde duracağız. Son olarak ise işleyen bellek araştırmalarındaki yeni yaklaşımları tartışacağız.
İşleyen bellek çalışmalarında teori ve tekrarlanabilirlik konuları
- Neden bu kadar çok modelimiz var? Tüm bu modelleri anlamlı bir yapıda bir araya getirebiliriz miyiz?
- Bir modelin dikkate alması gereken temel özellikler (benchmarks of WM)
İşleyen bellek konusuna yeni yaklaşımlar
- Farklı temsil biçimleri (göz hareketleri, kas hareketleri)
- Bir motor mekanizma olarak işleyen bellek (Motor working memory)
Eğitiimin ücreti her bir katılımcı için KDV dahil 2300 TL’dir. Ödeme bilgileri, kayıt formunu dolduran katılımcılar ile en kısa zamanda e-posta yoluyla paylaşılacaktır.
