{"id":2138,"date":"2023-11-08T15:00:05","date_gmt":"2023-11-08T15:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&p=2138"},"modified":"2025-09-20T14:04:36","modified_gmt":"2025-09-20T14:04:36","slug":"chatgptnin-en-zor-imtihani-siir-berkay-havuk","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/chatgptnin-en-zor-imtihani-siir-berkay-havuk\/","title":{"rendered":"ChatGPT\u2019nin En Zor \u0130mtihan\u0131: \u015eiir\u00a0\u2014 Berkay Havuk"},"content":{"rendered":"

Berkay Havuk, giri\u015fimci ve yazar. Teknoloji ve inovasyon alanlar\u0131nda yaz\u0131lar kaleme alan Havuk, giri\u015fimcilikte 5 y\u0131ll\u0131k bir deneyime sahiptir. Bir giri\u015fim st\u00fcdyosu olan StartupFabrika\u2019n\u0131n ve ayn\u0131 zamanda Web3 dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u015firketi olan Locusolus\u2019un kurucu orta\u011f\u0131d\u0131r. Mirket Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan \u201c\u0130leti\u015fim Bozukluklar\u0131na Giri\u015f\u201d adl\u0131 kitab\u0131n \u00e7evirmenidir ve \u00e7e\u015fitli dergilerde \u015fiir ele\u015ftiri yaz\u0131lar\u0131 ve \u015fiirleri yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Preface<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yapay zekan\u0131n \u015fiir yazma becerisi ve bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar yaln\u0131zca edebiyat alan\u0131nda de\u011fil, insan zihninin ve duygusal d\u00fcnyas\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlama \u00e7abam\u0131zda da \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Berkay Havuk\u2019un ki\u015fisel blogu<\/a> i\u00e7in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bu metin, ChatGPT gibi \u00f6rnekler \u00fczerinden yapay zekan\u0131n \u015fiir ser\u00fcvenine ve teknoloji ile insan yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki etkile\u015fimlere dair bir tart\u0131\u015fma sunuyor. Biz de CogIST olarak, daha fazla soru ve tart\u0131\u015fmaya ilham kayna\u011f\u0131 olmas\u0131 amac\u0131yla yeniden yay\u0131nl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

Keyifli okumalar,
CogIST<\/p>\n\n\n\n

–<\/p>\n\n\n\n

ChatGPT ile tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131mda hen\u00fcz ikinci s\u00fcr\u00fcm\u00fcnde ve boynu b\u00fck\u00fck bir sohbet robotuydu. Nerelisin sorusuna \u201cAtinal\u0131\u2019y\u0131m\u201d cevab\u0131n\u0131 verdi\u011finizde, \u201cdemek Yunans\u0131n\u201d demekle yetiniyordu hen\u00fcz.<\/p>\n\n\n\n

OpenAI \u015firketinin ChatGPT\u2019yi kamuya a\u00e7mas\u0131yla beraber ortal\u0131k kar\u0131\u015ft\u0131, yapay zeka hakk\u0131nda y\u0131llard\u0131r ortaya at\u0131lan komplo teorileri yeniden u\u00e7land\u0131, herkes bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn nimetinden nas\u0131l faydalanabiliriz diye s\u00fcrekli birbirini tekrar eden i\u00e7erikler yay\u0131nlamaya ba\u015flad\u0131. Yapay zeka hangi meslekleri bitirecek adl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar vesaire vesaire.<\/p>\n\n\n\n

Evet, sevgili arkada\u015flar hepimizin malumu ChatGPT baz\u0131 i\u015fleri olduk\u00e7a kolayla\u015ft\u0131racak ve h\u0131zland\u0131racak. \u015e\u00fcphe yok. Bu minik \u00f6vg\u00fc seremonisinden sonra, yaz\u0131yla ili\u015fi\u011fi sebebiyle ChatGPT\u2019nin en temel tan\u0131m\u0131n\u0131 tek c\u00fcmleyle \u00f6zetleyelim: ChatGPT her \u015feyden \u00f6nce bir do\u011fal dil i\u015fleme modelidir.<\/p>\n\n\n\n

Peki, \u015fiir ne? S\u00f6zl\u00fckler elbette \u015fiire bir tan\u0131m atfetti. Bir anda \u201c\u015fiir nedir\u201d diye soruldu\u011funda her birimizin akl\u0131nda ayn\u0131 ifade belirmiyor, de\u011fil mi(?) Bu ifadeyi k\u00f6\u015fesinden destekleyen \u00fcnl\u00fc Frans\u0131z \u015fair Paul Val\u00e9ry, \u201c\u00c7o\u011fu insan\u0131n \u015fiirin ne oldu\u011fu konusunda o kadar az fikri var ki, i\u015fte bu belirsiz fikir \u015fiiri tan\u0131ml\u0131yor\u201d diye yazm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Hayat\u0131n\u0131n herhangi bir d\u00f6neminde birka\u00e7 \u015fiir kitab\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f biri i\u00e7in ChatGPT\u2019nin \u015fiir performans\u0131 maalesef asgari \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc kar\u015f\u0131lam\u0131yor. W.H. Auden 1935’te \u015fiire en az\u0131ndan \u201ccatchy words<\/strong>\u201d kal\u0131b\u0131n\u0131 yak\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131 demi\u015fti. ChatGPT tam da \u015fiir yazan ama \u015fiir okumayan biri gibi. Ama sizin i\u00e7in ba\u015far\u0131n\u0131n yegane k\u0131stas\u0131 bir s\u0131nav ba\u015far\u0131s\u0131 ya da \u00f6d\u00fclse, belediye \u015fiir yar\u0131\u015fmalar\u0131nda mansiyon \u00f6d\u00fcl\u00fc alabilir, dinozor j\u00fcrileri kand\u0131rabilir.<\/p>\n\n\n\n

Buyrunuz hem \u0130ngilizce hem de T\u00fcrk\u00e7e bir \u00f6rnek g\u00f6relim:<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/
\u0130ngilizce \u015fiir talebi kar\u015f\u0131land\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"\/
T\u00fcrk\u00e7e \u015fiir talebi kar\u015f\u0131land\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Siz bu \u00f6rnekleri \u00e7o\u011faltabilirsiniz, daha \u00e7ok malzeme vererek GPT\u2019ye yard\u0131mc\u0131 olabilirsiniz ama \u015fiirin maalesef prompt\u2019u yok, sevgili dostlar.
Bu motora asgari \u00f6l\u00e7\u00fcde ya da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcnde \u015fiir yazd\u0131racak prompt var diyen babayi\u011fit varsa buyursun. En fazla kafiyeli, vezinli, akrosti\u015f ve \u00fcnl\u00fc \u015fairlerin \u00fcslubunu kopyalayarak talebinizi kar\u015f\u0131latabilirsiniz. Yani \u015fiirin matemati\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00dcretken \u00d6nceden E\u011fitilmi\u015f Transformat\u00f6r\u201d\u00fcn k\u0131saltmas\u0131 olan bu model, yaln\u0131zca yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feyle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131yla da kendine \u00f6zg\u00fc bir y\u00f6ntemle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Dilbilgisi ve s\u00f6zdizimini i\u015f ba\u015f\u0131nda izleyerek dil hakk\u0131nda bilgi ediniyor. Algoritmalar etkili bir \u015fekilde kendilerini e\u011fitiyor. Verilerdeki kal\u0131plar\u0131 al\u0131yor ve bir deneme yan\u0131lma s\u00fcreciyle onlara yakla\u015f\u0131yor. GPT-3\/4, do\u011fru ko\u015fullar alt\u0131nda ger\u00e7ek\u00e7i metin paragraflar\u0131n\u0131 istedi\u011finiz gibi tekrarlayabilir. Bununla birlikte, g\u00fcvenilirli\u011fi onunla ge\u00e7irdi\u011finiz zamanla paralel olarak azal\u0131r. Sonunda, bo\u015f bir \u015fekilde konu\u015fma dilindeki d\u00f6k\u00fcnt\u00fc par\u00e7alar\u0131n\u0131, k\u0131sa konu\u015fmalar\u0131 ve konu\u015fma etiketlerini ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edersiniz. Tabii ki, ChatGPT m\u00fcthi\u015f bir teknoloji, bu y\u00fczden ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 affediyoruz. Ancak ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar bazen sinir bozucu olabiliyor: teklemeler, hatal\u0131 tekrarlar vs. GPT\u2019nin metaforik \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, hiperaktif bir dil kemi\u011fi ya da otomatik pilota al\u0131nm\u0131\u015f dil diyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Yapay zekaya ya da robotlara (\u015fair robot Deniz Y\u0131lmaz<\/strong><\/a>) \u015fiir yazd\u0131rmak \u00e7ok \u00f6nceden beri g\u00fcndemde olan bir kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, en \u00f6nemli \u00f6rneklerinden biri de \u00fcnl\u00fc f\u00fct\u00fcrist Ray Kurzweil, \u201cCybernetic Poet\u2019\u2019i, k\u0131saca RKCP, belirli bir yazar veya yazarlar\u0131n \u015fiirlerinden bir se\u00e7ki toplar ve ard\u0131ndan o yazarlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan bir \u201cdil modeli\u201d olu\u015fturur. Bu dil modeli, bilgisayar tabanl\u0131 dil analizi ve matematiksel modelleme tekniklerini i\u00e7erir. RKCP daha sonra bu modeli kullanarak orijinal \u015fiirler yazabilir. \u015eiirler analiz edilen yazar(lar)a benzer bir \u00fcsluba sahip olur. ChatGPT de RKCP gibi dilin semantik katman\u0131nda de\u011fil gramatik sentaksal katman\u0131nda, \u00f6r\u00fcnt\u00fclerin tan\u0131nmas\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r fakat RKCP\u2019den farkl\u0131 olarak belli bir grup girdi (bir \u015fairin veya bir grup \u015fairin \u015fiirleri) \u00fczerinden de\u011fil, milyonlarca web sayfas\u0131yla beslenerek m\u00fcmk\u00fcn metinsel \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri deneme yan\u0131lma yoluyla \u00f6\u011frendi. Yani bir metindeki ili\u015fkilerin tesbiti ve bu ili\u015fkilerin yeni metinler yaratmak i\u00e7in bi\u00e7imsel bir sim\u00fclasyonunun yarat\u0131lmas\u0131 de\u011fildir s\u00f6z konusu olan, bir metinsel yap\u0131y\u0131 olu\u015fturan karma\u015f\u0131k ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131 yeniden kurmay\u0131, deneye yan\u0131la \u00f6\u011frenmektir ve b\u00f6ylece bir metnin benzerini \u00fcretmek i\u00e7in art\u0131k onu daha \u00f6nceden tan\u0131mas\u0131 gerekmez, daha \u00f6nce \u00f6\u011frendikleri \u00fczerinden o metni alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 an tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

RKCP ve ChatGPT d\u0131\u015f\u0131nda; <\/strong>Poetry Ninja<\/strong><\/a>, Bored Humans<\/strong><\/a>, <\/strong>Racter<\/strong><\/a> <\/strong>gibi web siteleri ve yaz\u0131l\u0131mlar da bir tu\u015fa basarak \u015fiir \u00fcretebiliyor. Bu ara\u00e7lar, kendisine \u201cba\u011f\u0131\u015flanan\u201d herhangi bir kelimeden g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ve fikirleri serbest bir \u015fekilde ili\u015fkilendirebiliyor. Twitter botlarla dolup ta\u015f\u0131yor; trend olan konulara k\u00fc\u00e7\u00fck kasideler olu\u015fturan bir botla kar\u015f\u0131la\u015fabilirsiniz mesela. Duygular\u0131 dilde ke\u015ffetmek i\u00e7in tasarlanan Microsoft\u2019un \u201cempatik\u201d yapay zeka sistemi Xiaoice<\/strong><\/a>, kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere yan\u0131t olarak milyonlarca romantik \u015fiir yazd\u0131. Avustralyal\u0131 ve Kanadal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bulu\u015fu olan Deep-speare<\/strong>, Shakespeare soneleri yazmay\u0131 kendi kendine \u00f6\u011frendi\u011finde b\u00fcy\u00fck bir heyecan yaratm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Evet evet, AI \u015fiir yazabiliyor ancak yenmesi gereken bir \u015fiir t\u00fcr\u00fc var (post-modernleri tatmin edecek o \u015fiir). Yapay zeka \u015fiirde \u201ckazanabilir\u201d mi? Ya da ne t\u00fcr bir \u015fiir bizi ikna edebilir? Cevap, bir bilgisayar\u0131n ne yapabilece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan \u00e7ok, \u015fiir olarak nelerin yeterli oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m\u0131za ba\u011fl\u0131d\u0131r. Tam da burada yapay zekan\u0131n eksiklikleri ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir makinenin bu taklit oyununda rekabet edebilmesi i\u00e7in, mikro etki ayarlamalar\u0131yla duyular\u0131m\u0131z\u0131, zihnin mikro mimiklerini, en y\u00fcksek ifade \u00e7ark\u0131na \u00e7ekebilece\u011fini g\u00f6stermesi gerekir. \u0130lhan Berk\u2019in ruhu \u201cd\u00fcnyay\u0131 gezmeye \u00e7\u0131kan nehirler\u201d olarak betimlemesiyle veya Turgut Uyar\u2019\u0131n yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u201cdara\u011fac\u0131ndaki bir adama, yeralt\u0131ndaki gizli bir sand\u0131\u011fa\u201d benzetmesiyle veya Seamus Heaney\u2019in a\u015fk\u0131 \u201cbir kalayc\u0131n\u0131n kep\u00e7esi gibiydi \/ par\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f \/ yemek kutusuna batm\u0131\u015ft\u0131.\u201d diye tan\u0131mlamas\u0131 gibi. Yapay zekan\u0131n \u015fiirin \u015fampiyonlar liginde oynamas\u0131 i\u00e7in s\u00f6zc\u00fckleri en yak\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlarla doldurmas\u0131 ve i\u00e7e d\u00f6nmek, zorluklar\u0131 itiraf etmek, geri d\u00f6n\u00fclmez se\u00e7imlerden pi\u015fmanl\u0131k duymak, nihai \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve \u00f6\u011frenmesi gerekir. Robert Frost\u2019un \u201cTasar\u0131m<\/a>\u201d adl\u0131 \u015fiirinin sonunda g\u00fcve yemeye haz\u0131rlanan bir \u00f6r\u00fcmce\u011fi izlerken, bu kasvetli sahnenin do\u011fa hakk\u0131nda neyi ortaya koydu\u011funu ve bunu yapman\u0131n herhangi bir ahlaki kural\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fundaki \u015fiirsel hissiyat gibi.<\/p>\n\n\n\n

Yapay zeka ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n bu teknoloji hakk\u0131ndaki t\u00fcm g\u00fcvenine ra\u011fmen, \u015fiir hakk\u0131ndaki varsay\u0131mlar\u0131 ve deneyleri ortaya koymak konusunda \u00e7ok az i\u015f yapm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. \u0130ncelenmemi\u015f varsay\u0131mlar vesilesiyle, \u015fu an bu yaz\u0131y\u0131 okuyorsunuz. Pek \u00e7ok ki\u015finin \u015fair ile makine aras\u0131ndaki u\u00e7urumun kapanaca\u011f\u0131na inanabilmesinin nedeni k\u0131smen bu varsay\u0131m ve deneylerin yetersizli\u011fidir asl\u0131nda. Yapay zeka hakk\u0131nda m\u00fcthi\u015f bir b\u00f6b\u00fcrlenmeye de sebebiyet veriyor bu durum. Ayr\u0131ca, art\u0131k yapay bir yazar yaratma teklifine kanalize edilen yarat\u0131c\u0131l\u0131kla ilgili yanl\u0131\u015f anlamalar\u0131 da muhtemelen a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar. Belki geli\u015ftiriciler \u015fiirin apa\u00e7\u0131k yapayl\u0131\u011f\u0131n\u0131 -\u00f6l\u00e7\u00fc, kafiye ve asonans gibi istatistiksel olarak \u00f6l\u00e7\u00fclebilir bi\u00e7imsel unsurlarla nas\u0131l i\u015faretlendi\u011fini- g\u00f6r\u00fcr ve e\u015fde\u011ferliklerin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. \u0130nsanlar m\u0131sra bi\u00e7imlerinin mekani\u011finde ustala\u015fabiliyorsa, neden bir makine ustala\u015famas\u0131n? Ne de olsa Turing testi, okuyucular\u0131n retori\u011fe, b\u00fcy\u00fck jestlere ve duygusal kasvetlere kar\u015f\u0131 bir zay\u0131fl\u0131klar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi; bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc algoritmalar taraf\u0131ndan kolayl\u0131kla taklit edilebilir. AI\u2019n\u0131n bir g\u00fcn insan \u015fairlerle rekabet edece\u011fini s\u00f6yledi\u011fimizde kastetti\u011fimiz buysa, o zaman kesinlikle kazanacak ama kast\u0131m\u0131z bu de\u011fil elbette. Semantik bir vurgundan bahsediyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Peki\u015ftirici bir soru olarak; yapay zeka normal bir insan gibi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor olabilir mi? Yani \u015fiirin \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131na varmadan \u00f6nce ge\u00e7en o t\u00fcm devinim makine ve insanda farkl\u0131 m\u0131 i\u015fliyor? Bir makinenin insan\u0131 ger\u00e7ek anlamda tu\u015fe etti\u011fi bir olay\u0131 mercek alt\u0131na alarak insan vs. makinenin zihinsel \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 inceleyelim:

2016’da en iyi Go oyuncusu olarak bilinen Lee Sedol Google\u2019\u0131n AlphaGo yaz\u0131l\u0131m\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi. Deep Blue\u2019nun anla\u015f\u0131lmaz hesaplamalar\u0131n\u0131 bile geride b\u0131rakan kendi kendine \u00f6\u011frenen algoritmalar kullanan AlphaGo, Sedol\u2019u \u015fa\u015f\u0131rtan \u00f6yle bir hamle yapt\u0131 ki, Sedol\u2019\u00fcn toparlanmas\u0131 on be\u015f dakikaya ihtiyac\u0131 vard\u0131. AlphaGo kazanmaya devam etti. O s\u0131rada ba\u015fka bir Go \u015fampiyonu \u201cBu bir insan hareketi de\u011fil\u201d dedi. \u201cBu hareketi oynayan bir insan g\u00f6rmemi\u015ftim.\u201d<\/strong> AI neden bu oyunlarda (satran\u00e7, go vs.) bizi yendi? Satran\u00e7 hakk\u0131nda insanlar gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve sadece daha ak\u0131ll\u0131 ve daha h\u0131zl\u0131 gitmeyi \u00f6\u011frendi\u011fi i\u00e7in mi? Bizi yendi \u00e7\u00fcnk\u00fc tamamen insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011frendi. AI iyimserleri b\u00f6b\u00fcrlenme hakk\u0131n\u0131 kendilerinde buluyorlarsa, bunun nedeni, bir makinenin sonunda \u00e7\u00f6zemeyece\u011fi hi\u00e7bir g\u00f6rev olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tekrar tekrar g\u00f6stermi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Satran\u00e7, iyi oynamak i\u00e7in gereken kurnazl\u0131k ve \u00f6ng\u00f6r\u00fc nedeniyle, bir zamanlar algoritmalar\u0131n eri\u015femeyece\u011fi bir seviye olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Ayr\u0131ca AI\u2019n\u0131n, kurallar\u0131n\u0131n izin verdi\u011fi astronomik konum say\u0131s\u0131yla \u00fcnl\u00fc eski \u00c7in masa oyunu Go ile ba\u015fa \u00e7\u0131kabilece\u011finden de \u015f\u00fcpheliydik. Her iki durumda da yan\u0131lm\u0131\u015f\u0131z: b\u00fcy\u00fckustalar bozguna u\u011frat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Peki, \u015fiir neden mekanik bir zihni kendinden uzak tutmak i\u00e7in bu kadar \u00e7abalas\u0131n ki?<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/
AlphaGo vs. Lee Sedol<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bu meseleyi s\u0131rt\u0131m\u0131za alarak, \u015fiir insanlar\u0131n nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcyle amans\u0131z bir \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r \u2014 T. S. Eliot\u2019 \u015fiirden \u015f\u00f6yle bahseder: \u201cVarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n temelini olu\u015fturan daha derin, isimsiz duygular\u0131n biraz daha fark\u0131na varmam\u0131za\u201d yard\u0131mc\u0131 olan bir t\u00fcr, yan\u0131lg\u0131s\u0131z kendi kendini sorgulamaya yarayan bir ara\u00e7. Bir \u015fiirin zihinsel g\u00fcc\u00fc, onu harekete ge\u00e7iren niyetler dizisinden, \u015fairleri eyleme iten d\u00fcrt\u00fclerden kaynaklan\u0131r. Ancak ChatGPT bir \u015fiir yazma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 ald\u0131\u011f\u0131nda, \u201c\u015fiir\u201d yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131, hatta \u201cyazman\u0131n\u201d ne oldu\u011funu bile bilmiyor olabilir. Tarz duyarl\u0131 bir eylemdir: yapay zeka \u201cyaps\u0131n, yaps\u0131n\u201d diye \u00e7abalars\u0131n\u0131z. Demek istedi\u011fim, bir bilgisayar, \u015fairlerin nas\u0131l ve neden yapt\u0131klar\u0131n\u0131 da kopyalayamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, bu i\u015fi kotaramayacaklar. Makineler bu i\u015fi bir makine gibi yapacak: yapay zeka \u015fiirleri, hi\u00e7bir insan zihninin i\u00e7ermeyece\u011fi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck haz\u0131r veri katmanlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcmsemi\u015f olman\u0131n istatistiksel yan \u00fcr\u00fcnleri olacak \u2014 yunuslar\u0131n dilini \u00e7\u00f6zmek veya fizikteki yeni par\u00e7ac\u0131klar\u0131 g\u00f6zlemlemek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 kaba kuvvet y\u00f6ntemin ayn\u0131s\u0131yla. Algoritmalar\u0131n verileri ta\u015f\u0131mas\u0131 yetmeyecek algoritmalar\u0131n algoritmalar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 da gerekecek. Yapay zekaya \u00f6l\u00fcml\u00fcl\u00fck bilgisini ve onu saran b\u00fct\u00fcn endi\u015feleri nas\u0131l verebiliriz? Bunun i\u00e7in herhangi bir hesaplama k\u0131sayolu var m\u0131? Bu nedenle \u015fiir, t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn ustala\u015ft\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok \u015feyin aksine kopyalanamaz. Bu, yaln\u0131zca bizim t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn hakim olabilece\u011fi bir i\u00e7 g\u00f6zlem eseridir. \u015eiir yazman\u0131n insan\u00fcst\u00fc bir yolu yok, \u00e7\u00fcnk\u00fc insan oldu\u011fumuz i\u00e7in \u015fiir yazar\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\u015eair Howard Nemerov, 1967 tarihli bir makalesinde, e\u011fer insanlar bilgisayar taraf\u0131ndan yaz\u0131lan \u015fiirleri sevmeye ba\u015flarlarsa, bunun nedeninin \u201cmakinenin zihnin inceliklerini taklit etmesi de\u011fil, zihnin kendisini basitle\u015ftirmesi\u201d olaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi. Yapay zekan\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 bizim ba\u015far\u0131s\u0131z olmam\u0131z demek<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Dikkatimizi reklamc\u0131lara satarak ekran s\u00fcresini optimize etmek i\u00e7in an\u0131nda \u015fiirler yarat\u0131labilir mi? Cevab\u0131 evet. Instagram olmadan imkans\u0131z bir fenomen olan \u201cinstapoetry\u201d ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131ndan gelen kitap anla\u015fmalar\u0131, milyonlarca takip\u00e7i ve muazzam sat\u0131\u015flar, algoritmalar\u0131n edebi zevki me\u015frula\u015ft\u0131rabilece\u011fini ve pazarlayabilece\u011fini zaten g\u00f6sterdi. Bu meselenin ortaya koydu\u011fu \u015fey, \u015fiir anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n ne kadar sapt\u0131\u011f\u0131 ve herhangi bir \u015feyi deha olarak kabul etmeye ne kadar haz\u0131r oldu\u011fumuz\u2026<\/p>\n\n\n\n

Makine \u015fiiri yay\u0131ld\u0131k\u00e7a, (ro)botlar\u0131n yapabildikleri \u015feylere kar\u015f\u0131 bir tolerans yaratacakt\u0131r. Yapay zeka, \u015fiiri bir \u201cyap\u0131\u201d, bir kelime da\u011farc\u0131\u011f\u0131 sistemi, uzaktan kumandal\u0131 bir teatrallik olarak y\u00fckseltecek ve biz onu onurland\u0131raca\u011f\u0131z. Algoritmalar i\u00e7in en uygun olan y\u00fczeysel ve keyfi hallere de\u011fer vermeye, i\u00e7sellikten s\u0131k\u0131lmaya ba\u015flayabiliriz. Yazmak daha az riskli, daha az zahmetli g\u00f6r\u00fcnecektir. \u015eiiri ger\u00e7ekten anlama beklentisinden kurtulaca\u011f\u0131z. Belki de i\u00e7inde hi\u00e7bir insani ger\u00e7eklik bar\u0131nd\u0131rmayan \u015fiiri \u00f6d\u00fcllendirmeye gelece\u011fiz. Derin sahte duygulara de\u011fer verip onlar\u0131 daha iyi g\u00f6rerek de\u011ferlendirece\u011fiz. El dokumas\u0131, g\u00f6z nuru d\u00f6rtl\u00fckler nostaljiye kar\u0131\u015facak: Metaverse\u2019deki \u015fiir m\u00fczelerinin hediyelik b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde sat\u0131lan zanaat \u00fcr\u00fcnlerine d\u00f6n\u00fc\u015fecek.<\/p>\n\n\n\n

Sons\u00f6z<\/strong><\/p>\n\n\n\n

En nihayetinde bu yaz\u0131, yapay zekan\u0131n \u015fiir yaz\u0131p yazamayaca\u011f\u0131yla ilgili bir tart\u0131\u015fma de\u011fil. \u0130nsanlar\u0131n yapabileceklerinin daha ne kadar \u00f6nemli olaca\u011f\u0131na dair bir tart\u0131\u015fma. Romanc\u0131 Tao Lin\u2019in \u201cbilin\u00e7sizle\u015ftirilmi\u015f \u015fey\u201d dedi\u011fi \u015feye do\u011fru emin ad\u0131mlarla hareket ediyoruz. Dadaistlerden ve ger\u00e7ek\u00fcst\u00fcc\u00fc \u015fairlerden yakla\u015f\u0131k bir as\u0131rl\u0131k duyu kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 deneyler, bizi ChatGPT\u2019nin neler yapabilece\u011fine hayran b\u0131rakman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra makine \u015fiiri yazan insanlara da kap\u0131 a\u00e7t\u0131. \u00c7o\u011fumuz i\u00e7in \u015fiir art\u0131k g\u00fcndemde de\u011fil, gittik\u00e7e unutulan bir \u015fey ama \u015e\u0130\u0130R GULYABAN\u0130D\u0130R, \u00d6LMEZ.<\/p>\n\n\n\n

\u015eiir \u00fcretmenin daha verimli bir yoluna ihtiya\u00e7 duymam\u0131z i\u00e7in bir neden yok, onu seri \u00fcretim kaderinden kurtaran \u015fey bir i\u015fe yaramamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Yine de d\u00fc\u015f\u00fcnen makinelerin sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fiir, insanl\u0131\u011f\u0131n son ve en iyi duru\u015fu olacakt\u0131r.<\/p>","protected":false},"featured_media":2139,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"event_publishing_tags":[479,426,84,280,286,94,91,93,1116,122,627,342,345,691,64,90,1115,92,323,281,285,87,272,1057,955,1117,74,348,119,88,1053,341,732,343,344,1097,711,75,340,271,1111,1112,1114,1096,1113,1110,425,61,338,349],"kategori":[725],"class_list":["post-2138","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","event_publishing_tags-ai","event_publishing_tags-artificial","event_publishing_tags-artificial-intelligence","event_publishing_tags-bilgisayar","event_publishing_tags-bilgisayar-bilimi","event_publishing_tags-bilis","event_publishing_tags-bilissel","event_publishing_tags-bilissel-bilim","event_publishing_tags-bilissel-siir","event_publishing_tags-book","event_publishing_tags-buyuk-dil-modeli","event_publishing_tags-buyuk-dil-modelleri","event_publishing_tags-chatgpt","event_publishing_tags-cogist","event_publishing_tags-cognition","event_publishing_tags-cognitive","event_publishing_tags-cognitive-poetics","event_publishing_tags-cognitive-science","event_publishing_tags-cogsci","event_publishing_tags-computer","event_publishing_tags-computer-science","event_publishing_tags-dil","event_publishing_tags-dil-felsefesi","event_publishing_tags-dil-modeli","event_publishing_tags-dil-modelleri","event_publishing_tags-edebiyat","event_publishing_tags-felsefe","event_publishing_tags-intelligence","event_publishing_tags-kitap","event_publishing_tags-language","event_publishing_tags-large-language-model","event_publishing_tags-large-language-models","event_publishing_tags-literature","event_publishing_tags-llm","event_publishing_tags-llms","event_publishing_tags-okuma","event_publishing_tags-phillang","event_publishing_tags-philosophy","event_publishing_tags-philosophy-of-artificial-intelligence","event_publishing_tags-philosophy-of-language","event_publishing_tags-poem","event_publishing_tags-poet","event_publishing_tags-poetics","event_publishing_tags-reading","event_publishing_tags-sair","event_publishing_tags-siir","event_publishing_tags-yapay","event_publishing_tags-yapay-zeka","event_publishing_tags-yapay-zeka-felsefesi","event_publishing_tags-zeka","kategori-yazi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2138","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2138\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=2138"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=2138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}