{"id":2093,"date":"2023-04-30T15:00:43","date_gmt":"2023-04-30T15:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&#038;p=2093"},"modified":"2025-09-19T19:42:31","modified_gmt":"2025-09-19T19:42:31","slug":"gorsel-yanilsamalar-baglaminda-gorsel-alginin-esaslari-inci-ayhan-gunes-unal","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/gorsel-yanilsamalar-baglaminda-gorsel-alginin-esaslari-inci-ayhan-gunes-unal\/","title":{"rendered":"G\u00f6rsel Yan\u0131lsamalar Ba\u011flam\u0131nda G\u00f6rsel Alg\u0131n\u0131n Esaslar\u0131 \u2014 \u0130nci Ayhan, G\u00fcne\u015f \u00dcnal"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a62c\"><em>Dr. \u0130nci Ayhan Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi ve G\u00f6rsel Alg\u0131 Laboratuvar\u0131nda ba\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131d\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131 g\u00f6rsel alg\u0131, zaman alg\u0131s\u0131 ve g\u00f6rsel sistemde zamansal i\u015flemedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4c88\"><em>Dr. G\u00fcne\u015f \u00dcnal Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesidir. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ba\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 oldu\u011fu Davran\u0131\u015fsal N\u00f6robilim Laboratuvar\u0131\u2019nda s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"48c8\">Preface<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f1e6\">G\u00f6rsel yan\u0131lsamalar, san\u0131lan\u0131n aksine, yaln\u0131zca bizi g\u00f6rsel alg\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131yla y\u00fczle\u015ftiren deneyimler de\u011fil; ayn\u0131 zamanda do\u011fal g\u00f6rsel sistemin \u00e7al\u0131\u015fma prensiplerini daha iyi anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olan fenomenlerdir. \u0130nci Ayhan ve G\u00fcne\u015f \u00dcnal taraf\u0131ndan g\u00f6rsel yan\u0131lsamalar \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 bir araya getirerek g\u00f6rsel prensiplere dair genel bir bak\u0131\u015f sunmak \u00fczere kaleme al\u0131nan, ilk olarak&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nesnedergisi.com\/makale\/pdf\/1583834974.pdf\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Nesne Psikoloji Dergisi\u2019nde yay\u0131nlanan<\/a>&nbsp;bu derlemeyi yay\u0131nlayarak -ba\u015fta g\u00f6rsel alg\u0131 alan\u0131 olmak \u00fczere- bili\u015fsel bilim alan\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalara ve T\u00fcrkiye\u2019deki akademik \u00fcretimin geli\u015fimine katk\u0131da bulunmay\u0131 umuyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7f7d\">Keyifli okumalar,<br>CogIST<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"36e7\"><strong>Anahtar kelimeler:&nbsp;<\/strong>G\u00f6rsel alg\u0131, g\u00f6rsel yan\u0131lsamalar, g\u00f6rsel sistem<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"b786\"><strong>\u00d6z<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d042\">Retinadan g\u00f6rsel kortekse iletilen d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc, mu\u011flak sinyalin canl\u0131 ve anlaml\u0131 bir fenomenolojik deneyime d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde d\u0131\u015f d\u00fcnyadan gelen veri kadar bellekte kodlanan semantik bilgi, fig\u00fcr-arkaplan segmentasyonu ve gruplama ilkeleri ile h\u00e2lihaz\u0131rdaki duygudurum ve beklentiler de b\u00fcy\u00fck rol oynar. D\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n nesnel \u00f6zellikleri ile \u00f6znel temsili aras\u0131ndaki uyumsuzluk olarak tan\u0131mlayabilece\u011fimiz g\u00f6rsel yan\u0131lsamalar, g\u00f6rsel alg\u0131n\u0131n yayg\u0131n bir \u00f6zniteli\u011fi olup beyindeki karma\u015f\u0131k bilgi i\u015flem sisteminin yap\u0131 ve i\u015flevlerine dair anlaml\u0131 i\u00e7g\u00f6r\u00fcler sunar. Bu ba\u011flamda g\u00f6rsel yan\u0131lsamalar k\u0131s\u0131tl\u0131 n\u00f6ronal ve metabolik kaynaklar\u0131n etkili kullan\u0131m\u0131na olanak sa\u011flayan optimizasyon stratejilerinin bir sonucu olup; g\u00f6rsel sistemin limitasyonlar\u0131n\u0131 de\u011fil, bu limitasyonlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmeyi olanakl\u0131 k\u0131lan do\u011fal \u00e7al\u0131\u015fma prensiplerini yans\u0131t\u0131r. Bu noktadan yola \u00e7\u0131karak bu derlemede bir tak\u0131m g\u00f6rsel yan\u0131lsamalara yer verilecek, bu yan\u0131lsamalar ba\u011flam\u0131nda g\u00f6rsel alg\u0131n\u0131n temel \u00e7al\u0131\u015fma prensipleri listelenip bu prensiplerin i\u015flevlerine dair \u00f6zet bir \u00e7er\u00e7eve sunulacakt\u0131r. Derleme sonunda Bayesyen \u00e7\u0131kar\u0131mlar ve psikopatoloji, yan\u0131lsamalar ve alfa beyin dalgalar\u0131, zaman alg\u0131s\u0131 gibi alandaki son d\u00f6nem ara\u015ft\u0131rmalara da de\u011finilecek, bu ara\u015ft\u0131rmalar ba\u011flam\u0131nda g\u00fcncel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n gitti\u011fi y\u00f6n tasvir edilecektir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a350\">G\u00fcnl\u00fck hayat i\u00e7erisinde duyu sistemlerimiz tam anlam\u0131yla bir \u201cuyaran bombard\u0131man\u0131\u201dna maruz kal\u0131r. Hayatta kalabilmek i\u00e7in bu duyu sinyallerinin alg\u0131lanabilmesi, s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131p tan\u0131nmas\u0131 ve bu sinyallere do\u011fru motor yan\u0131tlar\u0131n verilebilmesi gerekmektedir. Fiziksel uyaranlardan gelen sinyallerin anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131 beynimizdeki karma\u015f\u0131k n\u00f6ronal s\u00fcre\u00e7lerin sonucudur. G\u00f6rsel sistem ba\u011flam\u0131nda da temel ve yayg\u0131n g\u00f6revler sistemin \u00e7ok-parametreli hesaplamalar\u0131 sonucunda ger\u00e7ekle\u015fmektedir. \u00c7evremizdeki farkl\u0131 cisimlerden yans\u0131yan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n dalga boylar\u0131n\u0131n i\u015flenip renk olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z alg\u0131lar\u0131 olu\u015fturmas\u0131, hareket eden cisimlerin h\u0131z ve hareket y\u00f6n\u00fc analizleri ile iki boyutlu retinaya d\u00fc\u015fen sinyalin \u00fc\u00e7 boyutlu bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olarak yeniden in\u015fas\u0131, g\u00f6rsel sistemin bu hesaplamalar\u0131n\u0131n sonucudur. Ancak g\u00f6rsel sistemin kaynaklar\u0131 ne yap\u0131sal ne de metabolik bak\u0131mdan s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin, retina \u00fczerindeki fotoresept\u00f6rlerin uzaysal\/uzamsal \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, g\u00f6rsel alan\u0131n periferine gittik\u00e7e d\u00fc\u015fer. Benzer \u015fekilde, retinal bilginin iletildi\u011fi g\u00f6rsel beyin b\u00f6lgelerindeki sinir h\u00fccreleri ile bu h\u00fccreler aras\u0131nda kurulan sinaptik ba\u011flant\u0131lar\u0131n say\u0131lar\u0131 da sonsuz de\u011fildir. Sistemin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen yaln\u0131zca bu donan\u0131msal veya anatomik k\u0131s\u0131tlar da de\u011fildir. Homeostaz durumunu koruma ve \u00e7evresel fakt\u00f6rlere yan\u0131t verme i\u015flevlerini yerine getirebilmek i\u00e7in gerekli metabolik talepler de eri\u015fimi g\u00fc\u00e7 olabilen yiyecek kaynaklar\u0131ndan elde edilen enerjiyle kar\u015f\u0131lan\u0131r. Bu noktada canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde devam\u0131, eldeki bu az ama de\u011ferli kaynaklar\u0131n etkili kullan\u0131m\u0131na olanak sa\u011flayan optimizasyon stratejilerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"891b\">G\u00f6rsel yan\u0131lsamalar, canl\u0131n\u0131n fenomenolojik g\u00f6rsel deneyiminin fotometre, spektrofotometre, metre gibi fiziksel bir tak\u0131m cihazlarla \u00f6l\u00e7\u00fclen ger\u00e7ek d\u00fcnya durumundan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermesi olarak tan\u0131mlan\u0131r. Alg\u0131 sistemlerine geleneksel yakla\u015f\u0131m, bu yan\u0131lsamalar\u0131n sistemin yap\u0131sal ve metabolik s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer. Oysa sinirbilimin son y\u0131llarda sundu\u011fu bulgular bu yan\u0131lsamalar\u0131n, sistemin do\u011fal \u00e7evrenin istatistiksel niteliklerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak onunla ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde etkile\u015fime ge\u00e7ebilmesine olanak sa\u011flayan optimizasyon stratejilerinin bir sonucu oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bu yeni bilimsel alg\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc olan kuramlar d\u0131\u015f d\u00fcnyadan gelen sinyalin c\u0131z\u0131rt\u0131l\u0131 ve mu\u011flak oldu\u011fu \u00f6n kabul\u00fcyle sistemin bir tak\u0131m \u00e7\u0131kar\u0131mlarda bulundu\u011funu (Helmholtz, 1924), par\u00e7alardan anlaml\u0131 b\u00fct\u00fcnlere ula\u015f\u0131rken alg\u0131sal Gestalt ilkelerini izledi\u011fini (Koffka, 1935; K\u00f6hler, 1947; Wertheimer, 1923) ve h\u00e2lihaz\u0131rdaki duyusal sinyalin anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131nda d\u0131\u015f d\u00fcnyaya ili\u015fkin bellekte kodlanm\u0131\u015f bilgilerin rol oynayabildi\u011fini (Gregory, 1997) \u00f6ne s\u00fcrer. Dolay\u0131s\u0131yla fenomenal deneyimler yaln\u0131zca duyusal sinyalin bir temsili de\u011fil, zihnin semantik bellek gibi daha \u00fcst-d\u00fczey bili\u015fsel i\u015flevleriyle alg\u0131sal s\u00fcre\u00e7leri aras\u0131ndaki dinamik etkile\u015fiminin bir sonucudur (Neisser, 1968). Bu makalede, g\u00f6rsel sistemin optimizasyon stratejileri, bu stratejilerin yan \u00fcr\u00fcn\u00fc olan g\u00f6rsel yan\u0131lsamalar ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nacak ve sistemin i\u015fleyi\u015fine y\u00f6nelik bir \u00f6zet sunulacakt\u0131r. Derlemenin ana hedefi, g\u00f6rsel sistemin temel i\u015fleyi\u015f prensiplerini listelemektir. Bu ba\u011flamda g\u00f6rsel yan\u0131lsamalar, sistemi kavrayabilmek i\u00e7in yan ara\u00e7lar olarak ele al\u0131nacakt\u0131r. G\u00f6rsel yan\u0131lsamalar\u0131n tasnifine y\u00f6nelik daha kapsaml\u0131 derlemeler i\u00e7in farkl\u0131 kaynaklara dan\u0131\u015f\u0131labilir (Gregory, 1997; Shapiro ve Todorovic, 2016).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"41ac\"><strong>Bilgi \u0130\u015fleme ve Hiyerar\u015fi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b2fb\">Hubel ve Wiesel\u2019\u0131n (1962) kedilerin g\u00f6rsel korteks h\u00fccrelerinden ald\u0131klar\u0131 elektrofizyolojik kay\u0131tlarla ortaya koymu\u015f olduklar\u0131 \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00fczerinden yar\u0131m as\u0131rdan fazla zaman ge\u00e7ti. Belli bir oryantasyon ve hareket y\u00f6n\u00fcne sahip \u00e7izgisel uyaranlara duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6steren n\u00f6ronlar\u0131n tespitinden on y\u0131llar sonra bug\u00fcn g\u00f6rsel beyne dair bildi\u011fimiz, g\u00f6rsel bilginin hiyerar\u015fik bir yap\u0131da i\u015flendi\u011fi ve bu yap\u0131n\u0131n katmanl\u0131 n\u00f6ronal a\u011flarla modellenebilece\u011fidir. G\u00f6rsel korteksin bu topografik yap\u0131s\u0131nda belli bir katmandaki h\u00fccrelerin reseptif alanlar\u0131, bir alt-seviye katmandaki h\u00fccrelerden gelen girdilerden meydana gelir. Belirgin i\u015flemleme basamaklar\u0131 sonunda, l\u00fcminans ya da \u0131\u015f\u0131k tonu kontrast\u0131yla tan\u0131ml\u0131 daireler, oryante \u00e7izgiler veya belli bir a\u00e7\u0131da konumlanm\u0131\u015f e\u011friler gibi basit uyaranlara duyarl\u0131 reseptif alan \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 entegre edilir. Bu bilgi entegrasyonu \u00f6nce genel y\u00fczey alanlar\u0131n\u0131, sonra daha karma\u015f\u0131k yap\u0131lara duyarl\u0131 geni\u015f reseptif alanlar\u0131 olu\u015fturur. Bu a\u015famada, \u00f6rne\u011fin cisim tan\u0131mada kilit rol oynayan inferotemporal korteksteki (Ungerleider ve Haxby, 1994) n\u00f6ronlar se\u00e7ici olarak insan y\u00fcz\u00fc veya bina g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri gibi karma\u015f\u0131k uyaran b\u00fct\u00fcnlerine duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilmektedir (Bruce, Desimone ve Gross, 1981). G\u00f6rsel sistemdeki bu topografik yap\u0131, bilginin a\u015fa\u011f\u0131dan-yukar\u0131ya, di\u011fer bir deyi\u015fle erken-seviye g\u00f6rsel bilgi i\u015fleme b\u00f6lgelerinden ge\u00e7-seviye g\u00f6rsel bilgi i\u015fleme b\u00f6lgelerine do\u011fru, belli bir hiyerar\u015fik d\u00fczende i\u015flendi\u011fi anlam\u0131na gelir. Ancak, a\u015fa\u011f\u0131dan- yukar\u0131ya bilgi i\u015fleme sisteminin bir par\u00e7as\u0131 olan duyusal ipu\u00e7lar\u0131, g\u00f6rsel alana d\u00fc\u015fen manzaran\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu yap\u0131s\u0131yla iyi bir ba\u011fl\u0131la\u015f\u0131m g\u00f6sterse de retinal imge \u00e7o\u011funlukla mu\u011flakt\u0131r. Fig\u00fcr 1\u2019de bir \u00f6rne\u011fi (Jastrow\u2019un \u00f6rdek \/ tav\u015fan imgesi) g\u00f6r\u00fclen iki durumlu fig\u00fcrler bu mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koymaktad\u0131r. Bu fig\u00fcr kimi zaman bir \u00f6rdek kimi zamansa bir tav\u015fan olarak alg\u0131lanabilir. Ancak \u00f6nemli olan sistemin tek bir an i\u00e7erisinde yaln\u0131zca bir modeli kabul etti\u011fi, \u00f6rdek ve tav\u015fan \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerinin alg\u0131sal fark\u0131ndal\u0131\u011fa hi\u00e7bir zaman ayn\u0131 anda ula\u015fmad\u0131klar\u0131d\u0131r. Dahas\u0131 bilince \u00e7\u0131kan alg\u0131, retinal imgeden daha zengin bir i\u00e7erik bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Retinal sinyalde bu bilgi mevcut olmasa da tav\u015fan\u0131n kulaklar\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131da olan\u0131n\u0131 kendimize daha yak\u0131n, \u00fcstte kalan\u0131 ise daha uzak olarak alg\u0131lar\u0131z. \u0130\u015fte, retinal bilgide var olmayan ancak ge\u00e7mi\u015f deneyimlerimizden yola \u00e7\u0131karak olu\u015fturdu\u011fumuz bu varsay\u0131mlar ve onlar\u0131n alg\u0131sal tezah\u00fcrleri sistemdeki yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya i\u015flemlemenin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, \u00f6zellikle sinyalin belirsizlik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 durumlarda sistem, a\u015fa\u011f\u0131dan-yukar\u0131ya i\u015flemleme yapt\u0131\u011f\u0131 gibi yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya i\u015flemleme de yapabilmektedir (Cavanagh, 1991; Leopold ve Logothetis, 1999).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1324\/1*DlKzSioYT3IkGLTmZQ-ehw.png\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Fig\u00fcr 1.<\/strong>&nbsp;Jastrow\u2019un \u00f6rdek tav\u015fan imgesi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0510\">Yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya i\u015flemleme ba\u011flam\u0131nda \u00fcst-d\u00fczey bili\u015fsel i\u015flevlerin g\u00f6rece daha erken seviye bilgi i\u015fleme basamaklar\u0131na nas\u0131l etki edebildi\u011fi, yak\u0131n zamanda Caitlin McNeill isimli bir sosyal medya kullan\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan ve k\u0131sa s\u00fcrede h\u0131zla yay\u0131lan Elbise yan\u0131lsamas\u0131nda (Figure 2) a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Sosyal medya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n kimisi Elbise\u2019yi siyah dantelli mavi bir elbise olarak alg\u0131lam\u0131\u015fken, kimi kullan\u0131c\u0131larsa dore dantelli beyaz bir elbise g\u00f6rd\u00fcklerini rapor etmi\u015ftir. \u0130ki grup g\u00f6zlemci aras\u0131ndaki bu fark g\u00f6rsel alg\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan bilim insanlar\u0131n\u0131 da harekete ge\u00e7irmi\u015f, kalibre edilmi\u015f ekranlarda yap\u0131lan kontroll\u00fc deneyler iki alg\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131n genel itibariyle \u0131\u015f\u0131kland\u0131rma ve yans\u0131madan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur (Gegenfurtner, Bloj ve Toscani, 2015). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada Gegenfurtner ve arkada\u015flar\u0131 Elbisedeki renk da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n do\u011fal g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na yak\u0131n oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015f, g\u00f6zlemcilerin mekan\u0131n ayd\u0131nlatmas\u0131ndan kaynakl\u0131 de\u011fi\u015fimler ile kuma\u015f\u0131n pigmentasyonuna ba\u011fl\u0131 de\u011fi\u015fimleri birbirinden ay\u0131rt etmekte zorland\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Newton\u2019\u0131n optik deneylerinden de bildi\u011fimiz \u00fczere renk, bir cisim \u00f6zelli\u011fi de\u011fil, ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f bir y\u00fczeyden g\u00f6ze yans\u0131yan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n fotoresept\u00f6rler taraf\u0131ndan duyumsanmas\u0131 ve ortamdaki \u0131\u015f\u0131k da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na g\u00f6re belirli bir fenomenal deneyim olarak anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r (Newton, 1672). Her ne kadar retinaya d\u00fc\u015fen \u0131\u015f\u0131k ortam ayd\u0131nlatmas\u0131 ve cisimlerden yans\u0131yan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrekli de\u011fi\u015fime tabi ortak bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olsa da, bir\u00e7ok canl\u0131 cisimlere sabit renkler atamakta ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, beyaz bir ka\u011f\u0131t mavi \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda da, sar\u0131 \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda da yine beyaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Buna, g\u00f6rsel sistemin renk tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ismi verilmektedir (derleme i\u00e7in bkz Foster, 2011). Peki, renk tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bu denli ba\u015far\u0131l\u0131 g\u00f6rsel sistemimiz Elbise yan\u0131lsamas\u0131nda neden ikileme d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr? Bunun bir nedeni, Elbiseye fizik d\u00fcnyada de\u011fil, beyaz dengesi ayar\u0131 ortam\u0131n ger\u00e7ek ayd\u0131nlatmas\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen bir kamera \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 \u00fczerinden bak\u0131yor olu\u015fumuzdur. Keza bu foto\u011frafa farkl\u0131 kalibrasyonlar\u0131 olan ekranlardan, farkl\u0131 boyutlarda bakmak da Elbiseyi farkl\u0131 renklerde alg\u0131lamada etkilidir. Ancak as\u0131l ilgin\u00e7 olan, foto\u011frafa ayn\u0131 kalibrasyona sahip bir ekranda, ayn\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bakan g\u00f6zlemcilerin de farkl\u0131 alg\u0131lar rapor etmi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. G\u00f6zlemcilerden ekran \u00fczerinde bir diskin \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti ve tonunu de\u011fi\u015ftirerek elbise ve dantellerinin rengiyle uyu\u015facak e\u015fle\u015ftirmeler yapmalar\u0131n\u0131 isteyen Gegenfurtner ve grubu (2015), farkl\u0131l\u0131klar\u0131n alg\u0131lanan renk tonundan de\u011fil, \u0131\u015f\u0131k \u015fiddetinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu olan Elbisenin mavi ya da beyaz alg\u0131lanmas\u0131 de\u011fil, a\u00e7\u0131k mavi ya da koyu mavi alg\u0131lanmas\u0131d\u0131r. Belirsizlik durumlar\u0131nda kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan bir y\u00fczeyin rengini n\u00f6tr bir gri tonuyla e\u015fle\u015fecek \u015fekilde ayarlamalar\u0131 istendi\u011finde ortam ayd\u0131nlatmas\u0131na y\u00f6nelik varsay\u0131mlar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olarak m\u0131, yoksa floresan mavisi olarak m\u0131 kurduklar\u0131n\u0131n ki\u015fiden ki\u015fiye farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fi bilinmektedir (Witzel ve ark., 2011). Gegenfurtner\u2019\u0131n benzer bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0131\u015f\u0131k tonu i\u00e7in oldu\u011fu gibi \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti i\u00e7in de olabildi\u011fini g\u00f6steren deneylerinde elbiseyi a\u00e7\u0131k mavi alg\u0131layan grup beyaz, koyu mavi alg\u0131layan grupsa mavi olarak betimlemi\u015ftir (Gegenfurtner ve ark., 2015). Bu da ayn\u0131 duyusal sinyale maruz b\u0131rak\u0131lan ki\u015filerin bilgiyi farkl\u0131 \u015fekillerde alg\u0131layabildiklerini g\u00f6stermektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Elbise yan\u0131lsamas\u0131 \u00f6zelinde yap\u0131lm\u0131\u015f olan bu deneyler renk alg\u0131m\u0131z\u0131n yaln\u0131zca duyusal sinyallerden de\u011fil, d\u0131\u015f d\u00fcnyadan gelen \u0131\u015f\u0131kland\u0131rmaya y\u00f6nelik olarak zihnimizde kurdu\u011fumuz varsay\u0131mlardan da etkileniyor oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:512\/1*C3CPFi-gbvLImX22reHa0g.jpeg\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Fig\u00fcr 2.<\/strong>&nbsp;Elbise yan\u0131lsamas\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9fe8\">Peki, kimi zaman b\u00f6ylesi optik yan\u0131lsamalara neden olabilen yukar\u0131dan-a\u015fa\u011f\u0131ya i\u015flemlemenin i\u015flevi ne olabilir? I\u015f\u0131k enerjisi retinada elektro-kimyasal enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra beyne optik sinir arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla iletilir. Optik sinir, retinal gangliyon h\u00fccrelerinin aksonlar\u0131ndan meydana gelir (Bkz Selhors ve Chen, 2009). Kodlanan bilgi uzamsal olarak ne kadar zenginse (ki bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z alan\u0131n merkezine denk gelen alanda bilgi zengin bir i\u00e7erikle kodlanmaktad\u0131r), o bilgiyi beyne ileten alsonlar\u0131n say\u0131lar\u0131 da o denli \u00e7ok olur. Ancak optik sinirin retinay\u0131 terk etti\u011fi noktada fotoresept\u00f6r yoktur (Mariotte, 1668). Di\u011fer bir deyi\u015fle, optik sinirin \u00e7ap\u0131, g\u00f6rsel alanda g\u00f6rmenin ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi k\u00f6r noktan\u0131n \u00e7ap\u0131n\u0131 da belirlemektedir. Bu noktada, optik sinirin \u00e7ap\u0131 k\u00f6r noktaya d\u00fc\u015fen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn telafisine olanak sa\u011flayacak \u015fekilde periferdeki uzamsal \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckten \u00f6d\u00fcn verilmi\u015ftir. Oysa fenomenal alg\u0131 deneyimlerimiz canl\u0131 ve s\u00fcre\u011fendir. Periferdeki g\u00f6r\u00fcnt\u00fc bulan\u0131k da olsa g\u00f6rme i\u015flevi etkilenmez. Bunun nedeni, g\u00f6zlerin s\u00fcrekli hareket halinde olmas\u0131 ve g\u00f6rsel alan\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckle tarayabilmesidir. \u0130\u015fte, k\u0131s\u0131tl\u0131 retinal bilgi ve h\u0131zl\u0131 g\u00f6z hareketlerine ra\u011fmen \u00e7evrede olup bitenleri anlamland\u0131rabilme ve retinal koordinatlar\u0131 s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015fen cisimlerin istikrarl\u0131 temsillerini olu\u015fturabilmede yukar\u0131dan-a\u015fa\u011f\u0131ya i\u015flemlemenin b\u00fcy\u00fck rol oynad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir (Bar, 2005; Bar ve Ark., 2006; Humphreys, Riddoch ve Price, 1997).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"4517\">Yanal Bask\u0131lama ve Kontrast<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2d52\">Yap\u0131sal ve metabolik k\u0131s\u0131tlar\u0131n sonucu olarak g\u00f6rsel sistemin d\u0131\u015f d\u00fcnyaya dair olu\u015fturdu\u011fu zihinsel temsilde fiziksel \u00f6zellikler mutlak de\u011ferleriyle de\u011fil, i\u00e7inde bulunduklar\u0131 ba\u011flama g\u00f6re kodlan\u0131r. \u00d6rne\u011fin, belli bir h\u0131zda hareket eden bir araban\u0131n h\u0131z\u0131 farkl\u0131 ba\u011flamlarda, \u00e7evresindeki cisimlerin hareketlerine ba\u011fl\u0131 olarak h\u0131zl\u0131 ya da yava\u015f alg\u0131lanabilir. Benzer bi\u00e7imde, cisimlere atfetti\u011fimiz renkler farkl\u0131 arka plan renklerinde farkl\u0131 alg\u0131lanacakt\u0131r. Retinal d\u00fczeyden itibaren alg\u0131daki bu ba\u011flam etkilerini ortaya \u00e7\u0131karan temel mekanizmaya yanal bask\u0131lama ad\u0131 verilmektedir (Hartline, Wagner ve Ratliff, 1956; Hubel ve Wiesel, 1962; Thoreson ve Mangel, 2012). Yanal bask\u0131lamada uyar\u0131lm\u0131\u015f bir sinir h\u00fccresi kom\u015fu sinir h\u00fccrelerindeki etkinli\u011fi azaltmakta ve bu s\u00fcre\u00e7 kontrast kodlamas\u0131yla sonu\u00e7lanmaktad\u0131r (Hartline, Wagner ve Ratliff, 1956; Kramer ve Davenport, 2015). G\u00f6rsel bir mekanizma olan duyusal bask\u0131lamaya g\u00fczel bir \u00f6rnek 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Avusturyal\u0131 fizik\u00e7i ve filozof Ernst Mach taraf\u0131ndan Mach bantlar\u0131 ad\u0131yla an\u0131lan bir fenomen ba\u011flam\u0131nda ortaya konmu\u015ftur (Ratliff, 1965). Fig\u00fcr 3\u2019de bir \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclebilecek olan Mach band\u0131 yan\u0131lsamas\u0131nda, koyu alandan a\u00e7\u0131k alana do\u011fru ge\u00e7i\u015fte \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti fiziksel olarak lineer bir \u015fekilde artmas\u0131na ra\u011fmen, fonksiyondaki rampan\u0131n iki ucuna denk gelen dikey alanlarda karanl\u0131k ve parlak iki \u00e7izginin belirdi\u011fi g\u00f6zlemlenir. Bu \u00e7izgiler karanl\u0131k ve ayd\u0131nl\u0131k b\u00f6lge aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fi \/ de\u011fi\u015fimi vurgulamaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda yanal bask\u0131lama mekanizmalar\u0131n\u0131n farkl\u0131 \u0131\u015f\u0131k \u015fiddetine sahip iki alan\u0131 birbirinden ay\u0131ran s\u0131n\u0131rda kontrast bilgisini belirgin hale getirdi\u011fi ve kenar tespitini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir (Campbell ve Robson, 1968).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1312\/1*0Zm1jrOFj8GwGBbR4d5wCQ.png\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Fig\u00fcr 3.<\/strong>&nbsp;Mach bantlar\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7d0b\">Yanal bask\u0131lama yaln\u0131zca \u0131\u015f\u0131k \u015fiddetiyle tan\u0131ml\u0131 alanlar aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlarda de\u011fil, oryantasyon gibi di\u011fer g\u00f6rsel \u00f6zelliklerle tan\u0131ml\u0131 s\u0131n\u0131r alanlar\u0131nda da yan\u0131lsamalara neden olabilir. Bunun en g\u00fczel \u00f6rneklerinden biri, optik yan\u0131lsamalar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan Alman astrofizik\u00e7i Karl Z\u00f6llner taraf\u0131ndan 19. y\u00fczy\u0131lda ortaya konan ve Fig\u00fcr 4\u2019de bir \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclen Z\u00f6llner yan\u0131lsamas\u0131d\u0131r. Bu yan\u0131lsamada birbirine fiziksel olarak<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b953\">paralel olan \u00e7izgiler, kimi yerlerde birbirilerine yak\u0131nla\u015f\u0131yor, kimi yerlerdeyse uzakla\u015f\u0131yor gibi alg\u0131lanmaktad\u0131r. Bu etkinin g\u00f6rsel kortekste, birbirine benzer a\u00e7\u0131lardaki \u00e7izgiler aras\u0131ndaki kontrast\u0131n vurgulanarak kodlanmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir (Blakemore, Carpenter ve Georgeson, 1970; Burns ve Pritchard, 1971; Westheimer, 2008).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:960\/1*v1FaB4BDqo3zea_2OZeIsQ.png\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Fig\u00fcr 4.<\/strong>&nbsp;Z\u00f6llner yan\u0131lsamas\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"aac9\">Mach bantlar\u0131 ve Z\u00f6llner yan\u0131lsamas\u0131nda da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fczere, g\u00f6rsel alana d\u00fc\u015fen herhangi bir fiziksel \u00f6zelli\u011fin zihinsel temsili ba\u011f\u0131ms\u0131z bi\u00e7imde de\u011fil, \u00e7evresindeki \u00f6zelliklere ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fturulur. Bu esnada farkl\u0131 de\u011ferler aras\u0131nda de\u011fi\u015fim g\u00f6steren ge\u00e7i\u015f b\u00f6lgelerindeki farklar\u0131n abart\u0131larak kodlanmas\u0131 konturlama ve segregasyona hizmet eder. Konturlama ve segregasyon, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 dalga boylar\u0131nda yans\u0131tan \u00e7e\u015fitli b\u00fcy\u00fckl\u00fckte \u00e7izgiler gibi primitif imge elemanlar\u0131n\u0131n toplanarak tan\u0131nabilir cisimler haline getirilmesine \u00f6nemli katk\u0131lar sunar. Bu s\u00fcre\u00e7te kritik rol oynayan di\u011fer iki olgu asimilasyon ve alg\u0131sal gruplamad\u0131r. Ancak bu noktada, yanal bask\u0131laman\u0131n hik\u00e2yenin b\u00fct\u00fcn\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek \u00f6nemlidir. Mach bantlar\u0131 rampa halinde artan ya da azalan \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti ge\u00e7i\u015flerinde ortaya \u00e7\u0131karken; keskin ge\u00e7i\u015flerde, \u00f6rne\u011fin, siyahtan koyu griye ya da koyu griden a\u00e7\u0131k griye bir anda de\u011fi\u015fim g\u00f6steren uyaranlarda ortadan kalkmaktad\u0131r. H\u00e2lbuki teorik olarak bu uyaranlarda yanal bask\u0131laman\u0131n azami d\u00fczeye \u00e7\u0131kmas\u0131 beklenmektedir. Bu tezat\u0131 \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik teoriler, etkinin yaln\u0131zca retina d\u00fczeyindeki bask\u0131lama mekanizmalar\u0131yla a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131, primer g\u00f6rsel korteksteki \u00e7izgi ve kenar tespitine hizmet eden n\u00f6ron gruplar\u0131n\u0131n etkinli\u011finin de \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (Bkz Wallis ve Georgeson, 2012; bir derleme i\u00e7in Pessoa, 1996). Primer g\u00f6rsel korteks ise yaln\u0131zca oryante \u00e7izgiler gibi basit uyaranlar\u0131n i\u015flenmesinden sorumlu olmakla kalmay\u0131p, y\u00fczey s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 ve fig\u00fcr-arka plan ayr\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gibi pek \u00e7ok \u00fcst seviye alg\u0131sal i\u015fleyi\u015fe de katk\u0131 sunar (Lee, Mumford, Romero ve Lamme, 1998).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"dfca\"><strong>Asimilasyon ve Gruplama<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4fe4\">G\u00f6rsel sistemde, cisimlerden yans\u0131yan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n parlakl\u0131\u011f\u0131 ya da renk tonu gibi farkl\u0131 \u00f6zellikleri i\u015flenirken devreye iki antagonist mekanizma girer: Bunlardan biri \u00f6nceki k\u0131s\u0131mda bahsetti\u011fimiz yanal bask\u0131lama, di\u011feri ise bir alandan gelen sinyalin o alan\u0131 \u00e7evreleyen alanlardan gelen sinyallere asimilasyonu, yani uyumudur. Suluboya etkisi, asimilasyon etkilerinin renk alg\u0131s\u0131 ba\u011flam\u0131nda kolayca g\u00f6zlemlendi\u011fi bir olgudur. Bu g\u00f6rsel fenomen, koyu renk, kromatik bir konturun i\u00e7ine a\u00e7\u0131k renk bir kontur \u00e7ekilmesiyle olu\u015fur. Konturun \u00e7evreledi\u011fi bo\u015f alan fiziksel olarak akromatik, beyaz olmas\u0131na ra\u011fmen a\u00e7\u0131k-renkli kontur tonunda, renkli alg\u0131lan\u0131r (Pinna, Brelstaff ve Spillmann, 2001; Pinna, Werner ve Spillmann, 2003). Bunun bir \u00f6rne\u011finin g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi Fig\u00fcr 5\u2019de, ye\u015fil konturla \u00e7evrili beyaz alan a\u00e7\u0131k ye\u015fil tonlar\u0131na boyal\u0131 gibi alg\u0131lanmaktad\u0131r. G\u00f6rece yak\u0131n zamanl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma, bu alg\u0131n\u0131n kromatik bir etki olmas\u0131na ra\u011fmen konturlar aras\u0131ndaki luminans kontrast\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak meydana geldi\u011fini ortaya koymu\u015ftur (Devinck ve ark., 2005).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1002\/1*VJd1MdXBWR49nOzlaaBnxQ.png\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Fig\u00fcr 5.<\/strong>&nbsp;Suluboya etkisi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3c51\">S\u0131n\u0131r kontrast\u0131n\u0131 vurgulayarak segregasyona hizmet eden yanal bask\u0131lama mekanizmalar\u0131ndan farkl\u0131 olarak suluboya etkisinde g\u00f6zlemlenen asimilasyon, kontur ile kontur i\u00e7inde kalan b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki fark\u0131 azaltarak yeknesak bir y\u00fczey rengi yaratmakta, \u00f6\u011felerin bi\u00e7imlenimlerinde 20. y\u00fczy\u0131lda Rubin (1915; 1921) ve Wertheimer (1923) taraf\u0131ndan fig\u00fcr-arkaplan organizasyonunda rol oynad\u0131\u011f\u0131 ortaya konan yak\u0131nl\u0131k, ak\u0131c\u0131 devaml\u0131l\u0131k, simetri gibi Gestalt ilkelerinden bile daha bask\u0131n bir rol oynayabilmektedir (Pinna, Werner ve Spillman, 2003).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3fb4\">Renk asimilasyonu etkileri daha farkl\u0131 ba\u011flamlarda da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilir. Fig\u00fcr 6\u2019da David Novick taraf\u0131ndan bir \u00f6rne\u011fi yak\u0131n zamanda sosyal medyada payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f renk asimilasyon etkisi, ilk olarak 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda van Bezold taraf\u0131ndan ortaya konmu\u015ftur. Fig\u00fcre yak\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda toplar\u0131n akromatik, yani renksiz oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak uzaktan ya da periferden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda toplar\u0131n \u00fczerlerindeki renkli \u00e7izgilerin rengini almakta, di\u011fer bir deyi\u015fle y\u00fczeylerindeki akromatik alanlar renkli \u00e7izgilere asimile olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1400\/1*nNyEWEsgKB4rckiyF61efA.png\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Fig\u00fcr 6.<\/strong>&nbsp;Renk asimilasyonu. Daha fazla \u00f6rnek i\u00e7in&nbsp;<a href=\"http:\/\/engineering.utep.edu\/novick\/colors\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">http:\/\/engineering.utep.edu\/novick\/colors\/<\/a>&nbsp;sitesi ziyaret edilebilir.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3cf1\">Bu noktada sistemin hangi ba\u011flamlarda kontrast ve segregasyon, hangi ba\u011flamlarda asimilasyon ve gruplama mekanizmalar\u0131n\u0131 devreye soktu\u011fu sorulabilir. Hangi mekanizman\u0131n devreye girece\u011fi, uyaranlar\u0131n \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti, kromatik \u00f6zellikleri ve uzamsal detaylar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Renk alg\u0131s\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda tekd\u00fcze \u00e7eperlerin renk kontrast\u0131na, \u00e7izgili \u00e7eperlerin ise renk asimilasyonuna neden olduklar\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Monnier ve Shevell, 2003; Otazu, Parraga, ve Vanrell, 2010). Fig\u00fcr 6\u2019daki gibi bir asimilasyon etkisinin g\u00f6zlemlenebilmesi i\u00e7in, burada toplarla tasvir edilen hedef uyaranlar\u0131, \u00e7izgilerle tasvir edilen tetikleyici uyaranlara g\u00f6re daha parlak olmal\u0131d\u0131r (De Weert ve Spillman, 1995).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4e8b\">Kontrast ve asimilasyon mekanizmalar\u0131 ile belirli bir konturun hangi cisme ait olabilece\u011fine y\u00f6nelik veri sunan sinyaller, beynin \u00fcst-seviye cisim tan\u0131ma merkezlerine iletilir. Bu s\u00fcre\u00e7 sonunda insan y\u00fcz\u00fc gibi karma\u015f\u0131k cisimler, belirli bir semantik kategorinin par\u00e7as\u0131 olarak alg\u0131lan\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yanal bask\u0131lama ve asimilasyon mekanizmalar\u0131 kimi zaman ger\u00e7e\u011fin zihinsel temsilinde fizik d\u00fcnya ile uyum g\u00f6stermeyen bir tak\u0131m alg\u0131lara yol a\u00e7sa da farkl\u0131 \u0131\u015f\u0131k \u015fiddetleriyle tan\u0131ml\u0131 beneksel retinal g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcnsel cisimlerden olu\u015fmu\u015f anlaml\u0131 ba\u011flamlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinde optimize bir rol oynar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"3cc0\"><strong>Adaptasyon<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"cfad\">\u00d6nceki duyusal sinyaller, hem n\u00f6ronal hem de alg\u0131sal d\u00fczeyde uzun-vadeli\/kal\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7abilirler. Bunun sonucunda, ayn\u0131 sinyale farkl\u0131 n\u00f6ronal ve alg\u0131sal yan\u0131tlar verilebilir. Deneyime ba\u011fl\u0131 bu yan\u0131tsall\u0131k farkl\u0131 zaman skalalar\u0131nda g\u00f6zlemlenebilir. Sistemin temel mekanizmalar\u0131ndan biri olan plastisitenin bir formu olan adaptasyon, milisaniye ile saniye aras\u0131ndaki duyusal ge\u00e7mi\u015fi\/etkileri kapsar. Fig\u00fcr 7, kontrast adaptasyonu ad\u0131 verilen etkinin g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fini g\u00f6stermektedir. Fig\u00fcr\u00fcn solundaki y\u00fcksek kontrastl\u0131 dikey \u00f6r\u00fcnt\u00fcye bir s\u00fcre bakt\u0131ktan sonra, g\u00f6zler ayn\u0131 \u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fck kontrastl\u0131 formuna (Fig\u00fcr 7\u2019de sa\u011fda) \u00e7evrildi\u011finde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azal\u0131r. Bu alg\u0131sal de\u011fi\u015fimle uyumlu olarak, ilgili g\u00f6rsel sinir h\u00fccrelerinin elektrofizyolojik \u00f6zellikleri de de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermektedir (Baccus ve Meister, 2002; Shapley ve Victor, 1978).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1400\/1*scC90NorIbAluchNS5BB8Q.png\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Fig\u00fcr 7.<\/strong>&nbsp;Kontrast adaptasyonu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a679\">Yanal bask\u0131lama mekanizmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarken, g\u00f6rsel sistemin mutlak de\u011ferlere de\u011fil, ba\u011flama ba\u011fl\u0131 kontrasta duyarl\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015ftik. N\u00f6ronal d\u00fczeyde y\u00fcksek ve d\u00fc\u015f\u00fck kontrastlar, aksiyon potansiyeli dizinleri\/say\u0131lar\u0131 ile ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck kontrastl\u0131 uyaranlar g\u00f6rece az say\u0131da aksiyon potansiyel tetikler (Sclar, Maunsell ve Lennie, 1990). Bu \u00e7er\u00e7evede kontrast adaptasyonu, n\u00f6ronal yorgunlukun bir sonucu olarak aksiyon potansiyellerinin azalmas\u0131 ile a\u00e7\u0131klanabilir (Graham, 1989; Sekuler ve Pantle, 1967). Primer g\u00f6rsel korteksten (V1) al\u0131nan elektrofizyolojik kay\u0131tlarla desteklenen bir di\u011fer olas\u0131l\u0131k, belirgin n\u00f6ron pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n kontrasta duyarl\u0131l\u0131k fonksiyonlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 kontrast aral\u0131klar\u0131na kaymas\u0131d\u0131r (Albrecht ve ark., 1984; Bonds 1991; Ibbotson 2005; Movshon ve Lennie 1979; detayl\u0131 bir derleme i\u00e7in bkz Kohn, 2007).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"37f3\">Adaptasyon sonras\u0131 test \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, adapt\u00f6r ve test uyaran\u0131 ayn\u0131 oryantasyona sahip oldu\u011funda belirgin bi\u00e7imde azalmaktad\u0131r (Blakemore ve Campbell, 1969; Blakemore ve Nachmias, 1971). Dikey \u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc bir adapt\u00f6re bir s\u00fcre bak\u0131ld\u0131ktan sonra g\u00f6zler d\u00fc\u015f\u00fck kontrastta yatay \u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc bir test uyaran\u0131na \u00e7evrildi\u011finde, \u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc adaptasyondan pek etkilenmemektedir. Benzer \u015fekilde, adapt\u00f6r bir g\u00f6ze, test uyaran\u0131ysa di\u011fer g\u00f6ze g\u00f6sterildi\u011finde adaptasyon etkileri yine anlaml\u0131 \u015fekilde azalmaktad\u0131r (Blakemore ve Campbell, 1969). G\u00f6rsel sistemde oryantasyon ve binok\u00fcler bilginin ilk kodland\u0131\u011f\u0131 alan primer g\u00f6rsel kortekstir. Buradaki ana tip h\u00fccrelerin de\u011fi\u015fen etkinliklerinden kaynakl\u0131 bu adaptasyon, tek bir g\u00f6rsel \u00f6zelli\u011fe \u00f6zg\u00fc de de\u011fildir. Birden fazla g\u00f6rsel \u00f6zelli\u011fin birle\u015fiminden de ilgin\u00e7 adaptasyon etkileri ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. McCollough etkisi bunun g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fidir. Farkl\u0131 oryantasyonlardaki renkli \u0131zgara uyaranlar\u0131na 1- 3 dakika boyunca adapte olduktan sonra, renksiz oryante \u00f6r\u00fcnt\u00fclerde kar\u015f\u0131t bir renk alg\u0131lan\u0131r (McCollough, 1965). Fig\u00fcr 8\u2019in \u00fcst k\u0131sm\u0131ndaki k\u0131rm\u0131z\u0131 ve ye\u015fil renkli \u00f6r\u00fcnt\u00fclere bir s\u00fcre bakt\u0131ktan sonra oda\u011f\u0131m\u0131z\u0131 alt tarafa kayd\u0131racak olursak renksiz yatay \u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn ye\u015fil, dikey \u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcnse k\u0131rm\u0131z\u0131 oldu\u011funu alg\u0131lar\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f82b\">Peki, k\u0131sa s\u00fcreli bu adaptasyonlar\u0131n sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015flevsel \u00f6nemi ne olabilir? Burada retina d\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015fen \u0131\u015f\u0131k adaptasyonu \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (Shapley ve Enroth-Cugell, 1984). G\u00fcnd\u00fcz ile gece aras\u0131nda, ortamdaki \u0131\u015f\u0131k \u015fiddetine ba\u011fl\u0131 olarak duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 farkl\u0131 skalalara kayd\u0131rabilen g\u00f6rsel sistem, k\u0131sa s\u00fcrede g\u00f6rece k\u00fc\u00e7\u00fck l\u00fcminans de\u011fi\u015fimlerini bile saptayabilecek hale gelir. \u0130\u015flevsel olarak bu, retinal gangliyon h\u00fccrelerinin l\u00fcminans-yan\u0131t ili\u015fkisi e\u011frilerinin farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fck basamaklar\u0131na kaymas\u0131yla meydana gelir. B\u00f6ylesi bir de\u011fi\u015fiklik yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz kortikal h\u00fccre pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n kontrast adaptasyonu mekanizmas\u0131na benzer olup, pasif bir n\u00f6ronal yorgunluk de\u011fil, aktif bir kalibrasyon mekanizmas\u0131na i\u015faret etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:882\/1*Nt-I0SzaSNOzu8SvMnbuWQ.png\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Fig\u00fcr 8.<\/strong>&nbsp;McCollough etkisi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6352\">Sonu\u00e7ta adaptasyon, sistemin yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte maruz kald\u0131\u011f\u0131 de\u011ferler aral\u0131\u011f\u0131ndaki \u00f6zellikler (\u00f6rn:. Kontrast, \u0131\u015f\u0131k \u015fiddeti vb) aras\u0131nda daha iyi ayr\u0131m yapabilmesini sa\u011flar. Adaptasyonun sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir di\u011fer \u00f6nemi ise, ortamdaki yeni ya da nadir uyaranlar\u0131n tespitini kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r. Sabit uyaranlara kar\u015f\u0131 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 azalan sistem, farkl\u0131 uyaranlara daha duyarl\u0131 hale gelir (Dragoi ve ark., 2002; Hosoya, Baccu ve Meister, 2005; Sharpee ve ark., 2006; Ulanovsky ve ark., 2003). Sistemin esasen uzam ve zamandaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 kodlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k uyaranlara olan hassasiyet bir sonraki b\u00f6l\u00fcmlerde a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6ng\u00f6r\u00fc mekanizmalar\u0131n\u0131n temel bile\u015fenini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"e80c\"><strong>Kar\u015f\u0131tl\u0131k<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e79a\">G\u00f6rsel sisteme dair bildiklerimiz, adaptasyon ve kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n (opponency), n\u00f6ronal kodlaman\u0131n iki temel mekanizmas\u0131 oldu\u011funa i\u015faret etmektedir. G\u00f6rsel bilgi kodlamas\u0131nda belirli bir \u00f6zellik de\u011feriyle tan\u0131ml\u0131 uyaran, bu de\u011ferin kar\u015f\u0131t\u0131 ile beraber var olur. Hareket art etkisi, buna g\u00fczel bir \u00f6rnektir. Bu etkide, bir s\u00fcre belirli bir y\u00f6nde hareket eden dinamik bir uyarana adapte olduktan sonra, bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z hareketsiz bir uyaran ters y\u00f6nde hareket ediyormu\u015f gibi alg\u0131lan\u0131r. Bu yan\u0131lsamaya \u015felale yan\u0131lsamas\u0131 da denmektedir (Addams, 1834). Zira, bir \u015felaleyi izledikten sonra g\u00f6zlerimizi etraftaki a\u011fa\u00e7lara \u00e7evirdi\u011fimizde, statik olan bu cisimler de hareket ediyormu\u015f gibi alg\u0131lan\u0131r (Wade, 1994). Hareket art etkisi, sistemde belirli bir hareket y\u00f6n\u00fcne duyarl\u0131 detekt\u00f6rlerin, ters y\u00f6n\u00fc kodlayan detekt\u00f6rlerle bir kar\u015f\u0131tl\u0131k ili\u015fkisi i\u00e7inde i\u015flendi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Belirli bir hareket y\u00f6n\u00fcne adaptasyon sonras\u0131 alg\u0131lanan dura\u011fan bir uyaran ile kar\u015f\u0131t y\u00f6n\u00fc kodlayan detekt\u00f6rlerdeki etkinlik, ilk adapte olunan detekt\u00f6rlerdeki etkinli\u011fe nazaran daha y\u00fcksek olur. Bu nedenle kar\u015f\u0131t y\u00f6nde bir yan\u0131lsanan hareket g\u00f6zlemlenir (Bkz Wade, 1996). Benzer adaptasyon ve art etkiler harekette oldu\u011fu gibi renk, b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve hatta daha karma\u015f\u0131k i\u015flemleme gerektiren y\u00fcz alg\u0131s\u0131nda dahi varl\u0131k g\u00f6stermektedir (Webster, 2012). \u00d6rne\u011fin, bir ki\u015finin kimli\u011fine y\u00f6nelik \u00f6zelliklerinin alg\u0131s\u0131, diyelim ki cinsiyeti, \u00f6ncesinde kad\u0131n ya da erkek y\u00fcz\u00fcne maruz kalm\u0131\u015f olma durumundan etkilenmektedir (Webster, Kaping, Mizokami ve Duhamel, 2004).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"359c\">Kar\u015f\u0131tl\u0131k prensibinin renk alg\u0131m\u0131zda da rol oynad\u0131\u011f\u0131, 19. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Ewald Hering taraf\u0131ndan ortaya konmu\u015ftur (Hurvich ve Jameson, 1960). Bu i\u015fleyi\u015fin temel sonucu olarak d\u0131\u015f d\u00fcnya temsilimizde ye\u015filimsi k\u0131rm\u0131z\u0131 ya da mavimsi sar\u0131 alg\u0131lar yoktur. Bu da bize ye\u015fil ve k\u0131rm\u0131z\u0131 ile mavi ve sar\u0131n\u0131n alg\u0131sal olarak birbirlerini d\u0131\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131, di\u011fer bir deyi\u015fle kar\u015f\u0131t renkler olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Renkli g\u00f6rmenin kar\u015f\u0131t i\u015fleyi\u015f varsay\u0131m\u0131 (the opponent process theory of colour vision)\u2019na g\u00f6re rengin alg\u0131sal uzam\u0131nda birbirini d\u0131\u015flayan 2 \u00e7ift kar\u015f\u0131t renk ekseni bulunmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a0c0\">1. Uzun dalga boyu (k\u0131rm\u0131z\u0131) \u2014 orta dalga boyu (ye\u015fil)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6afe\">2. (Uzun dalga boyu (k\u0131rm\u0131z\u0131) + orta dalga boyu (ye\u015fil) = sar\u0131) \u2014 k\u0131sa dalga boyu (mavi)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"aa96\">Bu ba\u011flamda bir s\u00fcre alg\u0131sal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 olan uzun dalga boylar\u0131na adapte olan sistem, gri bir y\u00fczeyi ye\u015fil renkte alg\u0131lar. Bunun nedeni, adaptasyon sonras\u0131 uzun dalga boylar\u0131na duyarl\u0131 n\u00f6ronal birimlerin etkinliklerinin azal\u0131p, orta dalga boylar\u0131na duyarl\u0131 n\u00f6ronal birimlerin etkinli\u011finin de\u011fi\u015fmemesidir. Kar\u015f\u0131tl\u0131k prensibi gere\u011fi sistemde k\u0131rm\u0131z\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131, ye\u015filin \u00e7oklu\u011fu olarak yorumlan\u0131r. Renk alg\u0131s\u0131nda kar\u015f\u0131t i\u015fleyi\u015fin kendisini g\u00f6sterdi\u011fi bir ba\u015fka fenomen ise e\u015fzamanl\u0131 renk kontrast\u0131 etkisidir. Bu etkinin bir \u00f6rne\u011fi, Fig\u00fcr 9\u2019da Alman ressam Josef Albers\u2019in \u201cRenk Etkile\u015fimi\u201d tablosundaki levhalardan birinde mevcuttur (1963). Burada ayn\u0131 l\u00fcminans ve renk tonuna sahip \u00e7izgi, ye\u015fil arka planda pembemsi; pembe arka planda ise ye\u015filimsi alg\u0131lanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:694\/1*jMXbbfL0yrpsqdhZFHeBIg.png\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Fig\u00fcr 9.<\/strong>&nbsp;E\u015fzamanl\u0131 renk kontrast\u0131 etkisi Renk Etkile\u015fimi \u2014 Josef Albers (1963)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"034b\">Gerek renk ve hareket alg\u0131s\u0131, gerekse y\u00fcz alg\u0131s\u0131nda verdi\u011fimiz \u00f6rnekler ile anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, g\u00f6rsel sistem de\u011fi\u015fik formlardaki bilgiyi benzer temel stratejiler \u00fczerinden i\u015fleyebilmektedir. Adaptasyon, bu farkl\u0131 temsillerde rol alan temel mekanizmalardan biridir (Webster ve MacLeod, 2011; Clifford, 2002) ve duyusal sinyallerdeki (i\u015flevsel olmayan) fazlal\u0131k bilgilerini azaltarak, g\u00f6rsel temsili g\u00fc\u00e7lendirir (Barlow, 1961; Buchsbaum ve Gottschalk, 1983).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"367c\"><strong>Gelece\u011fe Y\u00f6nelik Tahmin<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1817\">D\u0131\u015f d\u00fcnyadan gelen sinyallerin ilgili beyin b\u00f6lgelerine iletiminin ve buna ba\u011fl\u0131 bilin\u00e7li alg\u0131 olu\u015fumunun \u00e7ok katmanl\u0131 karma\u015f\u0131k n\u00f6ronal s\u00fcre\u00e7lerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftik. Buna g\u00f6re, \u00e7evresel bir sinyalin yani uyaran\u0131n, n\u00f6ronal sinyale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fckten sonra ge\u00e7irdi\u011fi s\u00fcre\u00e7, retinadan asosiyasyon kortekslerine kadar uzanan sinaptik iletim, belirli bir zamana yay\u0131l\u0131r. Uyaranlar\u0131n fotoresept\u00f6rlerce duyumsand\u0131\u011f\u0131 ilk an ile alg\u0131sal fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fumu aras\u0131nda milisaniye \u00f6l\u00e7e\u011finde bir gecikme olu\u015fur. Alg\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde d\u0131\u015f d\u00fcnya h\u00e2lihaz\u0131rda de\u011fi\u015fmi\u015f, farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sinirsel iletimdeki bu gecikmeleri telafi etmek ve d\u0131\u015f d\u00fcnyadaki hareket sinyallerinin ger\u00e7e\u011fe daha yak\u0131n bir zihinsel temsilini olu\u015fturabilmek i\u00e7in, duyusal ve duyu-motorsal sistemlerin gelece\u011fe y\u00f6nelik bir tak\u0131m tahmin mekanizmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir (Miall ve Wolpert, 1996; von Holst ve Mittelstaedt, 1950; Yuille ve Kersten, 2006). \u00d6rne\u011fin, \u00fcst\u00fcm\u00fcze gelen bir topa vururken, topla temas edece\u011fimiz anda uzuvlar\u0131m\u0131z\u0131n hangi pozisyonda olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, hamlemizi \u00f6ng\u00f6r\u00fcsel bir hesaplamayla ger\u00e7ekle\u015ftiririz. Bu tahmin mekanizmalar\u0131, gerek d\u0131\u015f d\u00fcnyadaki temporal olaylar\u0131n ger\u00e7e\u011fe yak\u0131n bir temsilini olu\u015fturabilmek, gerekse \u00e7evrede tehlike arz edebilecek cisim ve canl\u0131lara kar\u015f\u0131 zaman\u0131nda tepki verebilmek i\u00e7in gereklidir. Bu mekanizmalar\u0131n alg\u0131sal \u00f6ng\u00f6r\u00fclere dair olanlar\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 g\u00f6rsel yan\u0131lsamalara dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a67b\">Hareket etmekte olan \u00f6r\u00fcnt\u00fclerin hareket y\u00f6r\u00fcngelerinde bulunduklar\u0131 noktan\u0131n daha ilerisinde alg\u0131lanmalar\u0131na dayanan mekanizma, fla\u015f-gecikmesi (flash-lag) yan\u0131lsamas\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bu yan\u0131lsamada hareket eden bir cismin periferinde hareketin y\u00f6r\u00fcngesine paralel bir fla\u015f g\u00f6sterildi\u011finde fla\u015f\u0131n konumu cismin konumuna g\u00f6re daha geride alg\u0131lan\u0131r (Bir demo \u00f6rne\u011fi i\u00e7in:&nbsp;<a href=\"https:\/\/michaelbach.de\/ot\/mot-flashLag\/).\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/michaelbach.de\/ot\/mot-flashLag\/).<\/a>&nbsp;Bu yan\u0131lsaman\u0131n neden ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in ortaya at\u0131lm\u0131\u015f teorilerden (Eagleman ve Sejnowski, 2007; Lappe ve Krekelberg, 1998; Whitney ve Murakami, 1998) biri olan hareket-ekstrapolasyon teorisi, etkinin yak\u0131n gelece\u011fe dair bir tahmin mekanizmas\u0131n\u0131n sonucu oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer (Nijhawan, 1997). Buna g\u00f6re g\u00f6rsel sistem, sinir sistemindeki gecikmeleri telafi etmek i\u00e7in hareket eden cisimlerin hareket y\u00f6r\u00fcngesinde cismin yak\u0131n zamanda alaca\u011f\u0131 de\u011ferleri \u00f6ng\u00f6ren bir ekstrapolasyon (d\u0131\u015fde\u011ferbi\u00e7im) hesaplamas\u0131 yapmaktad\u0131r. Hareketin, g\u00f6rsel uyaranlar\u0131n pozisyonlar\u0131n\u0131n kodlanmas\u0131nda da buna benzer farkl\u0131la\u015fmalara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir (derleme i\u00e7in bkz Whitney, 2002). \u00d6rne\u011fin, Fr\u00f6hlich etkisinde, bir aral\u0131\u011f\u0131n\/a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n ba\u015f\u0131nda aniden ortaya \u00e7\u0131kan ve hareket etmeye ba\u015flayan bir uyaran\u0131n ts\u0131f\u0131r an\u0131ndaki pozisyonu, hareket y\u00f6r\u00fcngesi do\u011frultusu boyunca daha \u00f6tede alg\u0131lan\u0131r. Bu etki harekete duyarl\u0131 V3A g\u00f6rsel korteks b\u00f6lgesinde kodlanan \u00f6ng\u00f6r\u00fcsel konum temsilleriyle ili\u015fkilendirilmi\u015ftir (Maus, Weigelt, Nijhawan ve Muckli, 2010).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b60c\">Beynimizin i\u00e7sel, etkin bir model kullanarak duyusal girdiler \u00fczerinden \u00f6ng\u00f6r\u00fcler geli\u015ftiren konstruktif bir organ oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi, 19. Y\u00fczy\u0131lda Helmholtz\u2019un ortaya koydu\u011fu bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlar fikrine (1924) dayanmaktad\u0131r. Motor davran\u0131\u015f ve duyu-motorsal etkile\u015fime y\u00f6nelik bug\u00fcnk\u00fc yakla\u015f\u0131m da benzer ilkeleri temel almaktad\u0131r. \u00d6yle ki, alg\u0131 ve motor davran\u0131\u015f \u00f6ng\u00f6r\u00fcsel hata paylar\u0131n\u0131n minimizasyonu noktas\u0131nda benzerlik g\u00f6stermektedir (Friston, 2011). Sinirbilimde son y\u0131llarda yayg\u0131n kabul g\u00f6ren \u00f6ng\u00f6r\u00fcsel kodlama d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re, g\u00f6rsel sistem sahip oldu\u011fu n\u00f6ronal altyap\u0131 ile bir tak\u0131m \u00f6ng\u00f6r\u00fclerde bulunur (Bkz Mamassian, Landy ve Maloney, 2002). Bayesyen \u00e7\u0131kar\u0131mlarla \u00f6rt\u00fc\u015fen bu \u00f6ng\u00f6r\u00fcler, duyu organlar\u0131ndan gelen bilgilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak, d\u00f6ng\u00fcsel bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde gelece\u011fe y\u00f6nelik tahminsel hata paylar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r (Bkz Kilner, Friston ve Frith, 2007). Bu Bayesyen \u00e7\u0131kar\u0131mlar \u00e7evredeki de\u011fi\u015fimlerle uyumlu olarak adaptif bir \u015fekilde s\u00fcrekli g\u00fcncellenir. Bu noktada sistemin hangi davran\u0131\u015f \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc se\u00e7ece\u011fi de o davran\u0131\u015f sonucu d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n hangi durumda olaca\u011f\u0131na dair duyulardan gelen \u00f6ng\u00f6r\u00fc sinyalleri kullan\u0131larak belirlenir (Hommel, Ridderinkhof ve Theeuwes, 2002; Prinz, 1997). Dolay\u0131s\u0131yla gelece\u011fe y\u00f6nelik tahmin mekanizmalar\u0131 yaln\u0131zca duyu sistemleri i\u00e7in de\u011fil, duyu-motorsal etkile\u015fimde de b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahiptir. Motor hareket ile duyusal \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki etkile\u015fimin dinamik ve de\u011fi\u015fken oldu\u011funu ortaya koyan ilgin\u00e7 bir duyu-motorsal yan\u0131lsamada (Stetson ve ark., 2006) g\u00f6zlemci bir butona bast\u0131\u011f\u0131nda gecikmeli olarak (yakla\u015f\u0131k 100 ms) duyusal bir yan\u0131t al\u0131r. Bu duyusal yan\u0131t bir \u0131\u015f\u0131k uyaran\u0131 olabilece\u011fi gibi ses de olabilir. G\u00f6zlemci kendi motor hareketi ile duyusal uyaran aras\u0131ndaki bu gecikmeye adapte olduktan sonra duyusal uyaran motor hareket ile ayn\u0131 anda ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, duyusal uyaran motor hareketten \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f gibi alg\u0131lan\u0131r. Shi ve Burr (2016), motor hareketin zamansal olaylar\u0131n duyusal temsillerini nas\u0131l kalibre etti\u011fini Bayesyen \u00f6ng\u00f6r\u00fc modeli \u00e7er\u00e7evesinde \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klar: \u00c7oklu modalite bar\u0131nd\u0131ran zamansal temsiller (\u00f6r: motor hareket ve duyusal yan\u0131t), o ana kadarki tecr\u00fcbeye dayal\u0131 \u00f6nsel (prior) olas\u0131l\u0131klar ile belirlenir. Bu temsiller duyusal yan\u0131t\u0131n gecikmeli verildi\u011fi adaptasyon denemeleri boyunca dinamik olarak g\u00fcncellenir. Sonraki test bloklar\u0131nda, motor hareket ile duyusal uyaran aras\u0131ndaki gecikme ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, h\u00e2lihaz\u0131rdaki duyusal zamanlama \u00f6ncel ile uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fcsel bir hata (prediction error) olu\u015fur. Beyin, bu \u00f6nceller g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda gelen duyusal bilginin olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 veren ihtimal da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 (likelihood distribution) \u00fczerinden h\u00e2lihaz\u0131rdaki duyusal bilginin varl\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7sel \u00f6ncellerin olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, yani ard\u0131l da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 (posterior distribution) s\u00fcrekli olarak g\u00fcnceller. B\u00f6ylece, bahsedilen \u00f6ng\u00f6r\u00fcsel hatay\u0131 en aza indirgemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu, bir t\u00fcr kendi kendini d\u00fczeltme, yani \u201cauto- correction\u201dd\u0131r. Bu sayede g\u00f6rsel d\u00fcnyaya ait \u00f6ncel beklentiler c\u0131z\u0131rt\u0131l\u0131 ve mu\u011flak sinyalden anlaml\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlar yapabilmeyi h\u0131zl\u0131 ve kolay k\u0131lar \u2014 Bu noktada her ne kadar etkileri literat\u00fcrde i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7se de, beklentiler ile dikkatin duyusal sinyalin tespitini kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkilerini birbirinden ay\u0131rmak gerekir. Beklentiler, gelen sinyalin \u00f6ncel ihtimaller s\u0131n\u0131rlar\u0131nda anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7arak alg\u0131y\u0131 \u015fekillendirir. Dikkat ise canl\u0131n\u0131n hedeflerine en uygun g\u00f6rsel bilgiye \u00f6ncelik tan\u0131yarak hesaplamasal y\u00fck\u00fc azalt\u0131r (Tsotsos, 1997). Bu ba\u011flamda bu iki i\u015fleyi\u015f alt\u0131nda farkl\u0131 mekanizmalar yatmaktad\u0131r (kapsaml\u0131 bir derleme i\u00e7in bkz. Summerfield ve Egner, 2009). Kok, Jehee ve de Lange (2012) beklentilere dair i\u015fleyi\u015fin n\u00f6ronal temellerini fonksiyonel manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (fMRI) ve \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli analiz (multivariate pattern analysis) y\u00f6ntemiyle incelemi\u015ftir. Buna g\u00f6re, alg\u0131sal beklentinin primer g\u00f6rsel korteksteki metabolik etkinli\u011fi azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131; ancak, ilgin\u00e7 bi\u00e7imde, bu kortikal b\u00f6lgedeki uyaran temsilini g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6501\">Primer g\u00f6rsel korteks erken seviye bir duyusal bilgi i\u015fleme merkezidir. Bu sonu\u00e7lar, beklenti gibi \u00fcst-seviye bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lerin sistemsel olarak a\u015fa\u011f\u0131dan-yukar\u0131ya ilerleyen duyusal sinyalleri bast\u0131rabildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu ba\u011flamda primer g\u00f6rsel korteksteki erken seviye g\u00f6rsel sinir h\u00fccrelerinin, \u00fcst seviye g\u00f6rme b\u00f6lgeleriyle yo\u011fun etkili\u015fim i\u00e7inde olduklar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (Lee ve Mumford, 2003). Bu sayede sistem, duyusal uyarandaki k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fimleri dahi tespit edebilmektedir. Kok, Failing ve de Lange (2014) ba\u015fka bir fMRI \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, belli bir g\u00f6rsel uyarana dair \u00f6ncel beklentinin primer g\u00f6rsel kortekste tetikledi\u011fi etkinlik \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn o uyaran\u0131n kendisi g\u00f6sterildi\u011finde olu\u015fan etkinlik \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle benzerlik g\u00f6sterdi\u011fini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bulgu, \u00f6ncel beklentilerin duyusal girdilerin etkin i\u015flenmesi i\u00e7in belirli uyaran \u015fablonlar\u0131 olu\u015fturdu\u011fu anlam\u0131na gelmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, sistemde a\u015fa\u011f\u0131dan-yukar\u0131ya ve yukar\u0131dan-a\u015fa\u011f\u0131ya bilgi i\u015fleme aras\u0131ndaki etkile\u015fimi g\u00f6stermesi ve \u00f6ncel beklentilerin n\u00f6ronal temellerini ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"6130\"><strong>Mod\u00fclerlik ve Mod\u00fclleraras\u0131 Ba\u011flan\u0131m<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"8a88\">G\u00f6rsel sistemde, alg\u0131sal kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 s\u0131ras\u0131yla renk ve parlakl\u0131k olan kromatik ve akromatik sinyaller, retinadan talamusa ve primer g\u00f6rsel kortekse; oradan da korteksin filtreleme ve birle\u015ftirme i\u015flemi yapan asosiyasyon b\u00f6lgelerine iletilmektedir (Derrington, Krauskopf ve Lennie, 1984; De Valois, Abramov ve Jacobs, 1966; De Valois, Cottaris, Elfar, Mahon ve Wilson, 2000; Hubel ve Wiesel, 1966). Fonksiyonel \u00f6zelle\u015fme olarak bilinen kavram g\u00f6rsel sistemin de temelini olu\u015fturur. I\u015f\u0131k tonu, hareket, \u015fekil ve derinlik alg\u0131s\u0131, ilk a\u015famada korteksin bu i\u015flemler i\u00e7in \u00f6zelle\u015fmi\u015f, farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde olu\u015fur ve bu b\u00f6lgeler hasara u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda yaln\u0131zca bu b\u00f6lgeye \u00f6zg\u00fc i\u015flevler (\u00d6r: renk, hareket alg\u0131s\u0131) sekteye u\u011frar (kapsaml\u0131 bir derleme i\u00e7in bkz Zeki, 1992). Renk, hareket gibi farkl\u0131 \u00f6zelliklerin hesaplanmas\u0131 farkl\u0131 anatomik yap\u0131lar gerektirdi\u011finden paralel, mod\u00fcler bir yap\u0131 elveri\u015fli, optimize bir \u00e7\u00f6z\u00fcm gibi durmaktad\u0131r. Ancak bilginin beynin farkl\u0131 b\u00f6lgelerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fekilde i\u015fleniyor olu\u015funa y\u00f6nelik d\u00fc\u015f\u00fcnce ba\u011flan\u0131m problemini de beraberinde getirir: E\u011fer belli bir cismin, \u00f6rne\u011fin yol boyunca hareket eden k\u0131rm\u0131z\u0131 bir araban\u0131n, farkl\u0131 \u00f6zellikleri farkl\u0131 beyin b\u00f6lgelerinde i\u015fleniyorsa g\u00f6rsel sistem renk, \u015fekil, hareket, konum gibi ayr\u0131 \u00f6zellikleri bir araya getirip tekil bir alg\u0131ya nas\u0131l ula\u015fmaktad\u0131r? Bu problem, g\u00f6rsel alanda birden fazla cisim oldu\u011funda daha da karma\u015f\u0131k bir hal almakta, sistemin yanl\u0131\u015f kombinasyonlardan ka\u00e7\u0131narak hangi cisim \u00f6zelliklerini hangi cisme atfedece\u011fi \u00f6zellikle \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Keza do\u011fru ba\u011flan\u0131m sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131nda ba\u011fla\u015f\u0131m yan\u0131lsamalar\u0131 meydana gelmekte (Triesman ve Schmidt, 1982; Treisman, 1999; Wolfe ve Cave, 1999), \u00f6zellikle de k\u0131sa g\u00f6sterim s\u00fcrelerinde iki cisimden birinin bir g\u00f6rsel \u00f6zelli\u011fi, di\u011ferinin \u00f6zelli\u011fiymi\u015f\u00e7esine alg\u0131lanabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d68c\">Ba\u011flan\u0131m problemi gibi, farkl\u0131 g\u00f6rsel \u00f6zelliklerin alg\u0131lanma zamanlar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya koyan bir di\u011fer g\u00f6rsel fenomen de renk-hareket senkron bozuklu\u011fudur (Moutoussis ve Zeki, 1997). Renk-hareket senkron bozuklu\u011fu, belli bir hareket y\u00f6n\u00fcnde ilerleyen tek-renkli noktalar\u0131n, renkleri ve hareket y\u00f6nleri ayn\u0131 anda de\u011fi\u015fti\u011finde hareket y\u00f6n\u00fcndeki de\u011fi\u015fimin renk de\u011fi\u015fimine g\u00f6re daha ge\u00e7 alg\u0131lanmas\u0131d\u0131r (Bir demo \u00f6rne\u011fi i\u00e7in:&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.ub.edu\/viscagroup\/joan\/demos.html).\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">http:\/\/www.ub.edu\/viscagroup\/joan\/demos.html).<\/a>&nbsp;Zeki ve Bartels (1998) bu fenomeni beyin- zaman varsay\u0131m\u0131 ba\u011flam\u0131nda ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re, herhangi bir g\u00f6rsel \u00f6zelli\u011fin i\u015flenmesinden sorumlu kortikal b\u00f6lgedeki etkinli\u011fin (\u00f6rne\u011fin hareket alg\u0131s\u0131nda rol oynayan MT+ b\u00f6lgesi) duyusal \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 d\u00fczenlemenin \u00f6tesinde, ilgili g\u00f6rsel \u00f6zelli\u011fe has bir mikrobilin\u00e7 olu\u015fturdu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re primer g\u00f6rsel korteks gibi duyusal beyin b\u00f6lgelerinin i\u00e7sel n\u00f6ronal dinamikleri, kendi ba\u015flar\u0131na bir \u201cbilin\u00e7 merkezi\u201d olu\u015fturacak n\u00f6ronal alt yap\u0131ya sahiptir. Bu varsay\u0131m g\u00f6rsel \u00f6zellikler aras\u0131ndaki ba\u011flan\u0131m\u0131n bilin\u00e7-sonras\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen bir i\u015flem oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle, farkl\u0131 mod\u00fcler sistemlerin bilgiyi i\u015flemleme h\u0131zlar\u0131ndan birebir etkilenebildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Ancak, literat\u00fcrde daha sonraki y\u0131llarda ortaya konan bulgular (Amano, Johnston ve Nishida, 2007; Clifford, Spehar ve Pearson, 2004; Nishida ve Johnston, 2002) alg\u0131sal deneyimin duyusal i\u015flemcilerin temporal \u00f6zelliklerine indirgenebilece\u011fini savunan bu hipotezi yanl\u0131\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"baaf\">Ba\u011flan\u0131m problemini \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik literat\u00fcrdeki yayg\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f, farkl\u0131 duyu a\u011flar\u0131ndan gelen sinyallerin, n\u00f6ronal etkinli\u011fin zamansal \u00f6zellikleri kullan\u0131larak bir araya getirildi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla da ba\u011flan\u0131m probleminin asl\u0131nda bir temporal ba\u011flan\u0131m problemi oldu\u011fudur (Derleme i\u00e7in bkz Engel ve Singer, 2001). Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, ayn\u0131 cisme yan\u0131t veren n\u00f6ronlar\u0131n milisaniye skalas\u0131nda bir keskinlikle senkronize hareketine dayan\u0131r. Bu se\u00e7ici temporal yap\u0131n\u0131n yaln\u0131zca farkl\u0131 anatomik b\u00f6lgelerde i\u015flenmi\u015f bilginin bir araya getirilmesine de\u011fil, her bir cisim i\u00e7in \u00f6zg\u00fcn n\u00f6ronal \u00f6r\u00fcnt\u00fcler yaratarak g\u00f6rsel sistemin fig\u00fcr-arka plan segregasyonuna da hizmet etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir (Engel, Fries, K\u00f6nig, Brecht ve Singer, 1999).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"94a6\"><strong>Motor Hareket ve \u00c7evreyle Etkile\u015fim<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d4ff\">Ara\u00e7 kullanmak, bisiklete binmek veya bir su barda\u011f\u0131na uzanmak gibi g\u00fcndelik faaliyetlerimiz beynimizdeki alg\u0131 ve motor (hareket) sistemlerinin koordinasyonuyla ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla canl\u0131lar yaln\u0131zca edilgen g\u00f6zlemciler de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kendi hedeflerine y\u00f6nelik davran\u0131\u015flar sergileyerek \u00e7evrelerinde de\u011fi\u015fimlere neden olan etken \u00f6znelerdir (Haggard, 2017). Bu ba\u011flamda g\u00f6rsel sistem, d\u0131\u015f d\u00fcnyadaki duyusal girdiler ile beden hareketlerini (\u00f6r: Rucci, Iovin, Poletti ve Santini, 2007; Vaziri, Diedrichsen ve Shadmehr, 2006) duyu-motorsal etkile\u015fimler ile birle\u015ftiren etkin bir ke\u015fif arac\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir (Gibson, 1978; No\u00eb ve No\u00eb, 2004; O\u2019Regan ve No\u00eb, 2001). Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re sistem, duyusal yola\u011f\u0131n erken i\u015flemleme a\u015famalar\u0131nda anlaml\u0131 cisim formlar\u0131 sentezlemeye ihtiya\u00e7 duymaz ve sadece bu sinyallerdeki genel \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc kullanarak \u00e7evrenin temel \u00f6zelliklerini dolays\u0131zca \u00e7\u0131karsayabilir (Gibson, 1979). Bir \u00f6rnek olarak, \u00fc\u00e7 boyut alg\u0131s\u0131nda optik dizilim ismi verilen uyaran\u0131 ele alal\u0131m. Bu uyaran\u0131n genel \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcndeki kapsaml\u0131 uyum ile g\u00f6zlemcinin konumundan \u00fc\u00e7 boyutlu \u00e7evrenin temsili do\u011frudan \u2013yukar\u0131dan-a\u015fa\u011f\u0131ya olu\u015fan \u00e7\u0131kar\u0131m ve ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme basamaklar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n\u2013 olu\u015fabilir (Gibson, 1979). Bu ekolojik yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re, sistem d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7e\u011fe yak\u0131n bir temsilini olu\u015fturma ihtiyac\u0131 i\u00e7inde de\u011fildir. Bu bak\u0131mdan \u00f6rne\u011fin, a\u011fa\u00e7ta duran bir elman\u0131n renk alg\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan mu\u011flak \u0131\u015f\u0131k dalgalar\u0131n\u0131n spektral i\u00e7eri\u011fi, ya da elma imgesindeki \u015fekil bilgisi pek az \u00f6nemlidir. Sistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan as\u0131l \u00f6nemli olan, a\u011fa\u00e7taki elmaya sorunsuz bir bi\u00e7imde eri\u015febilmek ve en g\u00fczel elmay\u0131 bulup onu yiyebilmektir. Ekolojik yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc Gibson\u2019\u0131n bu sav\u0131, yukar\u0131dan-a\u015fa\u011f\u0131ya i\u015flemleme ve bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131n alg\u0131daki rol\u00fcn\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131karan konstr\u00fcktivist yakla\u015f\u0131ma (Gregory, 2007; Helmholtz, 1924) kar\u015f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu teori, konstr\u00fcktivist yakla\u015f\u0131m\u0131n temelini olu\u015fturan \u201csistemin mu\u011flak retinal sinyallerden anlaml\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131mlara giderken ge\u00e7mi\u015f deneyimlerinden edindi\u011fi d\u0131\u015f d\u00fcnya bilgilerini kulland\u0131\u011f\u0131\u201d varsay\u0131m\u0131ndaki \u201calg\u0131da ge\u00e7mi\u015f deneyimlerin \u00f6nemi\u201d vurgusuna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. Buna kar\u015f\u0131n, \u201ch\u00e2lihaz\u0131rdaki sinyal \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131karsanan bilginin duyu-motorsal etkile\u015fimdeki \u00f6nemi\u201dne dikkat \u00e7eker.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"821e\">Peki, konstr\u00fcktivist yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u201cd\u0131\u015f d\u00fcnya bilgisi\/belle\u011fi\u201d mutlak bir olgu mudur? Ku\u015fkusuz ki, fizik d\u00fcnyada g\u00f6\u011fe att\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir top bir s\u00fcre sonra yere d\u00fc\u015fer. Oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki su s\u0131v\u0131 halde bulunur. Ya da ate\u015fe elimizi de\u011fdirirsek yanar\u0131z. \u00c7ocuklu\u011fumuzdan itibaren \u00e7evreyle etkile\u015fime girdi\u011fimiz her durum, belle\u011fimizde bu tip \u201cd\u00fcnya bilgileri\u201d olu\u015fturmu\u015ftur. Nitekim gerek konstr\u00fcktivist yakla\u015f\u0131mdaki d\u0131\u015f d\u00fcnya bilgileri, gerekse Gibson\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki ekolojik ni\u015f ya da fizik d\u00fcnya, bu mutlak ve de\u011fi\u015fmez bilgilere at\u0131f yapar. Oysa canl\u0131lar, d\u00fcnyay\u0131 kendi biyolojik altyap\u0131lar\u0131n\u0131n elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, kendilerine \u00f6zg\u00fc temsiller \u00fczerinden anlamland\u0131r\u0131rlar. Dolay\u0131s\u0131yla bellek, bu alg\u0131sal temsiller \u00fczerinden, canl\u0131ya \u00f6zg\u00fc bir bi\u00e7imde olu\u015fur. Jakob von Uexk\u00fcll (1926), her canl\u0131n\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc bu d\u00fcnya temsiline Almanca umwelt ismini vermi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla Gibson\u2019\u0131n ve Helmholtz\u2019un varsay\u0131mlar\u0131nda yer alan ve her canl\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 olan, mutlak bir fizik d\u00fcnya bilgisinden bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (Koenderink, 2001; 2011). Tam tersine alg\u0131 sistemimiz, d\u0131\u015f d\u00fcnyayla daha kolay etkile\u015fime girmemiz sa\u011flayacak bi\u00e7imde, fizik d\u00fcnyadaki karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 sadele\u015ftirerek temsil etmektedir (Hoffman, Singh ve Prakash, 2015). Bu bak\u0131mdan alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7eklik fizik d\u00fcnyadan farkl\u0131 olup, asl\u0131nda t\u00fcm alg\u0131 d\u00fcnyam\u0131z bir t\u00fcr yan\u0131lsamadan ibarettir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"c1d5\"><strong>Son D\u00f6nem Ara\u015ft\u0131rmalardaki Y\u00f6nelimlerden Se\u00e7meler<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e229\"><strong><em>Bayesyen \u00c7\u0131kar\u0131mlar, G\u00f6rsel Yan\u0131lsamalar ve Psikopatoloji<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4f9f\">Yukar\u0131da da bahsetti\u011fimiz \u00fczere son d\u00f6nem teorik ve hesaplamal\u0131 sinirbilim ve psikoloji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc model alg\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 duyu sinyallerini \u00f6ncel beklentilerle birle\u015ftiren Bayesyen istatistiksel \u00e7\u0131kar\u0131mlar \u00fczerinden de\u011ferlendirmektedir. Bayesyen \u00e7er\u00e7evede alg\u0131, \u00fcst-seviye beyin b\u00f6lgelerinde olu\u015fturulan beklentilerin kortikal hiyerar\u015fi i\u00e7inde erken seviye duyusal temsillere iletildi\u011fi, \u00e7\u0131kar\u0131msal bir i\u015fleyi\u015ftir. E\u015f zamanl\u0131 bi\u00e7imde duyusal girdi de bu hiyerar\u015finin \u00fcst seviyelerine iletilerek \u00fcst d\u00fczey temsillere katk\u0131 sunar. Bu sayede yukar\u0131dan-a\u015fa\u011f\u0131ya beklentiler yeni duyusal bilginin anlamland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in s\u00fcrekli olarak g\u00fcncellenir. Bu t\u00fcr bir hiyerar\u015fik \u00e7er\u00e7eveyi a\u00e7\u0131klayabilmek ve beynin anatomik ve fonksiyonel yap\u0131s\u0131yla ili\u015fkisini kurabilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli teorik ve ampirik \u00e7er\u00e7eveler sunulmu\u015ftur. Bunlardan biri Karl Friston ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan \u00f6ng\u00f6r\u00fcsel kodlamad\u0131r (Friston, 2003; 2012). \u00d6ng\u00f6r\u00fcsel kodlamada bilgi i\u015fleme hiyerar\u015fisinin farkl\u0131 seviyelerinde yukar\u0131dan- a\u015fa\u011f\u0131ya i\u015flemlemenin par\u00e7as\u0131 olan \u00f6ng\u00f6r\u00fcler, a\u015fa\u011f\u0131dan-yukar\u0131ya i\u015flemlemenin girdilerinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece \u00f6ng\u00f6r\u00fcsel hatalar hesaplan\u0131r ve bu s\u00fcre\u00e7, yukar\u0131dan-a\u015fa\u011f\u0131ya beklentiler g\u00fcncellenerek hatalar en aza indirgenene dek tekrarlan\u0131r. Son y\u0131llarda Bayesyen \u00e7\u0131kar\u0131mlar sistemin genel prensiplerini ortaya koyman\u0131n \u00f6tesinde, \u00e7e\u015fitli psikopatolojilerde betimlenen g\u00f6rsel yan\u0131lsamalar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131nda da yol g\u00f6sterici olmu\u015ftur. Bu yan\u0131lsamalar genel olarak g\u00f6zlemcinin d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n durumuyla ili\u015fkili y\u00fcksek \u00f6ncel beklentilere sahip olmas\u0131 ve bu beklentilerin c\u0131z\u0131rt\u0131l\u0131 ve mu\u011flak duyusal sinyale ters d\u00fc\u015fmesiyle a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Nour ve Nour (2015), psikopatolojik yan\u0131lsamalarda korku veya paranoya nedeniyle g\u00f6zlemcinin \u00f6ncel beklentilere s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu, bunun da tehdit edici nesnelere olan \u00f6znel beklentiyi artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Bununla beraber duyusal sinyal ya fiziksel olarak c\u0131z\u0131rt\u0131l\u0131 ya da g\u00f6zlemcinin dikkat sorunlar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc d\u00fc\u015f\u00fck kesinliktedir. Sonu\u00e7 olarak Nour ve Nour\u2019a g\u00f6re duyusal sinyalin ard\u0131nda yatan fizik d\u00fcnyaya y\u00f6nelik optimize alg\u0131sal \u00e7\u0131kar\u0131m (\u00f6rne\u011fin ard\u0131l da\u011f\u0131l\u0131m) psikopatolojik durumlarda \u00f6ncel beklentiye daha yak\u0131n \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bununla uyu\u015fur \u015fekilde gittik\u00e7e artan teorik ve deneysel yakla\u015f\u0131mlar, sanr\u0131 ve hezeyanlar gibi psikotik \u00f6zellikleri \u00e7\u0131kar\u0131msal i\u015fleyi\u015flerdeki bozukluklara atfetmektedir (Adams, Stephan, Brown, Frith ve Friston, 2013; Fletcher ve Frith, 2008; Schmack ve ark., 2013; Sterzer, Mishara, Voss ve Heinz, 2016) Bu \u00e7er\u00e7evede \u015fizofreninin pozitif semptomlar\u0131 dahi, yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kar\u0131mlara neden olan \u00f6ncel beklentilere ve duyusal veriye atanan a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6rece orans\u0131z olu\u015funa ba\u011flanmaktad\u0131rlar. Bir di\u011fer deyi\u015fle, psikopatolojik durumlarda sistem alg\u0131sal temsilleri olu\u015ftururken \u00f6ncel beklentilere veya duyusal sinyale gere\u011finden fazla a\u011f\u0131rl\u0131k vermektedir. Adams, Stephan, Brown, Frith ve Friston (2013) sanr\u0131 ve hezeyanlardaki bu de\u011fi\u015fimlerin sistemin metabili\u015fsel bile\u015fenlerindeki bozukluklardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"de6e\">Bayesyen teori yaln\u0131zca \u015fizofrenide g\u00f6zlemlenen alg\u0131sal belirtiler i\u00e7in de\u011fil, di\u011fer psikopatolojilerde ortaya \u00e7\u0131kan duyusal i\u015fleyi\u015f \u00f6r\u00fcnt\u00fclerini anlamland\u0131rabilmek i\u00e7in de elveri\u015fli bir \u00e7er\u00e7eve sunar. Kal\u0131t\u0131msal bir n\u00f6rogeli\u015fim hastal\u0131\u011f\u0131 olan otizmde d\u00fc\u015f\u00fck sosyal ileti\u015fim becerileri, patolojik duyusal ve alg\u0131sal i\u015fleyi\u015fler ile beraber seyreder. Otizimde duyusal uyaranlara a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6zlemlenebildi\u011fi gibi, \u0131\u015f\u0131\u011fa \u00e7ekilme, nesnelere uzun s\u00fcre bakma, parlak renklerden etkilenme gibi duyusal uyar\u0131m arama davran\u0131\u015flar\u0131 da ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir (Rogers ve Ozonoff, 2005; Bogdashina, 2004). Bu duyusal ve alg\u0131sal semptomlar\u0131 Bayesyen \u00e7\u0131kar\u0131mlar \u00e7er\u00e7evesinde a\u00e7\u0131klayan Pellicano ve Burr (2012), otistik bireylerin \u00f6ncel deneyimlerden daha az etkilenip duyusal sinyallere patolojik bi\u00e7imde b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131k verdi\u011fini ve b\u00f6ylece fizik d\u00fcnyay\u0131 ger\u00e7e\u011fe daha yak\u0131n deneyimlediklerini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00f6ng\u00f6r\u00fc otizmdeki duyusal ve alg\u0131sal \u00f6zelliklerin duyusal i\u015flemlemenin kendisinden de\u011fil, duyusal sinyallerin anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede Bayesyen teorinin hesaplamal\u0131 ilkeleri, otizm ve di\u011fer psikopatolojilerdeki alg\u0131sal de\u011fi\u015fimlerin nedensel mekanizmalar\u0131n\u0131 belirlemekte yol g\u00f6sterici olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9a52\"><strong><em>G\u00f6rsel Yan\u0131lsamalar ve Alfa Beyin Dalgalar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9d1b\">Alfa band\u0131nda seyreden n\u00f6ronal sal\u0131n\u0131mlar memeli beyninde s\u0131k rastlanan elektrofizyolojik sinyallerdir (Buzs\u00e1ki, Logothetis ve Singer, 2013). Alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n gerek i\u00e7sel gerekse d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahelelerle d\u00fczenlenebildikleri bilinmektedir. \u00d6rne\u011fin, sal\u0131n\u0131mlar\u0131n g\u00fcc\u00fc duyusal uyar\u0131m sonras\u0131 azal\u0131rken, g\u00f6zlemciler herhangi bir \u00f6dev ger\u00e7ekle\u015ftirmezken artmaktad\u0131r. Bu da alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n beyin b\u00f6lgelerinin \u201cr\u00f6lanti\u201d i\u015flemi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r (Pfurtscheller, Stanc\u00e1k ve Neuper, 1996). Daha sonra yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ise, bu sal\u0131n\u0131mlar\u0131n alg\u0131 ve bili\u015fsel i\u015fleyi\u015flerde etkin rolleri oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re alfa sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n i\u015flevi, \u00f6devle ili\u015fkili olmayan beyin b\u00f6lgelerini ketlemesidir (y\u00fcksek alfa). \u00d6devle ili\u015fkili b\u00f6lgelerde ise bu ketleme azal\u0131r ve n\u00f6ronal i\u015fleyi\u015f kolayla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r (d\u00fc\u015f\u00fck alfa) (Jensen ve Mazaheri, 2010; Jensen, Bonnefond ve VanRullen, 2012; Klimesch, Sauseng ve Hanslmayr, 2007). Alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n etkin rol\u00fc ilk a\u015famada \u00e7al\u0131\u015fan bellek ve dikkat deneylerinde \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r (Jensen, Gelfand, Kounios ve Lisman, 2002; Haegens, Osipova, Oostenveld ve Jensen, 2010; Van Dijk, Nieuwenhuis ve Jensen, 2010). Son y\u0131llarda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ise alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n alg\u0131sal s\u00fcre\u00e7lerdeki rollerine de odaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6b63\">Alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n alg\u0131daki rol\u00fc, \u00f6zellikle ger\u00e7e\u011fe uygun ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 temsiller aras\u0131nda gidip gelinen yan\u0131lsamalarda \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu yan\u0131lsamalardan biri \u201c\u00e7ifte-fla\u015f yan\u0131lsamas\u0131\u201d olarak an\u0131lmaktad\u0131r (Shams, Kamitani ve Shimojo, 2000). Bu yan\u0131lsamada tek bir g\u00f6rsel fla\u015f uyaran\u0131 birden fazla i\u015fitsel \u201cbip\u201d uyaran\u0131yla beraber sunuldu\u011funda kimi zaman ger\u00e7e\u011fe uygun olarak kimi zamansa birden fazla g\u00f6rsel fla\u015f uyaran\u0131 g\u00f6sterilmi\u015f\u00e7esine alg\u0131lan\u0131r. Fiziksel uyar\u0131m ayn\u0131 olsa da alg\u0131n\u0131n kimi zaman ger\u00e7e\u011fe yak\u0131n kimi zaman yan\u0131lt\u0131c\u0131 olu\u015fu, farkl\u0131 beyin durumlar\u0131ndaki (brain states) i\u00e7sel dinamiklerden kaynaklan\u0131r (Lange, Keil, Schnitzler, van Dijk ve Weisz, 2014). Dolay\u0131s\u0131yla buna benzer yan\u0131lsamalar beyin durumlar\u0131 hakk\u0131nda i\u00e7 g\u00f6r\u00fcler sunabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"82cc\">Alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n mod\u00fcle edici rol\u00fcn\u00fc g\u00f6steren yan\u0131lsamalardan biri de \u201cy\u00fck arabas\u0131 tekeri\u201d yan\u0131lsamas\u0131d\u0131r (\u00d6rnek bir video i\u00e7in bkz:&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=VNftf5qLpiA%29.\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=VNftf5qLpiA).<\/a>&nbsp;Bu yan\u0131lsamada s\u00fcrekli olarak belli bir hareket y\u00f6n\u00fcnde d\u00f6nen bir tekerlek belli h\u0131zlarda g\u00f6zlemlendi\u011finde sanki ters y\u00f6nde d\u00f6n\u00fcyormu\u015f gibi alg\u0131lanmaktad\u0131r. Y\u00fck arabas\u0131 tekeri yan\u0131lsamas\u0131 ger\u00e7ek hayatta g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi gibi, kamera \u00f6rnekleme h\u0131z\u0131n\u0131n araban\u0131n h\u0131z\u0131ndan daha yava\u015f oldu\u011fu filmlerde a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde se\u00e7ilebilmektedir. VanRullen ve arkada\u015flar\u0131 bu yan\u0131lsamay\u0131 Elektroensefalogram (EEG) kullanarak ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r (VanRullen, Reddy ve Koch, 2006). Deneyde kat\u0131l\u0131mc\u0131lar s\u00fcrekli olarak d\u00f6nen bir tekeri g\u00f6zlemlemi\u015f, alg\u0131sal olarak d\u00f6n\u00fc\u015f y\u00f6n\u00fc her de\u011fi\u015fti\u011finde bunu bir tu\u015fa basarak rapor etmi\u015flerdir. VanRullen ve arkada\u015flar\u0131, \u00f6znel hareket y\u00f6n\u00fc terse d\u00f6nmeden hemen \u00f6nce alfa g\u00fcc\u00fcnde bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, alg\u0131 ger\u00e7ek hareket y\u00f6n\u00fcne d\u00f6nmeden \u00f6nceyse alfa g\u00fcc\u00fcnde bir art\u0131\u015f bulmu\u015flard\u0131r. Bu bulgular ba\u011flam\u0131nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, g\u00f6rsel sistemin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc t\u0131pk\u0131 bir kamera gibi anl\u0131k enstantaneler halinde \u00f6rnekledi\u011fini, her bir enstantanenin zaman\u0131n\u0131 ise alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n belirlendi\u011fini (10 Hz) d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fa7c\">Alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131 alg\u0131y\u0131 yaln\u0131zca g\u00f6rsel de\u011fil di\u011fer duyu sistemlerinde de mod\u00fcle edebilmektedir (VanRullen, 2016). Etkin alfa band\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7, faz ve frekans\u0131n\u0131n alg\u0131 e\u015fi\u011findeki uyaranlar\u0131n tespiti ile farkl\u0131 uyaranlar\u0131n alg\u0131sal ve zamansal ayr\u0131m\u0131nda rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilinmektedir (Busch, Dubois ve vanRullen, 2009; Roberts ve ark., 2014; Baumgarten, Schnitzler ve Lange, 2015; Samaha ve Postle, 2015). Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Gulbinaite, \u0130lhan ve VanRullen (2017) beyin sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n alg\u0131y\u0131 yaln\u0131zca mod\u00fcle mi etti\u011fini, yoksa fiziksel uyaran\u0131n kendisinde olmayan bir \u00f6zelli\u011fin alg\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcretilmesinde de rol oynay\u0131p oynayamayaca\u011f\u0131n\u0131 sorgulam\u0131\u015ft\u0131r. Bu soruya \u201c\u00fc\u00e7l\u00fc-fla\u015f\u201d yan\u0131lsamas\u0131 (Bowen, 1989) ile yan\u0131t aranm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yan\u0131lsamada uzamsal olarak ayn\u0131 pozisyonda g\u00f6sterilen iki g\u00f6rsel fla\u015f, yakla\u015f\u0131k 100 milisaniye aral\u0131kla verildi\u011finde kimi zaman \u00fc\u00e7 fla\u015f olarak alg\u0131lanabilmektedir. Gulbinaite, \u0130lhan ve VanRullen (2017), hangi denemelerde yan\u0131lsaman\u0131n ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyenin pariyetal kortekste uyaran \u00f6ncesi de\u011fi\u015fen g\u00fc\u00e7lerde alfa sal\u0131n\u0131m\u0131 g\u00f6zlemlemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131 alg\u0131y\u0131 yaln\u0131zca mod\u00fcle etmekle kalmay\u0131p kimi zaman da y\u00f6nlendirebilmektedir. Alfa sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n alg\u0131sal s\u00fcre\u00e7leri g\u00fcd\u00fcm\u00fc ard\u0131nda yatan mekanizmalar halihaz\u0131rda literat\u00fcr\u00fcn en g\u00fcncel konular\u0131ndan biri olmaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6478\"><strong><em>\u00c7ok-Duyulu Alg\u0131sal Fark\u0131ndal\u0131k<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3bc1\">Literat\u00fcrde farkl\u0131 duyu ve alg\u0131 sistemleri ayr\u0131 ayr\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsalar da, g\u00fcnl\u00fck hayatta t\u00fcm duyu kanallar\u0131ndan e\u015f zamanl\u0131 sinyaller al\u0131n\u0131r. Bu ba\u011flamda alg\u0131sal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n ard\u0131nda yatan mekanizmalar b\u00fcy\u00fck ihtimalle \u00e7ok-duyuludur (multisensory). Oysa ki \u00e7ok-duyulu fark\u0131ndal\u0131k literat\u00fcrde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f, alg\u0131sal fark\u0131ndal\u0131k tipik olarak tekli modalitelerde, \u00f6zellikle de g\u00f6rme duyusu ba\u011flam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Baars, 1997; Singer, 1998; VanRullen ve Koch, 2003). \u00c7oklu-modalite \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 son y\u0131llarda art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015f olsa da, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar beynin birden fazla duyu kanal\u0131ndan gelen bilgiyi nas\u0131l entegre etti\u011fi sorusuna yan\u0131t bulmay\u0131 hedeflemi\u015f, fark\u0131ndal\u0131k ya da bilin\u00e7 konusu \u00e7oklu-duyu i\u015fleyi\u015fi \u00e7er\u00e7evesinde yeterince ara\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Alg\u0131sal fark\u0131ndal\u0131k g\u00f6rsel kanalda farkl\u0131 yan\u0131lsamalar ve g\u00f6rsel fenomenler kullan\u0131larak \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bunun bir \u00f6rne\u011fi, yukar\u0131da \u00f6rdek tav\u015fan imgesidir. Bu yan\u0131lsamada fiziksel uyar\u0131m ayn\u0131 kalmas\u0131na ra\u011fmen, alg\u0131 farkl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler aras\u0131nda gidip gelmektedir. Yapt\u0131klar\u0131 meta-analiz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda Bisenius, Trapp, Neumann ve Schroeter (2015) bunun gibi iki kararl\u0131 fig\u00fcrlerde alg\u0131sal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n ard\u0131nda yatan geni\u015f n\u00f6ronal a\u011f\u0131n, subkortikal, ekstrastriatal ve fronto-pariyetal b\u00f6lgeleri kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015flerdir. Alg\u0131sal fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lan di\u011fer g\u00f6rsel fenomenler, iki g\u00f6ze farkl\u0131 imgenin g\u00f6sterilmesi durumunda alg\u0131n\u0131n iki imge aras\u0131nda gidip geldi\u011fi binok\u00fcler rekabet (Crick, 1996; derleme i\u00e7in bkz Blake ve Logothetis 2002); tek g\u00f6ze hareketli bir c\u0131z\u0131rt\u0131 uyaran\u0131 verildi\u011finde di\u011fer g\u00f6ze g\u00f6sterilen sinyal uyaran\u0131n\u0131n fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131n yok oldu\u011fu s\u00fcre\u011fen fla\u015f bask\u0131lama (derleme i\u00e7in bkz: Pournaghdali ve Schwartz, 2020) ve iki g\u00f6rsel hedef uyaran\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131ca arka arkaya bir uyaran zinciri boyunca g\u00f6sterildi\u011fi durumlarda ikinci uyaran\u0131n tespitinin zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131 dikkatsel k\u0131rp\u0131\u015fmad\u0131r (derleme i\u00e7in bkz: Martens ve Wyble, 2010). Deroy, Chen ve Spence (2014) bu fenomenlerin \u00e7ok-duyulu fark\u0131ndal\u0131k ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve fark\u0131ndal\u0131k\/bilin\u00e7 alan\u0131n\u0131n \u00e7ok-duyulu ba\u011flam\u0131 i\u00e7ine alacak \u015fekilde revize edilmesi gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015flard\u0131r. Bu ba\u011flamda, birden fazla duyusal sinyalin dahil oldu\u011fu uyaran setlerinde fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n farkl\u0131 alg\u0131lar aras\u0131nda gidip geldi\u011fi yeni yan\u0131lsamalar ortaya konabilirse \u00e7ok-duyulu alg\u0131sal fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lar olacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b605\"><strong><em>Zaman Alg\u0131s\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"8e0c\">G\u00f6rsel yan\u0131lsamalar kullan\u0131larak yan\u0131t aranan g\u00fcncel ara\u015ft\u0131rma konular\u0131ndan bir di\u011feri insanlar\u0131n zaman\u0131 nas\u0131l alg\u0131layabildikleri sorusudur. Zaman alg\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131nda yatan mekanizmalar \u00f6zellikle de alg\u0131da \u00f6nem kazanan milisaniye skalas\u0131nda ayd\u0131nlat\u0131lmaya muhta\u00e7 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Saniye alt\u0131 ve saniye skalas\u0131nda zaman alg\u0131s\u0131n\u0131n mekanizmas\u0131na dair en yayg\u0131n model, beyinde merkezi bir bili\u015fsel i\u00e7sel saat oldu\u011fudur. Bu modele g\u00f6re iki imle\u00e7 aras\u0131nda kalan zaman aral\u0131\u011f\u0131, bir h\u0131z ayarlay\u0131c\u0131 (pacemaker) taraf\u0131ndan periyodik olarak \u00fcretilen beyin sinyallerinin entegre edilmesiyle tayin edilmektedir (Creelman, 1962, Treisman, 1963; Treisman, Faulkner, Naish ve Brogan, 1990). \u0130\u00e7sel saat modelinde, alg\u0131lanan zamandaki de\u011fi\u015fimler h\u0131z ayarlay\u0131c\u0131n\u0131n at\u0131m h\u0131z\u0131n\u0131n uyar\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k ya da dikkat seviyelerindeki de\u011fi\u015fimlerle h\u0131zlan\u0131p yava\u015flamas\u0131yla a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, ard\u0131 ard\u0131na h\u0131zl\u0131 \u015fekilde verilen i\u015fitsel (Treisman, Faulkner, Naish ve Brogan, 1990; Wearden, Philpott ve Win, 1999) veya g\u00f6rsel (Droit-Volet ve Wearden, 2002; Treisman ve ark., 1990) uyaranlar sonras\u0131nda \u00f6znel zamandaki art\u0131\u015f h\u0131z ayarlay\u0131c\u0131n\u0131n at\u0131m h\u0131z\u0131ndaki h\u0131zlanmayla a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Dikkat etkilerinin ise sistemin kimi at\u0131m sinyallerini ka\u00e7\u0131rmas\u0131yla olu\u015fabildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. \u0130\u00e7sel saat kuram\u0131 ilk a\u015famada yo\u011fun ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015f olsa da, yakla\u015f\u0131k son 10\u201315 y\u0131lda yap\u0131lan bir dizi ara\u015ft\u0131rma bu kuram\u0131n sorgulanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu kuramla \u00e7eli\u015fir \u015fekilde, tek bir zaman alg\u0131s\u0131 merkezi yerine, g\u00f6rsel (Johnston, Arnold ve Nishida, 2006; Morrone, Ross ve Burr, 2005), i\u015fitsel (Bueti, van Dongen ve Walsh, 2008) ve motor (Jantzen, Steinberg ve Kelso, 2005) sistemlerin ayr\u0131k zaman alg\u0131s\u0131 mekanizmalar\u0131 oldu\u011fu rapor edilmi\u015ftir. Johnston, Arnold ve Nishida (2006), g\u00f6rsel modalitede \u00f6znel zaman\u0131n uzamla birebir ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011funu ve zaman\u0131n hareketli uyaranlara adaptasyonla alg\u0131sal olarak g\u00f6rsel alan\u0131n belli bir b\u00f6lgesinde de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Johnston ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonras\u0131nda yakla\u015f\u0131k 10 seneden beri yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015ft\u0131rmalar (Ayhan, Bruno, Nishida ve Johnston, 2009; 2011; Ayhan ve Gulhan, 2019; Bruno, Ayhan ve Johnston, 2011; 2015; Bruno, Ayhan ve Johnston, 2010) milisaniye skalas\u0131ndaki zaman aral\u0131klar\u0131n\u0131n i\u015flenmesi i\u00e7in g\u00f6rsel sistemde erken seviyelerden ge\u00e7 seviye beyin b\u00f6lgelerine uzanan duyusal bir zaman i\u015fleme yola\u011f\u0131 olabilece\u011fine i\u015faret etmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar zaman\u0131n da t\u0131pk\u0131 renk ve hareket gibi bir g\u00f6rsel uyaran \u00f6zelli\u011fi oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Bu, zaman alg\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131nda yatan mekanizmalara dair sunulmu\u015f yeni bir yakla\u015f\u0131m olup literat\u00fcrde giderek daha da destek g\u00f6rmektedir. Uzam alg\u0131s\u0131na k\u0131yasla \u00e7ok daha yeni \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f olan zaman alg\u0131s\u0131n\u0131n farkl\u0131 duyusal mekanizmalar\u0131na dair sorular halen yan\u0131t beklemekte, bu alandaki \u00e7al\u0131\u015fmalar adaptasyon paradigmalar\u0131nda da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00fczere zaman\u0131n ger\u00e7ek de\u011ferinden farkl\u0131 alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli zaman yan\u0131lsamalar\u0131 kullan\u0131larak (derleme i\u00e7in bkz Eagleman, 2008) y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"8a2f\"><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0aed\">G\u00f6rsel sistem d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc bir retinal imgeden canl\u0131 ve s\u00fcre\u011fen bir zihinsel temsil yarat\u0131rken, d\u0131\u015f sinyalin kendisi kadar ge\u00e7mi\u015f bilgilerin, beklentilerin ve fizik d\u00fcnya kurallar\u0131n\u0131n kaydedilmi\u015f oldu\u011fu semantik belle\u011fin etkisi alt\u0131ndad\u0131r. S\u0131n\u0131rl\u0131 reseptif alanlara d\u00fc\u015fen primitif g\u00f6rsel \u00f6zellikler, hiyerar\u015fik bir bilgi i\u015fleme d\u00fczeni i\u00e7inde karma\u015f\u0131k \u015fekillere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu esnada asimilasyon, yanal bask\u0131lama gibi fig\u00fcr- arka plan gruplamas\u0131 ve segregasyonunu olu\u015fturan mekanizmalar devreye girer. Bu bilgi i\u015flem s\u00fcreci mod\u00fcler bir bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015fir: Farkl\u0131 duyusal \u00f6zellikler farkl\u0131 n\u00f6roanatomik ve i\u015flevsel \u00f6zellikleri olan \u00e7e\u015fitli beyin yap\u0131lar\u0131nda i\u015flenir ve birle\u015ftirilir. \u00c7e\u015fitli yap\u0131larda i\u015flenen, birbiriyle ili\u015fkili bilgilerin bir araya getirilerek do\u011fru cisimlere atfedilmesi, temporal ba\u011flan\u0131m ve bunun alt\u0131nda yatan senkronize n\u00f6ronal etkinlik sayesinde ger\u00e7ekle\u015fir. Bu s\u00fcrecin sonunda ortaya \u00e7\u0131kan alg\u0131sal temsil, fizik d\u00fcnyadaki ger\u00e7eklikten farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f7c2\">Sisteme dair t\u00fcm bu bildiklerimiz ba\u011flam\u0131nda g\u00f6rsel yan\u0131lsamalar, bilgi i\u015fleme s\u00fcrecinin farkl\u0131 noktalar\u0131ndaki mekanizmalara \u0131\u015f\u0131k tutabilmekte, sistemin kulland\u0131\u011f\u0131 optimizasyon stratejilerine dair i\u00e7 g\u00f6r\u00fcler sunabilmektedir. Bu derlemede a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczere, g\u00f6rsel yan\u0131lsamalar tek modalitedeki bilgi i\u015fleme s\u00fcre\u00e7lerinin \u00f6tesine ge\u00e7mektedir. Yayg\u0131n bir deneysel model olu\u015fturan bu yan\u0131lsamalar, beyin sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131 temel alan dikkat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan zaman alg\u0131s\u0131na kadar \u00e7ok geni\u015f bir yelpazede kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu derlemede verdi\u011fimiz \u00f6rnekler ve hen\u00fcz mekanizmalar\u0131 ke\u015ffedilmemi\u015f yan\u0131lsamalar, hem g\u00f6rsel sistemi b\u00fct\u00fcnsel olarak anlayabilmemizi sa\u011flayacak yeni modeller olu\u015fturacak hem de bili\u015fsel psikoloji ve sinirbiliminin di\u011fer g\u00fcncel ara\u015ft\u0131rma konular\u0131na katk\u0131 sunacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"e9a3\"><strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1bef\">Adams, R. A., Stephan, K. E., Brown, H. R., Frith, C. D. ve Friston, K. J. (2013). The computational anatomy of psychosis. Frontiers in Psychiatry, 4, 47.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"91ff\">Addams, R. (1834). An account of a peculiar optical phenomenon seen after having looked at a moving body. London and Edinburgh Philosophical Magazine and Journal of Science, 5, 373\u2013374.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"660e\">Albrecht, D. G., Farrar, S. B. ve Hamilton, D. B. (1984). Spatial contrast adaptation characteristics of neurones recorded in the cat\u2019s visual cortex. The Journal of Physiology, 347(1), 713\u2013739.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"674f\">Amano, K., Johnston, A. ve Nishida, S. Y. (2007). Two mechanisms underlying the effect of angle of motion direction change on colour\u2013motion asynchrony. Vision Research, 47(5), 687\u2013705.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"51e5\">Ayhan, I., Bruno, A., Nishida, S. ve Johnston, A. (2009). The spatial tuning of adaptation-based time compression. Journal of Vision, 9(11), 1\u201312.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"8183\">Ayhan, I., Bruno, A., Nishida, S. ve Johnston, A. (2011). The effect of luminance signal on the strength of adaptation-induced temporal compression. Journal of Vision, 11(7): 22, 1\u201317.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"08c1\">Baars, B. J. (1997). In the theatre of consciousness. Global workspace theory, a rigorous scientific theory of consciousness. Journal of Consciousness Studies, 4(4), 292\u2013309.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4e0a\">Baccus, S. A. ve Meister, M. (2002). Fast and slow contrast adaptation in retinal circuitry. Neuron, 36(5), 909\u2013919.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6b46\">Bar, M. (2005). Top-down facilitation of visual object recognition. In Neurobiology of Attention (sf. 140- 145). Academic Press.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"64eb\">Bar, M., Kassam, K. S., Ghuman, A. S., Boshyan, J., Schmid, A. M., Dale, A. M., \u2026 ve Halgren, E. (2006). Top-down facilitation of visual recognition. Proceedings of the National Academy of Sciences, 103(2), 449\u2013454.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a2ab\">Barlow, H. B. (1961). Possible principles underlying the transformation of sensory messages. Sensory Communication, 1, 217\u2013234.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e59c\">Baumgarten, T. J., Schnitzler, A. ve Lange, J. (2015). Beta oscillations define discrete perceptual cycles in the somatosensory domain. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(39), 12187- 12192.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1857\">Bisenius, S., Trapp, S., Neumann, J. ve Schroeter, M. L. (2015). Identifying neural correlates of visual consciousness with ALE meta-analyses. Neuroimage, 122, 177\u2013187.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"26de\">Blake, R. ve Logothetis, N. K. (2002). Visual competition. Nature Reviews Neuroscience, 3(1), 13\u201321.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1f59\">Blakemore, C. ve Campbell, F. W. (1969). On the existence of neurones in the human visual system selectively sensitive to the orientation and size of retinal images. The Journal of Physiology, 203(1), 237\u2013260.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4636\">Blakemore, C., Carpenter, R. H. ve Georgeson, M. A. (1970). Lateral inhibition between orientation detectors in the human visual system. Nature, 228(5266), 37\u201339.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c481\">Blakemore, C. ve Nachmias, J. (1971). The orientation specificity of two visual after\u2010effects. The Journal of Physiology, 213(1), 157\u2013174.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9dc6\">Bogdashina, O. (2004). Communication issues in autism and Asperger syndrome: Do we speak the same language?. Jessica Kingsley Publishers.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5d5e\">Bonds, A. B. (1991). Temporal dynamics of contrast gain in single cells of the cat striate cortex. Visual Neuroscience, 6(3), 239\u2013255.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6e32\">Bowen, R. W. (1989). Two pulses seen as three flashes: A superposition analysis. Vision Research, 29(4), 409\u2013417.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7143\">Bruce, C., Desimone, R. ve Gross, C. G. (1981). Visual properties of neurons in a polysensory area in superior temporal sulcus of the macaque. Journal of Neurophysiology, 46(2), 369\u2013384.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"bbb0\">Bruno, A., Ayhan, I. ve Johnston, A. (2010). Retinotopic adaptation-based visual duration compression. Journal of Vision, 10(10):30, 1\u201318.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"23d1\">Bruno, A., Ayhan, I. ve Johnston, A. (2011). Duration expansion at low luminance levels. Journal of Vision, 11(14), 1\u201313.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f479\">Bruno, A., Ayhan, I. ve Johnston, A. (2015). Changes in apparent duration follow shifts in perceptual timing. Journal of Vision, 15(2).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5722\">Buchsbaum, G. ve Gottschalk, A. (1983). Trichromacy, opponent colours coding and optimum colour information transmission in the retina. Proceedings of the Royal Society of London. Series B. Biological Sciences, 220(1218), 89\u2013113.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3d55\">Bueti, D., van Dongen, E. V. ve Walsh, V. (2008). The role of superior temporal cortex in auditory timing. PLoS ONE, 3(6), e2481.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9030\">Burns, B. D. ve Pritchard, R. (1971). Geometrical illusions and the response of neurones in the cat\u2019s visual cortex to angle patterns. The Journal of Physiology, 213(3), 599\u2013616.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c2b1\">Busch, N. A., Dubois, J. ve VanRullen, R. (2009). The phase of ongoing EEG oscillations predicts visual perception. Journal of Neuroscience, 29(24), 7869\u20137876.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f02f\">Buzs\u00e1ki, G., Logothetis, N. ve Singer, W. (2013). Scaling brain size, keeping timing: evolutionary preservation of brain rhythms. Neuron, 80(3), 751\u2013764.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c4be\">Campbell, F. W. ve Robson, J. G. (1968). Application of Fourier analysis to the visibility of gratings. Journal of Physiology, 197(3), 551.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e2c8\">Cavanagh, P. (1991). What\u2019s up in top-down processing. Representations of Vision: Trends and Tacit Assumptions in Vision Research, 295\u2013304.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f474\">Clifford, C. W. (2002). Perceptual adaptation: motion parallels orientation. Trends in Cognitive Sciences, 6(3), 136\u2013143.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5f37\">Clifford, C. W., Spehar, B. ve Pearson, J. (2004). Motion transparency promotes synchronous perceptual binding. Vision Research, 44(26), 3073\u20133080.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b626\">Creelman, C. D. (1962). Human discrimination of auditory duration. The Journal of the Acoustical Society of America, 34(5), 582\u2013593.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"53cd\">Crick, F. (1996). Visual perception: rivalry and consciousness. Nature, 379, 485\u2013486.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"84c3\">De Valois, R. L., Abramov, I. ve Jacobs, G. H. (1966). Analysis of response patterns of LGN cells. JOSA, 56(7), 966\u2013977.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"861a\">De Valois, R. L., Cottaris, N. P., Mahon, L. E., Elfar, S. D ve Wilson, J. A. (2000). Spatial<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"51b1\">and temporal receptive fields of geniculate and cortical cells and directional selectivity. Vision Research, 40(27), 3685\u20133702.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4e8f\">Deroy, O., Chen, Y. C. ve Spence, C. (2014). Multisensory constraints on awareness. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 369(1641), 20130207.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1c05\">Derrington, A. M., Krauskopf, J. ve Lennie, P. (1984). Chromatic mechanisms in lateral geniculate nucleus of macaque. The Journal of Physiology, 357(1), 241\u2013265.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c6b1\">Devinck, F., Delahunt, P. B., Hardy, J. L., Spillmann, L. ve Werner, J. S. (2005). The watercolor effect: quantitative evidence for luminance-dependent mechanisms of long-range color assimilation. Vision Research, 45(11), 1413\u20131424.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0f54\">De Weert, C. M. ve Spillmann, L. (1995). Assimilation: Asymmetry between brightness and darkness?. Vision Research, 35(10), 1413\u20131419.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0508\">Dragoi, V., Sharma, J., Miller, E. K. ve Sur, M. (2002). Dynamics of neuronal sensitivity in visual cortex and local feature discrimination. Nature Neuroscience, 5(9), 883\u2013891.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"ee26\">Droit-Volet, S. ve Wearden, J. (2002). Speeding up an internal clock in children? Effects of visual flicker on subjective duration. Quarterly Journal of Experimental Psychology Section B-Comparative and Physiological Psychology, 55(3), 193- 211.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6a02\">Eagleman D. M. (2008). Human time perception and its illusions. Current Opinion in Neurobiology, 18, 131\u2013136.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d25d\">Eagleman, D. M. ve Sejnowski, T. J. (2007). Motion signals bias localization judgments: A unified explanation for the flash-lag, flash-drag, flash-jump, and Frohlich illusions. Journal of Vision, 7(4), 3\u20133.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"98df\">Engel, A. K., Fries, P., K\u00f6nig, P., Brecht, M. ve Singer, W. (1999). Temporal binding, binocular rivalry, and consciousness. Consciousness and Cognition, 8(2), 128\u2013151.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1a20\">Engel, A. K. ve Singer, W. (2001). Temporal binding and the neural correlates of sensory awareness. Trends in Cognitive Sciences, 5(1), 16\u201325.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"ce97\">Fletcher, P. C. ve Frith, C. D. (2009). Perceiving is believing: a Bayesian approach to explaining the positive symptoms of schizophrenia. Nature Reviews Neuroscience, 10(1), 48\u201358.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b2c8\">Foster, D. H. (2011). Color constancy. Vision Research, 51(7), 674\u2013700.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b9b9\">Friston, K. (2003). Learning and inference in the brain. Neural Networks, 16, 1325\u20131352. Friston, K. (2011). What is optimal about motor control?. Neuron, 72(3), 488\u2013498.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"aeab\">Friston, K. (2012). Predictive coding, precision and synchrony. Cognitive Neuroscience, 3(3\u20134), 238\u2013239.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6297\">Gegenfurtner, K. R., Bloj, M. ve Toscani, M. (2015). The many colours of \u2018the dress\u2019. Current Biology, 25(13), 543\u2013544.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b082\">Gibson, J. J. (1978). The ecological approach to the visual perception of pictures. Leonardo, 11(3), 227\u2013235. Gibson, J. J. (1979). The ecological approach to visual perception. Boston, MA, US.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a286\">Graham, N. V. S. (1989). Visual pattern analyzers (Vol. 16). Oxford University Press.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0046\">Gregory, R. L. (1997). Knowledge in perception and illusion. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 352(1358), 1121\u20131127.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"68aa\">Gregory, R. L. (2007). Helmholtz\u2019s principle, Perception, 36, 6, 795\u2013796.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2e74\">Gulbinaite, R., \u0130lhan, B. ve VanRullen, R. (2017). The triple-flash illusion reveals a driving role of alpha- band reverberations in visual perception. Journal of Neuroscience, 37(30), 7219\u20137230.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"026b\">Gulhan, D. ve Ayhan, I. (2019). Short-term global motion adaptation induces a compression in the subjective duration of dynamic visual events. Journal of Vision, 19(5), 19\u201319.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c6d5\">Haegens, S., Osipova, D., Oostenveld, R. ve Jensen, O. (2010). Somatosensory working memory performance in humans depends on both engagement and disengagement of regions in a distributed network. Human Brain Mapping, 31(1), 26\u201335.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6540\">Haggard, P. (2017). Sense of agency in the human brain. Nature Reviews Neuroscience, 18(4), 196.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b0e3\">Hartline, H. K., Wagner, H. G. ve Ratliff, F. (1956). Inhibition in the eye of Limulus. The Journal of General Physiology, 39(5), 651\u2013673.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b5ec\">Helmholtz, H. ve Southall, J., P., C. (1924). Helmholtz\u2019s treatise on physiological optics, The Optical Society of America, Rochester, NY.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"bbd1\">Hoffman, D. D., Singh, M. ve Prakash, C. (2015). The interface theory of perception. Psychonomic Bulletin &amp; Review, 22(6), 1480\u20131506.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fa10\">Hommel, B., Ridderinkhof, R. K. ve Theeuwes, J. (2002). Cognitive control of attention and action: Issues and trends. Psychological Research, 66(4), 215.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"09ee\">Hosoya, T., Baccus, S. A. ve Meister, M. (2005). Dynamic predictive coding by the retina. Nature, 436(7047), 71\u201377.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"79df\">Hubel, D. H. ve Wiesel, T. N. (1962). Receptive fields, binocular interaction and functional architecture in the cat\u2019s visual cortex. The Journal of Physiology, 160(1), 106\u2013154.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9ac9\">Hubel, D. H. ve Wiesel, T. N. (1966). Effects of varying stimulus size and color on single lateral geniculate cells in Rhesus monkeys. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 55(6), 1345\u20131346.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"ec5a\">Humphreys, G. W., Riddoch, M. J. ve Price, C. J. (1997). Top-down processes in object identification: evidence from experimental psychology, neuropsychology and functional anatomy. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 352(1358), 1275\u20131282.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"89f4\">Hurvich, L. M. ve Jameson, D. (1960). Perceived color, induction effects, and opponent-response mechanisms. The Journal of General Physiology, 43(6), 63\u201380.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"061d\">Ibbotson M. R. (2005). Physiological mechanisms of adaptation in the visual system. In: Fitting the Mind to the World: Adaptation and After-Effects in High-Level Vision, edited by Clifford CWG, Rhodes G. New York: Oxford Univ. Press, 17\u2013 45.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9c00\">Jantzen, K. J., Steinberg, F. L. ve Kelso, J. A. (2005). Functional MRI reveals the existence of modality and coordination-dependent timing networks. Neuroimage, 25(4), 1031\u20131042.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"662c\">Jastrow, J. (1899). The mind\u2019s eye. Popular Science Monthly, 54, 299\u2013312.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"87d2\">Jensen, O., Bonnefond, M. ve VanRullen, R. (2012). An oscillatory mechanism for prioritizing salient unattended stimuli. Trends in Cognitive Sciences, 16(4), 200\u2013206.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e9c8\">Jensen, O., Gelfand, J., Kounios, J. ve Lisman, J. E. (2002). Oscillations in the alpha band (9\u201312 Hz) increase with memory load during retention in a short-term memory task. Cerebral Cortex, 12(8), 877\u2013882.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0a9b\">Jensen, O. ve Mazaheri, A. (2010). Shaping functional architecture by oscillatory alpha activity: gating by inhibition. Frontiers in Human Neuroscience, 4, 186.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fde5\">Johnston, A., Arnold, D. H. ve Nishida, S. (2006). Spatially localized distortions of event time. Current Biology, 16(5), 472\u2013479.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4fa6\">Kilner, J. M., Friston, K. J. ve Frith, C. D. (2007). Predictive coding: an account of the mirror neuron system. Cognitive Processing, 8(3), 159\u2013166.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"82a3\">Klimesch, W., Sauseng, P., Hanslmayr, S., Gruber, W. ve Freunberger, R. (2007). Event-related phase reorganization may explain evoked neural dynamics. Neuroscience &amp; Biobehavioral Reviews, 31(7), 1003\u20131016.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"bda0\">Koenderink, J. (2001). Multiple visual worlds. Perception, 30, 1\u20137.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2ba5\">Koenderink, J. (2011). Vision as a user interface. In Human vision and electronic imaging XVI (Vol. 7865, p. 786504). International Society for Optics and Photonics.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fbbd\">Koffka, K. (1935). Principles of gestalt psychology, New York: Harcourt Brace<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c6e6\">Kohn, A. (2007). Visual adaptation: Physiology, mechanisms, and functional benefits. Journal of Neurophysiology, 97(5), 3155\u20133164.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d89d\">Kok, P., Failing, M. F. ve De Lange, F. P. (2014). Prior expectations evoke stimulus templates in the primary visual cortex. Journal of Cognitive Neuroscience, 26(7), 1546\u20131554.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"889d\">Kok, P., Jehee, J. F. ve De Lange, F. P. (2012). Less is more: expectation sharpens representations in the primary visual cortex. Neuron, 75(2), 265\u2013270.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6c10\">K\u00f6hler, W. (1947). Gestalt psychology; an introduction to new concepts in modern psychology (Rev. ed.). Liveright.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"90ba\">Kramer, R. H. ve Davenport, C. M. (2015). Lateral inhibition in the vertebrate retina: the case of the missing neurotransmitter. PLoS Biology, 13(12).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"ccd9\">Lange, J., Keil, J., Schnitzler, A., van Dijk, H. ve Weisz, N. (2014). The role of alpha oscillations for illusory perception. Behavioural Brain Research, 271, 294\u2013301.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a932\">Lappe, M. ve Krekelberg, B. (1998). The position of moving objects. Perception, 27(12), 1437\u20131449.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"78e5\">Lee, T. S. ve Mumford, D. (2003). Hierarchical Bayesian inference in the visual cortex. Journal of the Optical Society of America, 20(7), 1434\u20131448.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e451\">Lee, T. S., Mumford, D., Romero, R. ve Lamme, V. A. (1998). The role of the primary visual cortex in higher level vision. Vision Research, 38(15\u201316), 2429\u20132454.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"bedf\">Mamassian, P., Landy, M. ve Maloney, L. T. (2002). Bayesian modelling of visual perception. Probabilistic Models of the Brain, 13\u201336.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2d97\">Martens, S. ve Wyble, B. (2010). The attentional blink: Past, present, and future of a blind spot in perceptual awareness. Neuroscience &amp; Biobehavioral Reviews, 34(6), 947\u2013957.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f1da\">Mariotte, E. ve Pecquet, J. (1668) Nouvelle d\u00e9couverte touchant la ve\u00fce. Leonard.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4c70\">Maus, G. W., Weigelt, S., Nijhawan, R. ve Muckli, L. (2010). Does area V3A predict positions of moving objects?. Frontiers in Psychology, 1, 186.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a533\">McCollough C (1965) Color adaptation of edge-detectors in the human visual system. Science, 149:1115\u2013 1116.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d5fd\">Miall, R. C. ve Wolpert, D. M. (1996). Forward models for physiological motorcontrol. Neural Networks, 9(8), 1265\u20131279.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2505\">Monnier, P. ve Shevell, S. K. (2003). Large shifts in color appearance from patterned chromatic backgrounds. Nature Neuroscience, 6(8), 801\u2013802.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5b05\">Morrone, M. C., Ross, J. ve Burr, D. (2005). Saccadic eye movements cause compression of time as well as space. Nature Neuroscience, 8(7), 950\u2013954.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"60bc\">Moutoussis, K. ve Zeki, S. (1997). A direct demonstration of perceptual asynchrony in vision. Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 264(1380), 393\u2013399.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b5d7\">Movshon J. A ve Lennie P. (1979). Pattern selective adaptation in visual cortical neurones. Nature, 278: 850\u2013 852.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"438b\">Nagel, T. (1974). What is it like to be a bat?. The Philosophical Review, 83(4), 435\u2013450. Neisser, U. (1968). The processes of vision. Scientific American, 219(3), 204\u2013217.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6797\">Newton, I. (1984). The Optical Papers of Isaac Newton: Volume 1, The Optical Lectures 1670\u20131672: Volume 1. The Optical Lectures 1670\u20131672 (Vol. 1). Cambridge University Press.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3c45\">Nijhawan, R. (1997). Visual decomposition of colour through motion extrapolation. Nature, 386(6620), 66- 69.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"74b2\">Nishida, S. Y. ve Johnston, A. (2002). Marker correspondence, not processing latency, determines temporal binding of visual attributes. Current Biology, 12(5), 359\u2013368.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d38c\">No\u00eb, A. ve No\u00eb, A. (2004). Action in perception. MIT press.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2531\">Nour, M. M. ve Nour, J. M. (2015). Perception, illusions and Bayesian inference. Psychopathology, 48(4), 217\u2013221.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"44f1\">O\u2019Regan, J. K. ve No\u00eb, A. (2001). A sensorimotor account of vision and visual consciousness. Behavioral and Brain Sciences, 24(5), 939\u2013973.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9783\">Otazu, X., Parraga, C. A. ve Vanrell, M. (2010). Toward a unified chromatic induction model. Journal of Vision,10(12), 5\u20135.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e931\">Pellicano, E. ve Burr, D. (2012). When the world becomes \u2018too real\u2019: a Bayesian explanation of autistic perception. Trends in Cognitive Sciences, 16(10), 504\u2013510.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"baec\">Pessoa, L. (1996). Mach bands: How many models are possible? Recent experimental findings and modeling attempts. Vision Research, 36(19), 3205\u20133227.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0838\">Pfurtscheller, G., Stancak Jr, A. ve Neuper, C. (1996). Post-movement beta synchronization. A correlate of an idling motor area?. Electroencephalography and Clinical Neurophysiology, 98(4), 281\u2013293.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e71a\">Pinna, B., Brelstaff, G. ve Spillmann, L. (2001). Surface color from boundaries: a new \u2018watercolor\u2019 illusion.Vision Research, 41(20), 2669\u20132676.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d813\">Pinna, B., Werner, J. S. ve Spillmann, L. (2003). The watercolor effect: a new principle of grouping and figure\u2013ground organization. Vision Research, 43(1), 43\u201352.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"000c\">Pournaghdali, A. ve Schwartz, B. L. (2020). Continuous flash suppression: Known and unknowns. Psychonomic Bulletin &amp; Review, 1\u201333.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"14d0\">Prinz, W. (1997). Perception and action planning. European Journal of Cognitive Psychology, 9(2), 129- 154.Ratliff, F. (1965). Mach bands: quantitative studies on neural networks (Vol. 2). Holden-Day, San Francisco London Amsterdam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5e4b\">Roberts, D. M., Fedota, J. R., Buzzell, G. A., Parasuraman, R. ve McDonald, C. G. (2014). Prestimulus oscillations in the alpha band of the EEG are modulated by the difficulty of feature discrimination and predict activation of a sensory discrimination process. Journal of Cognitive Neuroscience, 26(8), 1615\u20131628.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"73b1\">Rogers, S. J. ve Ozonoff, S. (2005). Annotation: What do we know about sensory dysfunction in autism? A critical review of the empirical evidence. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 46(12), 1255- 1268.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"cfa6\">Rubin, E. (1915). Synsoplevede figurer. Glydendalske, Kobenhavn<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1ec1\">Rubin, E. (1921). Visuell wahrgenommene figuren. Gyldendalske Boghandel, Kobenhavn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0f38\">Rucci, M., Iovin, R., Poletti, M. ve Santini, F. (2007). Miniature eye movements enhance fine spatial detail. Nature, 447(7146), 852\u2013855.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a8fd\">Thoreson, W. B. ve Mangel, S. C. (2012). Lateral interactions in the outer retina. Progress in Retinal and Eye Research, 31(5), 407\u2013441.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"426e\">Samaha, J. ve Postle, B. R. (2015). The speed of alpha-band oscillations predicts the temporal resolution of visual perception. Current Biology, 25(22), 2985\u20132990.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3b96\">Schmack, K., de Castro, A. G. C., Rothkirch, M., Sekutowicz, M., R\u00f6ssler, H., Haynes, J. D., \u2026 ve Sterzer, P. (2013). Delusions and the role of beliefs in perceptual inference. Journal of Neuroscience, 33(34), 13701\u201313712.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"bc54\">Sclar, G., Maunsell, J. H. ve Lennie, P. (1990). Coding of image contrast in central visual pathways of the macaque monkey. Vision Research, 30(1), 1\u201310.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"264d\">Sekuler, R. ve Pantle, A. (1967). A model for after-effects of seen movement. Vision Research, 7(5\u20136), 427- 439.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d5be\">Selhorst, J. B. ve Chen, Y. (2009, February). The optic nerve. In Seminars in Neurology (Vol. 29, \u211601, sf. 029\u2013035). Thieme Medical Publishers.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e85f\">Shams, L., Kamitani, Y. ve Shimojo, S. (2000). What you see is what you hear. Nature, 408(6814), 788\u2013788. Shapley, R. ve Enroth-Cugell, C. (1984). Visual adaptation and retinal gain controls. Progress in Retinal Research, 3, 263\u2013346.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fe16\">Shapley, R. M. ve Victor, J. D. (1978). The effect of contrast on the transfer properties of cat retinal ganglion cells. The Journal of Physiology, 285(1), 275\u2013298.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0ab6\">Sharpee, T. O., Sugihara, H., Kurgansky, A. V., Rebrik, S. P., Stryker, M. P. ve Miller, K. D. (2006). Adaptive filtering enhances information transmission in visual cortex. Nature, 439(7079), 936\u2013942.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"795c\">Shi, Z. ve Burr, D. (2016). Predictive coding of multisensory timing. Current Opinion in Behavioral Sciences, 8, 200\u2013206.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"8d1d\">Singer, W. (1998). Consciousness from a neurobiological perspective. Brain and Mind: Evolutionary Perspectives, 72\u201388.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c4b7\">Sterzer, P., Mishara, A. L., Voss, M. ve Heinz, A. (2016). Thought insertion as a self-disturbance: an integration of predictive coding and phenomenological approaches. Frontiers in Human Neuroscience, 10, 502.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"afc2\">Stetson, C., Cui, X., Montague, P. R. ve Eagleman, D. M. (2006). Motor-sensory recalibration leads to an illusory reversal of action and sensation. Neuron, 51(5), 651\u2013659.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9ec6\">Summerfield, C. ve Egner, T. (2009). Expectation (and attention) in visual cognition. Trends in Cognitive Sciences, 13(9), 403\u2013409.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d203\">Treisman, M. (2013). The information-processing model of timing (Treisman, 1963): Its sources and further development. Timing &amp; Time Perception, 1(2), 131\u2013158.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7ec9\">Treisman, A. (1999). Solutions to the binding problem: progress through controversy and convergence. Neuron, 24(1), 105\u2013125.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0644\">Treisman, M., Faulkner, A., Naish, P. L. ve Brogan, D. (1990). The internal clock: evidence for a temporal oscillator underlying time perception with some estimates of its characteristic frequency. Perception, 19(6), 705\u2013743.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6937\">Treisman, M., Faulkner, A. ve Naish, P. L. (1992). On the relation between time perception and the timing of motor action: Evidence for a temporal oscillator controlling the timing of movement. The Quarterly Journal of Experimental Psychology Section A, 45(2), 235\u2013263.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4f74\">Treisman, A. ve Schmidt, H. (1982). Illusory conjunctions in the perception of objects. 1982, 14, 107\u2013141.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a6a3\">Tsotsos, J. K. (1997). Limited capacity of any realizable perceptual system is a sufficient reason for attentive behavior. Consciousness and Cognition, 6(2\u20133), 429\u2013436.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d95a\">Ulanovsky, N., Las, L. ve Nelken, I. (2003). Processing of low-probability sounds by cortical neurons. Nature Neuroscience, 6(4), 391\u2013398.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5759\">Ungerleider, L. G. ve Haxby, J. V. (1994). \u2018What\u2019and \u2018where\u2019 in the human brain. Current Opinion in Neurobiology, 4(2), 157\u2013165.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"07c5\">van Bezold WM (1876) An introduction to color. New York: Wiley.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"48bb\">Van Dijk, H., Nieuwenhuis, I. L. ve Jensen, O. (2010). Left temporal alpha band activity increases during working memory retention of pitches. European Journal of Neuroscience, 31(9), 1701\u20131707.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3848\">VanRullen, R. (2016). Perceptual cycles. Trends in Cognitive Sciences, 20(10), 723\u2013735.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7911\">VanRullen, R. ve Koch, C. (2003). Is perception discrete or continuous?. Trends in Cognitive Sciences, 7(5), 207\u2013213.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e5ec\">VanRullen, R., Reddy, L. ve Koch, C. (2006). The continuous wagon wheel illusion is associated with changes in electroencephalogram power at\u223c 13 Hz. Journal of Neuroscience, 26(2), 502\u2013507.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fa3b\">Vaziri, S., Diedrichsen, J. ve Shadmehr, R. (2006). Why does the brain predict sensory consequences of oculomotor commands? Optimal integration of the predicted and the actual sensory feedback. Journal of Neuroscience, 26(16), 4188\u20134197.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d014\">von Holst, E. ve Mittelstaedt, H. (1950). Das reafferenzprinzip. Naturwissenschaften, 37(20), 464\u2013476.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"af63\">von Uexk\u00fcll, J. (1926). Theoretical biology. New York: Harcourt, Brace &amp; Co.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"15d1\">Yuille, A. ve Kersten, D. (2006). Vision as Bayesian inference: analysis by synthesis?. Trends in Cognitive Sciences, 10(7), 301\u2013308.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7439\">Wade, N. J. (1994). A selective history of the study of motion aftereffects. Perception, 23, 1111\u2013 1134.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4506\">Wade, N. J., Spillmann, L. ve Swanston, M. T. (1996). Visual motion aftereffects: Critical adaptation and test conditions. Vision Research, 36(14), 2167\u20132175.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"793d\">Wallis, S. A. ve Georgeson, M. A. (2012). Mach bands and multiscale models of spatial vision: the role of first, second, and third derivative operators in encoding bars and edges. Journal of Vision, 12(13), 18\u201318.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7543\">Wearden, J. H., Philpott, K. ve Win, T. (1999). Speeding up and (\u2026 relatively \u2026) slowing down an internal clock in humans. Behavioural Processes, 46(1), 63\u201373.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e1c8\">Webster, M. A. (2012). Evolving concepts of sensory adaptation. F1000 Biology Reports, 4.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"cd5f\">Webster, M. A., Kaping, D., Mizokami, Y. ve Duhamel, P. (2004). Adaptation to natural facial categories. Nature, 428(6982), 557\u2013561.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fc4a\">Webster, M. A. ve MacLeod, D. I. (2011). Visual adaptation and face perception. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 366(1571), 1702\u20131725.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"8b1c\">Wertheimer, M. (1923). Laws of organization in perceptual forms. A source book of GestaltPsychology.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c4c4\">Wertheimer, M. (1923) Untersuchungen zur Lehre von der Gestalt II. Psychologische Forschung, 4, 301\u201335.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"25d6\">Westheimer, G. (2008). Illusions in the spatial sense of the eye: Geometrical\u2013optical illusions and the neural representation of space. Vision Research, 48(20), 2128\u20132142.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"385c\">Whitney, D. (2002). The influence of visual motion on perceived position. Trends in Cognitive Sciences, 6(5), 211\u2013216.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f475\">Whitney, D. ve Murakami, I. (1998). Latency difference, not spatial extrapolation. Nature Neuroscience, 1(8), 656\u2013657.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"bf64\">Witzel, Christoph, Hanna Valkova, Thorsten Hansen ve Karl R. Gegenfurtner. \u201cObject knowledge modulates colour appearance.\u201d i-Perception, 2,1(2011): 13\u201349.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"67e5\">Wolfe, J. M. ve Cave, K. R. (1999). The psychophysical evidence for a binding problem in human vision. Neuron, 24(1), 11\u201317.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1878\">Zeki, S. (1992). The visual image in mind and brain. Scientific American, 267(3), 68\u201377.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e6b9\">Zeki, S. ve Bartels, A. (1998). The asynchrony of consciousness. Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 265(1405), 1583\u20131585.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a1d9\">Z\u00f6llner, F. (1860). Ueber eine neue Art von Pseudoskopie und ihre Beziehungen zu den von Plateau und Oppel beschrieben Bewegungsphaenomenen. Annalen der Physik: 500\u2013523.<\/p>","protected":false},"featured_media":2094,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"event_publishing_tags":[245,94,93,234,691,64,233,92,323,456,477,455,476,111,1044,1045,76,244,80,81,110,96],"kategori":[725],"class_list":["post-2093","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","event_publishing_tags-algi","event_publishing_tags-bilis","event_publishing_tags-bilissel-bilim","event_publishing_tags-bilissel-psikoloji","event_publishing_tags-cogist","event_publishing_tags-cognition","event_publishing_tags-cognitive-psychology","event_publishing_tags-cognitive-science","event_publishing_tags-cogsci","event_publishing_tags-deney","event_publishing_tags-deneysel-psikoloji","event_publishing_tags-experiment","event_publishing_tags-experimental-psychology","event_publishing_tags-gorme","event_publishing_tags-illusions","event_publishing_tags-iluzyon","event_publishing_tags-mind","event_publishing_tags-perception","event_publishing_tags-psikoloji","event_publishing_tags-psychology","event_publishing_tags-vision","event_publishing_tags-zihin","kategori-yazi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2093\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=2093"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=2093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}