{"id":2083,"date":"2021-11-07T15:00:15","date_gmt":"2021-11-07T15:00:15","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&#038;p=2083"},"modified":"2025-09-07T20:08:49","modified_gmt":"2025-09-07T20:08:49","slug":"gestalt-kurami-ve-bilissel-psikoloji-6-esra-mungan","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/gestalt-kurami-ve-bilissel-psikoloji-6-esra-mungan\/","title":{"rendered":"Ge\u015ftalt Kuram\u0131 ve Bili\u015fsel Psikoloji 6 \u2014 Esra Mungan"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1777\">\u201cGe\u015ftalt Kuram\u0131 ve Bili\u015fsel Psikoloji\u201d serisinin t\u00fcm yaz\u0131lar\u0131na&nbsp;<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/tagged\/ge%C5%9Ftalt-kuram%C4%B1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">buradan<\/a>&nbsp;eri\u015febilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c915\"><em>Dr. Esra Mungan Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi. Ba\u015fl\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131n\u0131 s\u00f6zel bellek, m\u00fczik belle\u011fi ve m\u00fcziksel bili\u015f olu\u015fturuyor.<\/em><\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"50b0\">\u00d6ns\u00f6z<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7278\">Bili\u015fsel bilim do\u011fas\u0131 gere\u011fi bir\u00e7ok alan\u0131 bir araya getirmeyi vaad eden, bunu art\u0131k kli\u015fele\u015fmi\u015f olan alt\u0131gen diyagramla ifade eden bir bilim dal\u0131. Ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan bu yana yakla\u015f\u0131k 60 sene ge\u00e7mi\u015f olan bili\u015fsel bilimin bu farkl\u0131 alanlar\u0131 bir araya getirmek ve b\u00f6ylece zihni anlama yolunda b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir perspektif sa\u011flamak, hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir yol kat etmek gibi vaadlerini yerine getirip getirmedi\u011fi veyahut ne oranda yerine getirdi\u011fi \u015fiddeti giderek artan bir tart\u0131\u015fma konusu. Esra Mungan da \u00f6zellikle kendi \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131ndan \u2013bellek, m\u00fczik bili\u015fi- hareketle bili\u015fsel bilimde y\u0131llard\u0131r binlerce ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen yol kat edilememesine yol a\u00e7an bir yanl\u0131\u015f, hem de temel bir yanl\u0131\u015f oldu\u011funu sezenlerden. Ge\u015ftalt Kuram\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 okumalarla bu sezgileri form\u00fclize edilmi\u015f bir fikirler b\u00fct\u00fcn\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fen Esra hoca bunlar\u0131 2020 ve 2021 boyunca Nesne dergisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 makalesinde topluyor: \u201cGe\u015ftalt Kuram\u0131: Bir Nazariyenin Mazisi, Akameti ve Ak\u0131beti,\u201d \u201cGe\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n Az Bilinen \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131: Bellek,\u201d \u201cGe\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n Problem \u00c7\u00f6zme \u00dczerine \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Ge\u015ftalt\u0131.\u201d Esra Hoca\u2019n\u0131n Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019na e\u011fildi\u011fi, hakk\u0131nda \u201cbilinen\u201d pek \u00e7ok yanl\u0131\u015f\u0131 d\u00fczeltti\u011fi ve bug\u00fcn\u00fcn bili\u015fsel psikolojisine ve bili\u015fsel bilimine dair neler s\u00f6yledi\u011fini ele ald\u0131\u011f\u0131 bu makalelerini biz de alt\u0131 yaz\u0131l\u0131k bir yaz\u0131 dizisi halinde yay\u0131nl\u0131yoruz. B\u00f6ylelikle hem bili\u015fsel bilime dair metodolojik ve felsefi endi\u015feler hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar\u0131n, hem de T\u00fcrkiye bili\u015fsel bilim akademisindeki \u00fcretimin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne katk\u0131 sa\u011flamay\u0131 umuyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"75b1\">Keyifli okumalar,<br>CogIST<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"ba1d\">6- Bug\u00fcn\u00fcn Ge\u015ftalt\u0131<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5ca8\">Bu b\u00f6l\u00fcmde ana ba\u015fl\u0131klar halinde Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n bug\u00fcn\u00fcn bilimsel aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n neresinde yer ald\u0131\u011f\u0131 veya alabilece\u011fine de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"08ca\">Bili\u015fsel Psikoloji<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5ea3\">Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu \u201cp\u0131nar\u201d alg\u0131 alan\u0131d\u0131r. Bu alanda, \u00f6rne\u011fin renk alg\u0131s\u0131n\u0131n nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tekil, \u00e7ok basit kimi \u015fekil alg\u0131s\u0131n\u0131n (kenar, k\u00f6\u015fe, yatay \u00e7izgi, dikey \u00e7izgi gibi) iyi k\u00f6t\u00fc beynin hangi b\u00f6lgesinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini bilsek de, daha karma\u015f\u0131k \u015fekillerin alg\u0131s\u0131na dair bilgiler h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok eksiktir. Bu alanda hummal\u0131 bilimsel u\u011fra\u015flar mevcut olsa da, bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu bulgular\u0131n\u0131 \u201cpar\u00e7ac\u0131ktan entegrasyon yoluyla b\u00fct\u00fcne varma\u201d bak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde ele al\u0131r. Makalelerinde Ge\u015ftalt ifadesini kullananlar dahi (\u00f6rne\u011fin, Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131 nedeniyle kaleme al\u0131nm\u0131\u015f Wagemans, Elder, Kubovy ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n 2012 ile Wagemans, Felder, Gepshtein ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n 2012 makalelerinde aktar\u0131lan g\u00fcncel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bu gruba girer) en fazla k\u00fc\u00e7\u00fck gruplamalar ve \u015fekil-zemin ili\u015fkisine dair kimi dar kapsaml\u0131 beyin mekanizmas\u0131 ve modelleri \u00f6nerir. Bu arada hepsi, kuram\u0131n fenomenal taraf\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelir veya \u201ckesip atar\u201d.20 Ayr\u0131ca Ge\u015ftalt kuram\u0131na dair g\u00fcncel veriler sunan \u00e7al\u0131\u015fmalar ve derlemeler, kuram\u0131n alg\u0131ya dair kimi \u00f6nermeleriyle ili\u015fkilidir, onun di\u011fer zihinsel s\u00fcre\u00e7lere dair \u00f6nermelerine de\u011finilmez bile. Daha \u00f6nce de dedi\u011fimiz gibi, psikoloji camias\u0131 genelde, Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n alg\u0131 alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda da bilgi ve fikir \u00fcretti\u011finin fark\u0131nda de\u011fildir. B\u00f6ylesi geni\u015f kapsaml\u0131 bir kuram\u0131n bu kadar daralt\u0131lm\u0131\u015f ve \u201cmiyop\u201d bir \u015fekilde sunulmas\u0131n\u0131n nedenleri \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. Belki bu, yak\u0131n zamana kadar bilimde \u00e7ok bask\u0131n olan, daha dar alanlarda uzmanla\u015f\u0131p o alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda nelerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 takip edememekten kaynaklanm\u0131\u015f olabilir. Bunun nadir istisnalar\u0131ndan biri, Bregman\u2019\u0131n, i\u015fitsel sistemi e\u015fzamanl\u0131 uyaran \u00e7oklu verilerin nas\u0131l bir birinden ay\u0131rtedilebildi\u011fini (\u201cauditory stream segregation\/i\u015fitsel ak\u0131\u015f ay\u0131r\u0131m\u0131\u201d) etrafl\u0131ca inceleyen i\u015fitsel alg\u0131daki kapsaml\u0131 ve ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r (Bregman, 1994). Bregman adeta Wertheimer\u2019\u0131n i\u015fitsel alanda eksik b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"339d\">Di\u011fer yandan bellek ve muhakeme\/d\u00fc\u015f\u00fcnme\/karar verme alanyaz\u0131n\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Ge\u015ftalt tabiriyle hemen hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaz. \u00c7ok nadiren belki giri\u015f k\u0131sm\u0131nda bahsi edilir ama kuram\u0131n i\u00e7inden bir anlamland\u0131rma ve yeni bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretimi en az\u0131ndan ana ak\u0131m dergilerinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaz.21<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"3e2f\">Geli\u015fimsel Psikoloji<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4c5c\">Geli\u015fimsel alanda Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n yine yaln\u0131zca g\u00f6rsel alg\u0131ya dair \u00f6nermelerinin ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00f6r\u00fcr\u00fcz, \u00f6rne\u011fin Spelke, Breinlinger, Jacobson ve Philips\u2019in (1993) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, Quinn, Bhatt ve Hayden\u2019\u0131n (2008) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve Bhatt ve Quinn (2011) makalesi. \u00dc\u00e7 makalenin de ortak yan\u0131, Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131 bir \u201cdo\u011fu\u015ftanc\u0131\u201d kuram olarak ele almas\u0131d\u0131r. Ne yaz\u0131k ki Amerikan alanyaz\u0131n\u0131nda kuram, K\u00f6hler\u2019in (\u00f6rne\u011fin 1938, 1950) \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm n\u00fcanslar\u0131yla anlatmas\u0131na ra\u011fmen, \u201cdo\u011fu\u015ftanc\u0131\u201d ve \u201cevrenselci\u201d olarak yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu yanl\u0131\u015f bilgi sorgulanmadan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n \u00f6nerdi\u011fi gruplama ve \u015fekil-zemin alg\u0131s\u0131n\u0131n sanki do\u011fu\u015ftan tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc olarak ve bir yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 i\u015fleme mekanizmas\u0131ym\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla uyaranlar\u0131n \u00f6zelliklerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak i\u015fleyen bir \u015feymi\u015f gibi hareket edilir. Oysa bu yanl\u0131\u015ft\u0131r. Belki Ge\u015ftalt kuramc\u0131lar\u0131n geli\u015fimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olsayd\u0131 bu yan\u0131lg\u0131 do\u011fmazd\u0131. \u00d6te yandan farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlenmelerin bili\u015fsel olarak pek\u00e2l\u00e2 farkl\u0131 sonu\u00e7lar verebilece\u011fini daha ta bir y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesinde Max Wertheimer\u2018\u0131n kendisi tespit etmi\u015f ve teferruatl\u0131 bir \u015fekilde tahlil etmi\u015ftir (Wertheimer, 1912). Dolay\u0131s\u0131yla Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019na dair Amerikan eksenli \u201cdo\u011fu\u015ftanc\u0131\u201d ve \u201cevrenselci\u201d okumas\u0131 temelinde yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4d59\">Bahsini etti\u011fimiz \u00fc\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u0131karsamalar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Spelke ve arkada\u015flar\u0131, tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc Ge\u015ftalt tipi bir b\u00fct\u00fcnsel alg\u0131n\u0131n hen\u00fcz 3 ayl\u0131k bebeklerde g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini, 6 ve 9 ayl\u0131k bebeklerde ise hafif bir e\u011filim olarak g\u00f6zlemlendi\u011fini belirtir ve bu bulgular\u0131n\u0131 Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n beklentilerine ayk\u0131r\u0131 bulgular olarak sunar. Quinn ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na bakt\u0131\u011fm\u0131zda ise 3 ve 4 ayl\u0131k bebeklerin yak\u0131nl\u0131k ilkesine uygun bir alg\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcr\u00fcz. \u00d6te yandan Bhatt ve Quinn\u2019in 2011 derleme makalelerinde vard\u0131klar\u0131 sonu\u00e7ta yine, Ge\u015ftalt kuramc\u0131lar\u0131n\u0131n \u201campirist\u201d diye adland\u0131raca\u011f\u0131, par\u00e7alar\u0131n dikkat mekanizmas\u0131yla ad\u0131m ad\u0131m gruplanarak a\u015fama a\u015fama daha b\u00fcy\u00fck ve b\u00fct\u00fcnsel bir alg\u0131 in\u015fa etti\u011fi \u00e7\u0131karsamas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Tam yirmi be\u015f kere \u201cGe\u015ftalt\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ge\u00e7ti\u011fi bu makalede de kuram\u0131n ana \u00f6nermeleri \u0131skalan\u0131r ve ampirist bak\u0131\u015f\u0131n i\u00e7ine \u201cyedirilir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"39bd\">Ge\u015ftalt Kuram\u0131 ile ili\u015fkilendirilebilecek \u00e7ok yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma Dillon\u2019\u0131n 2020 ara\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r. Makalenin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cDuvars\u0131z Odalar: K\u00fc\u00e7\u00fck \u00c7ocuklar Objeleri Arka Plans\u0131z Olarak \u00c7iziyor\u201ddur. Bu ba\u015fl\u0131k hemen Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n \u015fekil-zemin \u00f6nermesini akla getirir ancak makalede Gestalt kelimesi dahi ge\u00e7mez. B\u00f6ylece \u201cilgin\u00e7 bulgular\u201d manzumesine bir bilgi daha eklenmi\u015ftir: D\u00f6rt ya\u015f\u0131ndaki \u00e7ocuklar, \u00f6nlerinde bir yerle\u015ftirme g\u00f6rd\u00fcklerinde, geni\u015f arka plan\u0131 de\u011fil nesneleri \u00e7izer. Oysa \u015eekil 12\u2019ye Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6zl\u00fckleriyle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ta 1915\u2019te Edgar Rubin\u2019in \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekil-zemin meselesini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Kuram akamete u\u011framasayd\u0131 bu d\u00fczenekteki bir deneyi belki 1950\u2019li 60\u2019l\u0131 y\u0131llarda g\u00f6rme imk\u00e2n\u0131m\u0131z olabilecekken b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ne yaz\u0131kt\u0131r ki daha ancak 2020 y\u0131llar\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fcz, ancak burada da, bulgular\u0131n herhangi bir kurama yasland\u0131r\u0131l(a)mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u201cacaba bu neden b\u00f6yledir?\u201d gibi a\u00e7\u0131k u\u00e7lu b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:834\/1*_F2BTuzf_M2t014qZv2kWw.jpeg\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>\u015eekil 12<\/strong>&nbsp;(Kaynak: Dillon, 2020)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"5143\">N\u00f6robilim<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5175\">G\u00f6rsel alg\u0131n\u0131n n\u00f6robilimsel taraf\u0131nda \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019na en yak\u0131n gelen kuramsal \u00f6nerme Ahissar ve Hochstein\u2019in (2004) \u201cTersine Hiyerar\u015fi Kuram\u0131 (Reverse Hierarchy Theory)\u201ddir. Bu kurama g\u00f6re beyindeki g\u00f6rsel alg\u0131 a\u011f\u0131 evvela, daha b\u00fcy\u00fck, daha b\u00fct\u00fcnsel olan\u0131 alg\u0131layarak ba\u015flar. Yazarlar, makalenin sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda tek bir c\u00fcmleyle kuramlar\u0131n\u0131n \u201cneo-Ge\u015ftaltiyen\u201d bir kuram olarak g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini dile getirir. N\u00f6robilimsel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n belki de en b\u00fcy\u00fck talihsizli\u011fi ve bug\u00fcne kadar n\u00f6robilim alan\u0131nda b\u00f6ylesi g\u00f6rmezli\u011fe gelinmesinin (hatta Ahissar ve Hochstein\u2019\u0131n s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bir \u201cneo\u201d \u00f6n ekiyle tek bir yerde ve hi\u00e7bir \u015fekilde kavram\u0131 izah etmeden kullanmalar\u0131n\u0131n) en \u00f6nemli nedeni, Lashley ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n 1951\u2019de, Sperry ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n 1955\u2019te K\u00f6hler\u2019in Wallach ile birlikte geli\u015ftirdi\u011fi elektrik alan teorisini \u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r. K\u00f6hler bu deneylere itiraz\u0131n\u0131 1965 y\u0131l\u0131ndaki bir makalesiyle ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak cevap verir ama art\u0131k \u201ci\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015ftir\u201d, Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n beynin i\u015fleyi\u015f mekanizmas\u0131na dair \u00f6nerisi \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131r ve kuram n\u00f6robilim d\u00fcnyas\u0131nda uzak durulmas\u0131 gereken bir kurama d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi, Ahissar ve Hochstein\u2019in Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019na bu ancak \u201cmahcup\u201d denebilecek de\u011fini\u015fi de belki buna ba\u011flanabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fe35\">1950\u2019lerden sonra g\u00f6rsel alg\u0131ya dair a\u011f\u0131r basan n\u00f6robilimsel \u00f6nermelere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n tam z\u0131dd\u0131nda bir bak\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcr\u00fcz (ki bu bak\u0131\u015f h\u00e2l\u00e2 ana ak\u0131m\u0131n sahiplendi\u011fi tek bak\u0131\u015ft\u0131r). Bu bak\u0131\u015fa g\u00f6re daha karma\u015f\u0131k nesnelerin alg\u0131s\u0131 a\u015fama a\u015fama par\u00e7alar\u0131n\u0131n alg\u0131lanmas\u0131 ve sonra birbiriyle entegre edilmesi yoluyla in\u015fa olur. \u00d6rne\u011fin bir bebek, ilk etapta yaln\u0131zca par\u00e7alar\u0131 alg\u0131lar \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 alg\u0131lamas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek birincil g\u00f6rme korteksinde \u00f6zel uzmanla\u015fm\u0131\u015f h\u00fccre gruplar\u0131 vard\u0131r (bkz., Hubel ve Wiesel, 1964). Ancak bu \u00f6nermedeki bo\u015fluk, entegrasyonun t\u00fcm karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine dair ikna edici bir mekanizma tarifinin halen mevcut olmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r.22 Irvin Rock\u2019un verdi\u011fi bir \u00f6rnekten yola \u00e7\u0131karak \u015eekil 13\u2019\u00fcn sa\u011f\u0131ndaki \u00fc\u00e7geni ele alal\u0131m ve Rock\u2019un de\u011findi\u011fi noktay\u0131 biraz geli\u015ftirelim. Bir bebe\u011fin \u201ck\u00f6\u015fe alg\u0131lay\u0131c\u0131 h\u00fccreleri\u201d sayesinde \u00fc\u00e7gene her bakt\u0131\u011f\u0131nda o k\u00f6\u015feleri pe\u015f pe\u015felilik i\u00e7inde alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131 yoluyla \u00fc\u00e7geni ad\u0131m ad\u0131m kavramaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek ne kadar mant\u0131kl\u0131? Bebek o i\u00e7 k\u00f6\u015felere hep ayn\u0131 s\u0131rada m\u0131 bakacakt\u0131r? S\u00fcrekli farkl\u0131 s\u0131\u00e7ralamalarla bakt\u0131\u011f\u0131 takdirde anlaml\u0131, b\u00fct\u00fcnsel bir \u00fc\u00e7gen alg\u0131s\u0131na nas\u0131l varabilir? Bu sorgulamaya \u00fcstelik, \u00e7izgi alg\u0131layan h\u00fccre gruplar\u0131n\u0131 hen\u00fcz dahil etmedik bile. Ampirist bak\u0131\u015f\u0131n, yani bo\u015f levhaya rastgelelilik ve pe\u015f pe\u015felilik prensibiyle alg\u0131n\u0131n in\u015fa oldu\u011fu \u00f6nermesinin burada yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 i\u015flemeyi dahil eden bili\u015fsel kuramlar\u0131n da keza eksik kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6rne\u011fin g\u00f6rsel alg\u0131daki \u201c\u015fablon teorisi (template theory)\u201d o \u015fablonun ilk etapta geli\u015fimsel olarak nas\u0131l in\u015fa oldu\u011funa dair pek bir \u015fey s\u00f6yleyemiyor ve bu bo\u015flu\u011funu yine ampirist bak\u0131\u015f\u0131n \u2018par\u00e7ac\u0131klardan b\u00fct\u00fcne\u2019 \u00f6nermesiyle doldurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:504\/1*ilQOzCrFw61b1e3PJL4C9A.jpeg\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>\u015eekil 13<\/strong>&nbsp;(Rock, 1982)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"99ee\">Yine Irvin Rock\u2019a d\u00f6nelim ve bu sefer \u015eekil 14\u2019e bakal\u0131m. E\u011fer, der Rock, yo\u011fun \u00f6\u011frenilmi\u015fli\u011fin sonucu olarak basit bir yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 i\u015fleme s\u00fcreci i\u015fliyorsa \u201cB\u201d harfinin alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 beklerdik. Demin tarif etti\u011fimiz \u015fablon teorisi tam da bunu \u00f6ng\u00f6r\u00fcrd\u00fc \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015eekil 13\u2019te \u201cB\u201d harfinin t\u00fcm par\u00e7ac\u0131klar\u0131 mevcut, \u00fcstelik \u201cB\u201d \u015fablonu okuma yazma k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00e7ok s\u0131k eri\u015filen, dolay\u0131s\u0131yla y\u00fcksek eri\u015filirlik vasf\u0131na sahip bir \u015fablon. Bu ko\u015fullarda onun mutlaka tetiklenmesi beklenirdi. Ancak ger\u00e7ekte B harfi, \u015feklin i\u00e7inde bulunmas\u0131na ra\u011fmen alg\u0131lanmaz, dolay\u0131s\u0131yla her \u015feyin bilgiye dayal\u0131, yani yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 i\u015fleme bak\u0131\u015f\u0131yla da a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Uyaranlar\u0131n kendi i\u00e7inde ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 dinamikleri titizlikle ve b\u00fct\u00fcnsellikleri i\u00e7inde incelenmeden, onlar\u0131n fenomenal alg\u0131 etkileri (\u00f6rne\u011fin kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n benzerlik derecelemeleri vb.) hesaba kat\u0131lmadan ve keza t\u00fcm bunlar\u0131n n\u00f6robilimsel yans\u0131malar\u0131 bilinmeden \u015fekil alg\u0131s\u0131n\u0131n nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini anlamam\u0131z i\u00e7in daha \u00e7ok zaman ge\u00e7ecektir. Bu ba\u011flamda, sistemsel n\u00f6robilim alan\u0131nda, Yuste\u2019nin 2015 makalesinde \u015eekil 4c\u2019deki lineer olmayan, dinamik alan g\u00fc\u00e7leri modelinin \u00f6nemli, yeni bir a\u00e7\u0131l\u0131m sundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:212\/1*6WRFlER19SH73ngWxx7SAQ.jpeg\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>\u015eekil 14<\/strong>&nbsp;(Rock, 1982)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"1912\">Bilgisayar Bilimleri<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fdfe\">Yapay zek\u00e2 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n obje tan\u0131ma, g\u00f6rsel sahne alg\u0131layabilme, el yaz\u0131s\u0131 okuma, do\u011fal dil i\u015fleme, oyun oynama veya t\u0131bbi te\u015fhis koyma (dolay\u0131s\u0131yla bir cins d\u00fc\u015f\u00fcnme, karar verme ve \u201cmuhakeme y\u00fcr\u00fctme\u201d) gibi alanlarda \u00f6zellikle derin \u00f6\u011frenme modelleriyle ve onlar\u0131n beslenebildi\u011fi b\u00fcy\u00fck veri setlerinin yard\u0131m\u0131yla bir \u00e7e\u015fit \u201ckuantum s\u0131\u00e7ramas\u0131\u201d yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz (bkz. Fayek, Lech, Cavedon, 2017; g\u00fczel bir pop\u00fcler bilim aktar\u0131m\u0131 i\u00e7in ise bk.&nbsp;<a href=\"https:\/\/sarkac.org\/2020\/10\/bilgisayarlar-dusunebilir-mi-yapay-zeka-neleribasariyor\/).\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/sarkac.org\/2020\/10\/bilgisayarlar-dusunebilir-mi-yapay-zeka-neleribasariyor\/).<\/a>&nbsp;Belki de daha iyi tan\u0131ma yapabilen modelleri di\u011ferlerinden ayr\u0131\u015ft\u0131ran, pe\u015f pe\u015fe olmayan, yani birbirinden \u201cuzak\u201d i\u015flemcilerin aras\u0131nda (diyelim renk kodlamas\u0131 yapan bir i\u015flemci ile zemin arka plan\u0131nda belirli bir geometrik \u015fekli kodlayan bir i\u015flemci aras\u0131nda), hiyerar\u015fik, yani \u00fcst d\u00fczlem bir i\u015flemcinin veya i\u015flemci k\u00fcmesinin y\u00f6netti\u011fi kendisinden uzak i\u015flemciler aras\u0131ndaki katmanl\u0131 bir ili\u015fkiler a\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131rma olas\u0131l\u0131klar\u0131d\u0131r. 23 G\u00f6zetimsiz derin \u00f6\u011frenme a\u011flar\u0131 yoluyla yepyeni, ger\u00e7ek\u00e7i insan y\u00fczleri \u00fcretmeyi ba\u015faran Fleming ve Storrs\u2019un, 2020 tarihli makalelerinde \u201cdistal causal factors (uzak nedensel fakt\u00f6rler)\u201d tabirini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1052\">Bu haliyle derin \u00f6\u011frenmenin belki de Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nermelerine en \u00e7ok yakla\u015fan yapay zek\u00e2 sistemi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Daha da ilginci, nas\u0131l ki Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131 halen basit, tek bir algoritmayla \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek m\u00fcmk\u00fcn olamad\u0131ysa (Lydia Maniatis, \u00f6zel yaz\u0131\u015fma), derin \u00f6\u011frenme sistemlerinin de tam olarak hangi d\u00fczlemler aras\u0131nda hangi ili\u015fki a\u011flar\u0131yla kimi zaman \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede ba\u015far\u0131l\u0131 (ger\u00e7i kimi zaman da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede ba\u015far\u0131s\u0131z24) sonu\u00e7lar verdi\u011fini bilmiyoruz. Bu benzerli\u011fin bile ilgi hakketti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c859\">Google Akademik\u2019te \u201cdeep learning gestalt (derin \u00f6\u011frenme ge\u015ftalt)\u201d aramas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tam 92.100 sonu\u00e7 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6rne\u011fin dikkat \u00e7eken makaleler aras\u0131nda H\u00f6rhan ve Eidenberger\u2019in 2020 tarihli \u201cGestalt Descriptions for Deep Image Understanding (Derin \u0130mge Kavray\u0131\u015f\u0131 \u0130\u00e7in Ge\u015ftalt Tan\u0131mlamalar)\u201d ve keza Amanatiadis, Kaburlasos ve Kosmatopoulos\u2019\u0131n 2018 tarihli \u201cUnderstanding Deep Convolutional Networks Through Gestalt Theory (Derin Evri\u015fimsel A\u011flar\u0131 Ge\u015ftalt Kuram\u0131 Yoluyla Kavrama)\u201d \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sayabiliriz. Yine de elbette unutmamal\u0131 ki, Ge\u015ftalt Kuram\u0131 yaln\u0131zca duyusal sistem \u00fczerinden alg\u0131, bellek ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ele almaz. Kuram ayn\u0131 zamanda fenomenal olan\u0131 da \u00f6nemser ve buna ba\u011fl\u0131 olarak bireyden bireye, bebekten yeti\u015fkine, k\u00fclt\u00fcrden k\u00fclt\u00fcre de\u011fi\u015febilen anlamsal ili\u015fkileri de oda\u011f\u0131na al\u0131r. Bunun derin \u00f6\u011frenme sistemlerindeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u015fimdilik, olsa olsa, farkl\u0131 veri k\u00fcmeleriyle beslenmi\u015f sistemlerin \u00fcretece\u011fi farkl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler, \u00e7\u0131kt\u0131lar \u015feklinde olur herhalde. Ancak burada da, ger\u00e7ek anlamda bir fenomenal olandan bahsedebilir miyiz me\u00e7hul.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"fb42\">Sonu\u00e7<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"487b\">Bu makalenin ba\u015fl\u0131ca amac\u0131, Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n, basit birka\u00e7 ilgin\u00e7 g\u00f6rsel alg\u0131 \u00f6nermesi olan bir okulun \u00e7ok \u00f6tesinde bir kavramsalla\u015ft\u0131rma oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmakt\u0131r. \u0130lk makalemizde (Mungan, 2020) Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n alg\u0131 alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yan\u0131 s\u0131ra kuramsal \u00f6nermelerini incelemi\u015ftik. \u0130kinci (Mungan, 2021) ve bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ge\u015ftalt makalemizde ise amac\u0131m\u0131z, neredeyse yaln\u0131zca alg\u0131, genelde de g\u00f6rsel alg\u0131ya indirgenen bu kuram\u0131n, bili\u015fsel psikolojinin di\u011fer iki \u00f6nemli alan\u0131 olan bellek ve d\u00fc\u015f\u00fcnme alan\u0131nda \u00fcrettiklerini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak ve geni\u015fleyebildi\u011fi bu alanlarda da hipotez \u00fcretimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar \u201cdo\u011furgan\u201d oldu\u011funu g\u00f6stermektir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"cc57\">Bu ba\u011flamda asl\u0131nda \u00e7ok karma\u015f\u0131k ve pahal\u0131 teknolojiye hi\u00e7 ihtiya\u00e7 duymadan birbirinden ilgin\u00e7, sade ama bir o kadar da zekice deneylerle, alg\u0131layan, hat\u0131rlayan, d\u00fc\u015f\u00fcnen, etkile\u015fen insana hatta genel anlamda canl\u0131ya dair bir\u00e7ok \u015feyi anlamam\u0131z\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Irvin Rock, Goldmeier\u2019\u0131n 1972 monografisi i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6n s\u00f6zde psikolojinin giderek psikolojiden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 tespitini yapar. G\u00f6rg\u00fcl psikolojiye y\u00f6nelik bu tespitin 1972\u2019den bu yana b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ge\u00e7erlilik kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Rock daha o d\u00f6nem, psikolojinin giderek kendisinden uzakla\u015f\u0131p daha \u201cprestijli\u201d alanlar\u0131n (\u00f6rne\u011fin bilgisayar bilimleri, hele ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yapay zek\u00e2 ve derin \u00f6\u011frenme; keza n\u00f6robilimsel assosiyasyonist modellerin) etkisi alt\u0131na girerek sterille\u015fti\u011finden ve o en temel sorular\u0131n pe\u015finden gitmeyi unuttu\u011fundan bahseder. Halen cevab\u0131 olmayan \u00e7ok basit bir soru sorar: Nas\u0131l oluyor da \u015eekil 15b\u2019deki gibi yan yatm\u0131\u015f bir kare, yani bir karo, ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131 45 derece ayn\u0131 istikamette \u00e7evirdi\u011fimizde dahi 15a\u2019daki gibi bir kareden \u00e7ok 15b\u2019deki bir karo olarak g\u00f6r\u00fcnmeye devam ederken, \u015eekil 16a\u2019daki gibi yaln\u0131zca d\u00fc\u015fey ekseni etraf\u0131nda simetrik olan bir e\u015fkenar \u00fc\u00e7gen benzer derecede sa\u011fa yatt\u0131\u011f\u0131nda (\u015eekil 16b) ve yine kafam\u0131z\u0131 ayn\u0131 \u015fekilde sa\u011fa do\u011fru e\u011fdi\u011fimizde bu sefer 16a\u2019daki \u00fc\u00e7gen olarak g\u00f6r\u00fcnmeye devam eder? \u0130\u015fte Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n, bu basitlikte olup ama halen a\u00e7\u0131klanmaya muhta\u00e7 sorular\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lan bir kuram oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Psikolojinin g\u00f6revi belki de temel bir kurama dayal\u0131 olarak bunlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak ve ard\u0131ndan n\u00f6robilimin ve bilgisayar bilimlerinin mevcut modellerini revize etmeye zorlamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:532\/1*Uvj7dY6SHqC-5aENFcU-qg.jpeg\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>\u015eekil 15a ve 15b<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:508\/1*RHf1Ii4dwhPUkQeoO0HUdg.jpeg\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>\u015eekil 16<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3aa2\">Bilimin me\u015fhur \u2018karanl\u0131k odadaki fil\u2019 analojisini kullanacak olursak, \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki psikoloji bilimi bir t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde. Sanki hangi alana daha fazla para ak\u0131yorsa filin o par\u00e7as\u0131na (diyelim kuyru\u011funa ve hortumuna) dair s\u00fcr\u00fcyle \u201cbulgular\u201d elde ediliyor ve alelacele o alt alanlar\u0131n kuramlar\u0131 \u00fcretiliyor. Bu \u015fekilde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde psikolojide sanki, kendi i\u00e7lerinde sava\u015f halinde farkl\u0131 farkl\u0131 kuyruk, hortum, bacak ve toynak kuramlar\u0131 var gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Daha da ac\u0131s\u0131, kuyru\u011fun kuramc\u0131lar\u0131 hortumun kuramc\u0131lar\u0131n\u0131n, hortumun kuramc\u0131lar\u0131, kula\u011f\u0131n kuramc\u0131lar\u0131n\u0131n, k\u0131saca her biri birbirinin \u2014 kendi par\u00e7alar\u0131na dair \u2014 \u00fcrettiklerinden bihaber g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Zaten nas\u0131l haberdar olunsun ki b\u00f6ylesi bir bulgu enflasyonu varken. \u0130\u015fte Ge\u015ftalt sanki t\u00fcm file dair bir kuramm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu fil ise, her ne kadar \u00fc\u00e7 makale boyunca Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n yaln\u0131zca bili\u015fe dair \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sunmu\u015f olsak da, asl\u0131nda t\u00fcm insana dair.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1daf\">Wolfgang K\u00f6hler\u2019\u0131n 1959 y\u0131l\u0131nda Amerikan Psikoloji Derne\u011fi\u2019nin ba\u015fkan\u0131 olarak yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada belirtti\u011fi gibi, kuram\u0131n alg\u0131dan ba\u015flamas\u0131n\u0131n en temel nedeni alg\u0131n\u0131n incelemesi en rahat alan olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tek gereken, alg\u0131lanacak bir uyaran ve alg\u0131layan bir ki\u015fidir. K\u00f6hler, Ge\u015ftalt kuramc\u0131lar\u0131 olarak ama\u00e7lar\u0131n\u0131n, alg\u0131daki \u00e7al\u0131\u015fmalar yoluyla temel ilkeleri ve dinamikleri ke\u015ffetmek ve bu ilkelerin \u00f6\u011frenme, bellek, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve motivasyon gibi alanlardaki kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 bulmak oldu\u011funu ifade eder. 25 Motivasyon ve grup dinamikleri alan\u0131nda ise \u00fc\u00e7 \u00f6nemli Ge\u015ftalt\u00e7\u0131y\u0131, Kurt Lewin, Solomon Asch ve Fritz Heider\u2019\u0131, i\u015faret eder. Bize \u00f6yle geliyor ki bu \u00fc\u00e7 ismin sosyal psikoloji alan\u0131 i\u00e7inde \u00fcretti\u011fi bilgiler de yeniden ve bu kuram \u00e7er\u00e7evesinde titiz bir \u201carkeolojik kaz\u0131yla\u201d g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 hak ediyor.26 Ancak kuram\u0131n kapsam\u0131n\u0131n bundan da geni\u015f oldu\u011fu, Max Wertheimer\u2019\u0131n hakikat (1934), etik (1935), demokrasi (1937) ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck (1940) \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 makaleler okundu\u011funda anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Bu makaleler, d\u00f6rt dev kavram\u0131n Ge\u015ftalt Kuram\u0131 i\u00e7inden yap\u0131lm\u0131\u015f kavram analizleridir ve bug\u00fcn b\u00fcsb\u00fct\u00fcn okunmalar\u0131 elzemdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2e99\">Ge\u015ftalt Kuram\u0131\u2019n\u0131n bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 \u2018geni\u015fleme g\u00fcc\u00fc\u2019 bile bu kurama d\u00f6rt elle sar\u0131l\u0131p geli\u015ftirmeyi, ama bunu yaparken de kimilerince \u2018fazlal\u0131k\u2019 olarak kabul edilen fenomenal boyutunu k\u0131rpmak yerine, onu merkeze almay\u0131 hakl\u0131 k\u0131lar. Bu makalenin de, \u00f6nceki Ge\u015ftalt makalelerimiz gibi (Mungan, 2020, Mungan 2021), \u00fclkemizin gen\u00e7 bilim insan\u0131 adaylar\u0131na ilham vermesi, psikolojinin kan\u0131mca bir nevi i\u00e7inde hapsoldu\u011fu kimi kavramsal ve y\u00f6ntemsel paradigmalar\u0131na kar\u015f\u0131, yepyeni a\u00e7\u0131l\u0131mlar ve olas\u0131l\u0131klar\u0131n ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 sunmas\u0131 en b\u00fcy\u00fck umudumdur. Makaleyi Arnheim\u2019in 1971 tarihli Sanat ve Entropi monograf\u0131nda al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131, kimyac\u0131 Cyril S. Smith\u2019in fizik ve kimya alanlar\u0131n\u0131n par\u00e7adan b\u00fct\u00fcne giden yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ele\u015ftirdi\u011fi bir s\u00f6z\u00fcyle bitirecek olursak, \u201cmaddenin kimyasal a\u00e7\u0131klamas\u0131, Ayasofya\u2019y\u0131 farkl\u0131 tu\u011fla t\u00fcrlerinin tespitiyle a\u00e7\u0131klamaya benzer\u201d.27<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"83b8\">Notlar<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"fb8a\">20 Fenomenal taraflar\u0131yla ilgilenmese de (dolay\u0131s\u0131yla psikolojik bir bak\u0131\u015f sunmasa da) Ge\u015ftalt alg\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ilgin\u00e7 \u00f6nermeler Say\u0131m, Westheimer ve Herzog\u2019da (2010) ve von Gioi, Delon ve Morel\u2019de (2012) bulunabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1395\">21 E\u011fitim gibi uygulamal\u0131 alanyaz\u0131n\u0131nda Ge\u015ftalt kuram\u0131 ve kavram\u0131 s\u0131k\u00e7a yer almaktad\u0131r. Ancak burada kastetti\u011fimiz, kuram\u0131n (alg\u0131 alan\u0131 i\u00e7inde hapsolmam\u0131\u015f) kapsaml\u0131 teorik yap\u0131s\u0131n\u0131 ele alan ve geli\u015ftiren bilimsel \u00fcretimlerin eksikli\u011fidir. Bildi\u011fimiz kadar\u0131yla yaln\u0131zca Gestalt Theory dergisi kuramsal bir alan a\u00e7maya gayret etmekte ancak onun da ana ak\u0131m psikolojiye n\u00fcfuz etme g\u00fcc\u00fc yetersiz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e2b5\">22 Bir sinir cerrah\u0131, psikyatrist ve psikolog olan Karl Pribram\u2019\u0131n (1919\u20132015) \u201cholonomik beyin modeli\u201d o a\u00e7\u0131dan ilgin\u00e7 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunar. Ana ak\u0131m n\u00f6robilim bu kuramdaki detaylar\u0131 sorunlu bulsa da Pribram\u2019\u0131n beyne elektrofizyolojik olarak b\u00fct\u00fcnsel bir yerden bakmas\u0131 itibariyle ilgi haketti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Yine bu tarz her unsuruyla b\u00fct\u00fcnsel bir bak\u0131\u015f\u0131 \u00fclkemizin belki de en \u00f6nemli bilimcilerinden fizik\u00e7i ve n\u00f6rofizyolog Erol Ba\u015far\u2019da g\u00f6r\u00fcr\u00fcz (\u00f6rne\u011fin bk. Ba\u015far, 2010).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9fe6\">23 Bu tarz bir yap\u0131y\u0131 dildeki sentaksa benzetebiliriz. \u00d6rne\u011fin bu dipnotu ekledi\u011fimiz \u201cBelkli de daha iyi tan\u0131ma yapabilen modelleri di\u011ferinden ayr\u0131\u015ft\u0131ran, \u2026 katmanl\u0131 bir ili\u015fkiler a\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131rma olas\u0131l\u0131klar\u0131d\u0131r..\u201d c\u00fcmlesinde de bir hiyerar\u015fik yap\u0131 bulunmaktad\u0131r. C\u00fcmlenin ana \u00e7at\u0131s\u0131 \u201cdaha iyi tan\u0131ma yapabilen modellerin\u2026bar\u0131nd\u0131rma olas\u0131l\u0131klar\u0131d\u0131r\u201d \u00e7at\u0131s\u0131 t\u00fcm di\u011fer \u00f6gelerin hem anlamsal hem gramatik olarak nas\u0131l yerle\u015ftirilmesi ve \u00e7ekilmesi gerekti\u011fi belirler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b584\">24 \u00d6rne\u011fin g\u00f6rsel tan\u0131mada derin \u00f6\u011frenme sistemlerinin, bir uyarana yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck bir m\u00fcdahale kar\u015f\u0131s\u0131nda (bir trafik i\u015faretinin \u00fcst\u00fcne yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7\u0131kartma, bk.&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-019-03013-5)\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-019-03013-5)<\/a>&nbsp;nas\u0131l devasa tan\u0131ma hatalar\u0131 yapabildi\u011fi asl\u0131nda bu sistemlerdeki b\u00fcy\u00fck bir noksanl\u0131\u011fa i\u015faret ediyor olabilir. Bu noksanl\u0131\u011f\u0131n Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n en \u00f6nemli \u00f6nermesi olan b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7alar\u0131n alg\u0131s\u0131n\u0131 (ve dolay\u0131s\u0131yla par\u00e7alar\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u00e7indeki a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131) belirledi\u011fi \u00f6nermesinin algoritmaya dahil edilmemi\u015f olmas\u0131 olabilir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, nas\u0131l ki g\u00f6rg\u00fcl psikolojinin kapsaml\u0131 kuramsal dayanaklardan yoksun halde yapaca\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc bilimsel \u00fcretim eksik kal\u0131yorsa, derin \u00f6\u011frenme sistemleri de yaln\u0131zca a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131, yani yaln\u0131zca \u201ct\u00fcme var\u0131m\u201d y\u00f6ntemleriyle hakikate ula\u015fmas\u0131 zor hatta imk\u00e2ns\u0131z olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"65d2\">25 Asl\u0131nda Ge\u015ftalt kuram\u0131, bir\u00e7ok \u00f6nermesini daha iyi aktarmak i\u00e7in m\u00fczikten bol say\u0131da \u00f6rnek sunarken ayn\u0131 kuram\u0131n, m\u00fczikle hem sentaks hem ba\u015fka y\u00f6nlerden benzerlikler ta\u015f\u0131yan dili bir psikolojik obje olarak oda\u011f\u0131na almam\u0131\u015f olmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. Bunun belki bir nedeni, dilin kendisine i\u00e7kin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 karma\u015f\u0131kl\u0131kt\u0131r. Belki bir di\u011fer nedeni de, kuram\u0131n hem kurucusu hem ana ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan Wertheimer, Koffka ve K\u00f6hler\u2019\u0131n \u00f6m\u00fcrlerinin bu u\u011fra\u015f i\u00e7in yetmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Wertheimer ve Koffka 1940\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda, yani dilbilim alan\u0131nda hen\u00fcz Chomsky\u2019nin \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an sentaks \u00f6nermesi ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u00f6hler ise 1967\u2019ye kadar ya\u015fam\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla kimilerin 1959\u2019da kimilerin 1960\u2019larda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u201cbili\u015fsel devrim\u201de tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f olsa da kalan enerjisini, Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n izomorfizm \u00f6nermesinin ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 beynin i\u015fleyi\u015f mekanizmalar\u0131nda bulmaya yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f gibidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"cc4e\">26 Mungan (2020)\u2019de de belirtildi\u011fi gibi, Ge\u015ftalt terapi yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kuranlar kuramc\u0131lar\u0131 okumadan bu ekol\u00fc in\u015fa ettiklerini \u015fa\u015f\u0131rtan bir rahatl\u0131kla beyan etmi\u015ftir. Belki Ge\u015ftalt\u00e7\u0131lardan Rudolf Arnheim\u2019\u0131n 1971 tarihli \u201cSanat ve Entropi\u201d monografisi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Ge\u015ftalt terapinin yasland\u0131\u011f\u0131 ki\u015filik kuram\u0131ndan daha iyi temellendirilmi\u015f bir \u00f6nerme sunabilir ve klinik psikolojiye dair yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlar getirebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f48d\">27 \u201cthe chemical explanation of matter is analogous to using an identification of individual brick types as an explanation of Hagia Sophia.\u201d [\u00c7eviri yazara aittir.]<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"7d95\">Kaynaklar<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a508\">Ahissar, M. ve Hochstein, S. (2004). The reverse hierarchy theory of visual perceptual learning. Trends in Cognitive Sciences, 8(10), 457\u2013464.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"34ba\">Amanatiadis, A., Kaburlasos, V. G. ve Kosmatopoulos, E. B. (2018, October). Understanding deep convolutional networks through Gestalt theory. In IEEE International Conference on Imaging Systems and Techniques (IST), 312\u2013317.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9aaf\">Arnheim, R. (1971). Entropy and art: An essay on disorder and order. Berkeley: University of California Press.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c5c8\">Ashby, F. G., Isen, A. M.ve Turken, A. U. (1999). A neuropsychological theory of positive affect and its influence on cognition. Psychological Review, 106(3), 529\u2013550. DOI:10.1037\/0033\u2013295X.106.3.529<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0588\">Ba\u015far, E. (2010). Brain-body-mind in the nebulous cartesian system: A holistic approach by oscillations. New York, Dordrecht, Heidelberg, London: Springer.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a475\">Bhatt, R. S.ve Quinn, P. C. (2011). How does learning impact development in infancy? The case of perceptual organization. Infancy, 16(1), 2\u201338.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b38e\">Bregman, A. S. (1994). Auditory scene analysis: The perceptual organization of sound. Cambridge, MA: MIT press.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"24e0\">Dillon, M. R. (2020). Rooms without walls: Young children draw objects but not layouts. Journal of Experimental Psychology: General. Advanced online publication. DOI: 10.1037\/xge0000984<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"61ce\">Duncker, K. (1945). On problem-solving. Psychological Monographs, \u2116270, 58(5), i-113.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9fb9\">Duncker, K. (1935\/1966). Zur Psychologie des Produktiven Denkens. Berlin: Springer-Verlag.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7886\">Fayek, H. M., Lech, M. ve Cavedon, L. (2017). Evaluating deep learning architectures for Speech Emotion Recognition. Neural Networks, 92, 60\u201368.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1d4c\">Fleming, R. W. ve Storrs, K. R. (2019). Learning to see stuff. Current Opinion in Behavioral Sciences, 30, 100\u2013108.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2d3b\">Glucksberg, S. ve Weisberg, R. W. (1966). Verbal behavior and problem solving: Some effects of labeling in a functional fixedness problem. Journal of Experimental Psychology, 71(5), 659\u2013664.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d7f6\">Halpern, D. F. (2013). Thought and knowledge: An introduction to critical thinking. Psychology Press.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a848\">H\u00f6rhan, M. ve Eidenberger, H. (2020). Gestalt descriptions for deep image understanding. Pattern Analysis and Applications, 1\u201319.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"96b5\">Hubel, D. H. ve Wiesel, T. N. (1964). Effects of monocular deprivation in kittens. Naunyn-Schmiedebergs Archiv f\u00fcr Experimentelle Pathologie und Pharmakologie, 248(6), 492\u2013497.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0f54\">Isen, A. M., Daubman, K. A.ve Nowicki, G. P. (1987). Positive affect facilitates creative problem solving. Journal of Personality and Social Psychology, 52(6), 1122\u20131131. K\u00f6hler, W. (1921). Intelligenzpr\u00fcfungen an Menschenaffen. Berlin: Julius Springer.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"39ce\">K\u00f6hler, W. (1938). The Place of Value in a World of Facts. New York: Liveright.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"672c\">K\u00f6hler, W. (1950). Psychology and evolution. Acta Psychologica, 7, 288\u2013297. DOI: 10.1016\/0001- 6918(50)90020\u20135<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7651\">K\u00f6hler, W. (1959). Gestalt psychology today. American Psychologist, 14(12), 727\u2013734. DOI: 10.1037\/h0042492<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"90eb\">Lubarsky, S. ve Thomas, A. (2020). Thinking inside the box: Using old tools to solve new problems in virtual learning. Medical Education, 00(1\u20134). DOI: 10.1111\/medu.14388<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b64c\">Mungan, E. (2020). Ge\u015ftalt Kuram\u0131: Bir \u201cNazariye\u201dnin mazisi, akameti ve ak\u0131beti. Nesne, 8(18), 585\u2013618. DOI: 10.7816\/nesne-08\u201318\u201315<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a952\">Mungan, E. (2021). Ge\u015ftalt kuram\u0131n\u0131n az bilinen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131: Bellek, Nesne, 9(19), 147\u2013175. DOI: 10.7816\/nesne-09\u201319\u201312<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"ec73\">Neisser, U. (1976). Cognition and reality: Principles and implications of Cognitive Psychology. New York: Freeman<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a1fd\">Premack, D. ve Woodruff, G. (1978). Does the chimpanzee have a theory of mind? Behavioral and Brain Sciences, 1(4), 515\u2013526. DOI:10.1017\/S0140525X00076512<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b465\">Quinn, P. C., Bhatt, R. S. ve Hayden, A. (2008). Young infants readily use proximity to organize visual pattern information. Acta Psychologica, 127(2), 289\u2013298.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"512d\">Rock, I. (1972). Foreward. In E. Goldmeier, Similarity in visually perceived forms. Psychological Issues, VIII, 1, Mon. 29.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"ef44\">Rubin, E. (1915). Visuell Wahrgenommene Figuren: Studien in Psychologischer Analyse. Kopenhagen: Gyldendalske Boghandel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"23fd\">Sayim, B., Westheimer, G. ve Herzog, M. H. (2010). Gestalt factors modulate basic spatial vision. Psychological Science, 21(5), 641\u2013644.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f13b\">Schnall, S. (1999). Life as the problem: Karl Duncker\u2019s context. From Past to Future: The Drama of Karl Duncker, 1(2), 13\u201328.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e5f8\">Simon, H. A. (1999). Karl Duncker and cognitive science. From Past to Future: The Drama of Karl Duncker, 1(2), 1\u201311.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"163d\">Spelke, E. S., Breinlinger, K., Jacobson, K. ve Phillips, A. (1993). Gestalt relations and object perception: A developmental study. Perception, 22(12), 1483\u20131501. DOI: 10.1068\/p221483<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b5f9\">Von Gioi, R. G., Delon, J. ve Morel, J. M. (2012). The collaboration of grouping laws in vision. Journal of Physiology-Paris, 106(5\u20136), 266\u2013283.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0b3c\">Wagemans, J., Elder, J. H., Kubovy, M., Palmer, S. E., Peterson, M. A., Singh, M. ve von der Heydt, R. (2012). A century of Gestalt Psychology in visual perception: I. Perceptual grouping and figure\u2013 ground organization. Psychological Bulletin, 138(6), 1172\u20131217. DOI: 10.1037\/a0029333<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3d44\">Wagemans, J., Feldman, J., Gepshtein, S., Kimchi, R., Pomerantz, J. R., Van der Helm, P. A. ve Van Leeuwen, C. (2012). A century of Gestalt Psychology in visual perception: II. Conceptual and theoretical foundations. Psychological Bulletin, 138(6), 1218\u20131252.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0cd2\">Weisberg, R. ve Suls, J. M. (1973). An information-processing model of Duncker\u2019s candle problem. Cognitive Psychology, 4(2), 255\u2013276.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"baeb\">Wertheimer, M. (1912). \u00dcber das Denken der Naturv\u00f6lker I. Zahlen und Zahlgebilde [On the thinking of aboriginal peoples I. Numbers and numerical structures]. Zeitschrift f\u00fcr Psychologie, 60, 321\u2013378.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"225c\">Wertheimer, M. (1934). On truth. Social Research, 135\u2013146.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7111\">Wertheimer, M. (1935). Some problems in the theory of ethics. Social Research, 353\u2013367.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a248\">Wertheimer, M. (1937\/1961). On the concept of democracy. M. Henle (Ed.) Documents of Gestalt psychology i\u00e7inde (s. 42\u201351). Berkeley: University of California Press.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"28f2\">Wertheimer, M. (1940\/1961). A story of three days. M. Henle (Ed.) Documents of Gestalt psychology i\u00e7inde (s. 52\u201364). Berkeley: University of California Press.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"583f\">Wertheimer, M. (1945). Productive Thinking. New York: Harper.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"739f\">Yuste, R. (2015). From the neuron doctrine to neural networks. Nature Reviews Neuroscience, 16(8), 487- 497.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2084,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"event_publishing_tags":[245,289,94,93,234,691,64,233,92,74,311,933,934,932,936,938,290,76,244,482,75,177,80,937,81,935,96,176],"kategori":[725],"class_list":["post-2083","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","event_publishing_tags-algi","event_publishing_tags-bilim-tarihi","event_publishing_tags-bilis","event_publishing_tags-bilissel-bilim","event_publishing_tags-bilissel-psikoloji","event_publishing_tags-cogist","event_publishing_tags-cognition","event_publishing_tags-cognitive-psychology","event_publishing_tags-cognitive-science","event_publishing_tags-felsefe","event_publishing_tags-gestalt","event_publishing_tags-gestalt-kurami","event_publishing_tags-gestalt-teori","event_publishing_tags-gestalt-theory","event_publishing_tags-history","event_publishing_tags-history-of-psychology","event_publishing_tags-history-of-science","event_publishing_tags-mind","event_publishing_tags-perception","event_publishing_tags-philmind","event_publishing_tags-philosophy","event_publishing_tags-philosophy-of-mind","event_publishing_tags-psikoloji","event_publishing_tags-psikoloji-tarihi","event_publishing_tags-psychology","event_publishing_tags-tarih","event_publishing_tags-zihin","event_publishing_tags-zihin-felsefesi","kategori-yazi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2083\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=2083"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=2083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}