{"id":2067,"date":"2021-03-10T15:00:32","date_gmt":"2021-03-10T15:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&p=2067"},"modified":"2025-09-07T19:45:29","modified_gmt":"2025-09-07T19:45:29","slug":"bilinc-parcaciklari-yunus-sahin","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/bilinc-parcaciklari-yunus-sahin\/","title":{"rendered":"Bilin\u00e7 Par\u00e7ac\u0131klar\u0131 \u2014 Yunus \u015eahin"},"content":{"rendered":"

Yunus \u015eahin, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Dilbilimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc mezunu. Y\u00fcksek lisans\u0131nda insan belle\u011finin i\u015flemsel modelleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmak istiyor.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bili\u015fsel bilim yakla\u015f\u0131k son 50 senedir zihne dair biyolojik olandan en soyut, en matematiksel olan\u0131na de\u011fin \u00e7e\u015fitli katmanlarda pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmaya ve bulguya y\u00f6neltiyor bilim ve teknoloji d\u00fcnyas\u0131n\u0131. Fakat fark\u0131ndal\u0131k, \u00f6zfark\u0131ndal\u0131k ve bilin\u00e7 gibi kavramlar\u0131, bu kelimelerin tan\u0131mlar\u0131nda hemfikir olamamam\u0131za ra\u011fmen, yani bunlara verdi\u011fimiz tan\u0131mlar\u0131n neredeyse hepsi bir arada d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde dahi, a\u00e7\u0131klamaktan halen olduk\u00e7a uzak oldu\u011fumuzu hepimizin kabul edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Konunun a\u00e7\u0131klanmaktan bu kadar uzakta g\u00f6r\u00fcnmesinde ise, pek muhtemelen, konunun kendisinin hen\u00fcz tan\u0131mlama noktas\u0131nda bile olduk\u00e7a ihtilafa a\u00e7\u0131k olmas\u0131n\u0131n da pay\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yine de bili\u015fsel bilim hangi mental aktivitenin hangi n\u00f6ronal s\u00fcre\u00e7ler ile ili\u015fkili, bir di\u011fer deyi\u015fle korele, oldu\u011funu tespit etmede olduk\u00e7a fazla yol katetti ve etmeye de devam ediyor. Bu korelasyonun kendi ba\u015f\u0131na bize a\u00e7\u0131klama sa\u011flamamas\u0131n\u0131n sebebi ise, mental olan\u0131n fiziksel olandan nas\u0131l zuhur etti\u011fini<\/em> (emerge) nedensel ve mekanistik olarak ad\u0131m ad\u0131m izah edemiyor olu\u015fumuz . En basitinden, Onur G\u00fcnt\u00fcrk\u00fcn gibi bilim insanlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan da a\u00e7\u0131k\u00e7a bildi\u011fimiz \u00fczere, bamba\u015fka fizyolojik temellere sahip kimi canl\u0131lar\u0131n ayn\u0131 mental faaliyetleri g\u00f6sterebilmesi mental olanla fiziksel olan aras\u0131nda en az\u0131ndan k\u0131smi bir farkl\u0131la\u015fma oldu\u011funu ve bu farkl\u0131la\u015fman\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n daha \u00f6nce varsayd\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan karma\u015f\u0131k olabilece\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu gibi d\u00fc\u015f\u00fcnceler zaten bili\u015fsel bilim ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce de \u00e7ok\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131lan, \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra da zihin felsefesi literat\u00fcr\u00fcnde \u00f6nemli yer kaplayan zihin-beyin \u00f6zde\u015fli\u011fi, i\u015flevselcilik, i\u015flemlemesel zihin teorisi vs. gibi konular etraf\u0131nda ele al\u0131n\u0131yor. Bu tart\u0131\u015fmalar bizi, mental aktivitenin fiziksel temelinden ba\u011f\u0131ms\u0131z <\/em>bir enformasyon i\u015fleme (information processing)[1<\/a>] olup olmad\u0131\u011f\u0131, e\u011fer \u00f6yleyse, i\u015flevsel olarak bilinci olu\u015fturan enformasyon i\u015fleme sistemini birbirlerine telefon aramalar\u0131 ile ba\u011flanan milyonlarca insanla replike etsek, bunun da bir \u00fclke veya k\u0131ta b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir bilinci ortaya \u00e7\u0131kar\u0131p \u00e7\u0131kartmayaca\u011f\u0131[2<\/a>] vs. gibi d\u00fc\u015f\u00fcnce deneylerine, soru\u015fturmalara g\u00f6t\u00fcrecek, b\u00f6ylece en nihayetinde kendimizi asl\u0131nda bilincin\/zihnin do\u011fas\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yorken bulaca\u011f\u0131z. Benim bu yaz\u0131da tart\u0131\u015fmak istedi\u011fim bu de\u011fil, daha ziyade benim iste\u011fim, tart\u0131\u015fma bizi oraya g\u00f6t\u00fcrmeden direksiyonu k\u0131rarak ba\u015fka bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel yola girmek.<\/p>\n\n\n\n

Elimizdekilere \u015f\u00f6yle bir bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u00f6rt\u00fck veya a\u00e7\u0131k\u00e7a, \u015fimdiye de\u011fin \u201cbilin\u00e7li\u201d dedi\u011fimiz her canl\u0131n\u0131n -ki cans\u0131z bir \u015fey<\/em> i\u00e7in bilin\u00e7li demememi\u015f olmam\u0131z da akl\u0131m\u0131zda bulunsun- beyni olmas\u0131na ve belli ba\u015fl\u0131 n\u00f6ronal faaliyetleri g\u00f6sterebilmesine \u00f6zen g\u00f6steriyoruz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra bu beynin, bu s\u00f6z konusu sistemin canl\u0131 bir bedende bulunmas\u0131na, yani kimi elektrokimyasal i\u015flevlerini s\u00fcrd\u00fcrebiliyor olmas\u0131na \u00f6nem verdi\u011fimiz anla\u015f\u0131l\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla, \u201cBu iki temel nokta, bizim bilin\u00e7lili\u011fe dair \u00e7o\u011funlukla \u00f6rt\u00fck olarak, kimi zaman ise bile isteye arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u015fat kriterlerdir.\u201d demekte bir beis g\u00f6remiyorum. Bu kriterler do\u011fru veya yanl\u0131\u015f kriterler olabilirler, bilmiyorum<\/em>; fakat bunu tart\u0131\u015fmak bizi az \u00f6nce girmemek i\u00e7in direksiyon k\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yola sokaca\u011f\u0131ndan, bu kriterleri verili kabul ediyorum.<\/p>\n\n\n\n

Bunun yan\u0131 s\u0131ra, biz bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde biliyoruz<\/em> ki \u00e7e\u015fitli kimyasallarla veya uyku gibi, bayg\u0131nl\u0131k gibi durumlarla bizim bilin\u00e7lilik durumumuz<\/em> (state of consciousness) de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebiliyor ve bu de\u011fi\u015fikli\u011fe paralel olarak, beyin dalgalar\u0131ndakiler ba\u015fta olmak \u00fczere, beynimizde kimi fiziksel de\u011fi\u015fimler g\u00f6zlemleyebiliyoruz. \u00d6rne\u011fin uyku, alkoll\u00fcl\u00fck, uyuklama, \u00e7ok dikkatlilik veya az dikkatlilik gibi bilin\u00e7lilik durumlar\u0131nda farkl\u0131 s\u0131kl\u0131kta beyin dalgalar\u0131 yay\u0131l\u0131yor, r\u00fcya g\u00f6r\u00fcyorken beyinde farkl\u0131 t\u00fcrden aktiviteler g\u00f6zlemleniyor vs.<\/p>\n\n\n\n

Normal \u015fartlarda, bilin\u00e7li oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00f6znelerin hepsi, bu bilin\u00e7lilik durumlar\u0131n\u0131 bir \u015fekilde d\u0131\u015far\u0131ya davran\u0131\u015fsal \u015fekilde yans\u0131tabiliyorlar. Uyuyan birinin uyudu\u011funu anlamam\u0131z i\u00e7in fMRI veya EEG kayd\u0131na bakmam\u0131za ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, dalg\u0131n birini, dikkatle bir i\u015fe odaklanm\u0131\u015f birinden ay\u0131rt edebilmek i\u00e7in de b\u00f6yle bir \u00e7abaya gereksinim duymuyoruz. O halde, sorabilir miyiz ki, bu davran\u0131\u015fsal \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 sa\u011flayamayan fakat yine de \u00f6nceki kriterleri kar\u015f\u0131layabilen bir \u015fey<\/em> bilin\u00e7li midir? Bu bilin\u00e7lilik illa ki uyan\u0131kken sahip oldu\u011fumuz gibi \u201ctamamen\u201d bilin\u00e7li olma hali olmak zorunda de\u011fil tabii ki, fakat bir \u015fekilde, t\u0131pk\u0131 bizim uyurken, r\u00fcya g\u00f6r\u00fcrken, alkoll\u00fcyken veya ba\u015fka bir kimyasal\u0131n etkisi alt\u0131ndayken duyumsayabildi\u011fimiz gibi farkl\u0131 bir t\u00fcr bilin\u00e7lilik durumuna sahip olamaz m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Tim Bayne, Anil K. Seth ve Marcello Massimini\u2019nin 2020 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan makaleleri bu soruya odaklan\u0131yor. Are there islands of awareness?<\/em>[3<\/a>] ba\u015fl\u0131kl\u0131 makale, davran\u0131\u015fsal \u00e7\u0131kt\u0131 vermek d\u0131\u015f\u0131nda sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kriterleri kar\u015f\u0131layan \u00fc\u00e7 s\u0131rad\u0131\u015f\u0131 ve \u00f6zel durum \u00fczerinde durarak bu soruyu incelemeye al\u0131yor; birincisi, ex cranio<\/em> beyin, yani art\u0131k cans\u0131z birinin veya bir hayvan\u0131n beyni; ikincisi, beynin iki hemisferi aras\u0131ndaki ileti\u015fimi koparan hemisferotomi ameliyat\u0131; ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, serebral organs\u0131lar (cerebral organoid).<\/p>\n\n\n\n

Ex cranio beyinler ile ba\u015flayacak olursak, yap\u0131lan kimi \u00e7al\u0131\u015fmalarda (Vrselja vd. 2019, Muhlethaler vd. 1993, de Curtis ve Llinas 1993) beyin kadavradan al\u0131nd\u0131ktan saatler sonra, laboratuvar ortam\u0131nda teste tabi tutuldu\u011funda canl\u0131 bir hayvan\u0131n -\u00f6rne\u011fin, s\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmada bir domuz- beynindekine olduk\u00e7a benzer bir n\u00f6ronal aktivitenin g\u00f6zlendi\u011fi kaydedilmi\u015f bulunuyor. \u00d6rne\u011fin, Vrselja ve di\u011ferlerinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, beyni kadavradan \u00e7\u0131kard\u0131ktan sonra d\u0131\u015f etmenler dolay\u0131s\u0131yla bozulmamas\u0131 i\u00e7in -ve b\u00f6ylece canl\u0131yken yerine getirdi\u011fi fonksiyonlar\u0131 kaybetmemesi i\u00e7in- kimi kimyasallarla muhafaza edip, d\u00f6rt saat sonra ise BrainEx isimli, ona ba\u011flanan beyne oksijen ve normal \u015fartlarda, canl\u0131 bir bedendeyken almas\u0131 gereken minerali sa\u011flayan bir sisteme ba\u011fl\u0131yorlar. Bu sistemdeyken yap\u0131lan incelemelerde n\u00f6ronlar\u0131n kimi molek\u00fcler ve h\u00fccresel i\u015flevlerini s\u00fcrd\u00fcrebildikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Fakat beyin dalgalar\u0131, yani EEG tepkileri g\u00f6zlemlenemiyor. Oysa Muhlethaler ve di\u011ferleri ile Curtis ve Llinas\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kadavradan al\u0131nan beyinler kimyasallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla de\u011fil, hipotermik ko\u015fullarda bekletilmek suretiyle muhafaza edildi\u011fini ve bu beyinler inceledi\u011finde multisinaptik beyin devrelerinde beklenen EEG tepkilerinin, yani beyin dalgalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla, kimilerine g\u00f6re, Vrselja ve di\u011ferlerinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda g\u00f6zlenlenmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n sebebi organ\u0131 korumak i\u00e7in kullan\u0131lan kimyasallar\u0131n yan etkilerinin buna yol a\u00e7abilece\u011fi. Bu beyinlerde \u00e7e\u015fitli aktivitelerin g\u00f6zlemleniyor olmas\u0131, bu beyinlerde bilin\u00e7lilik durumunun olu\u015ftu\u011funa dair do\u011frudan bir kan\u0131t de\u011fil tabii ki, fakat ba\u015fta ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z iki kriter d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bu ihtimali ak\u0131llara getiriyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci bir durum olarak hemisferotomi de bu ba\u011flamda ak\u0131llara geliyor. Ciddi derecede epilepsi hastas\u0131 olan \u00e7ocuklar \u00fczerinde uygulanabilen bu operasyon, hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7an hemisferin beyin sap\u0131, talamus ve kontralateral hemisferden ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 fakat vask\u00fcler ba\u011flant\u0131sall\u0131\u011f\u0131n (vascular connectivity) dokunulmaks\u0131z\u0131n b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor. Yaln\u0131z, dikkat edilmesi gereken bir fark var ki beynin bir hemisferinin tamamen kafatas\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hemisferektominin aksine, hemisferotomide, s\u00f6z konusu beyaz madde yolaklar\u0131 kesildikten sonra, hemisfer kafatas\u0131n\u0131n i\u00e7inde kalmaya devam ediyor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, bahsedilen b\u00f6lgelerin tamamen mi al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yoksa bir k\u0131sm\u0131n\u0131n geride b\u0131rak\u0131l\u0131p b\u0131rak\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 vakaya g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilmekte. Beynin sa\u011fl\u0131kl\u0131 hemisferinin bilin\u00e7lili\u011fe katk\u0131s\u0131, hastalar bariz \u015fekilde bilin\u00e7li olduklar\u0131ndan dolay\u0131 herkesin malumu. Fakat beynin geri kalan\u0131yla n\u00f6ronal a\u00e7\u0131dan ba\u011flant\u0131s\u0131 (neredeyse) tamamen kopar\u0131lan bu hemisferin bilin\u00e7lilikle ili\u015fkisi ne? Buna kesin bir yan\u0131t vermek g\u00fc\u00e7, hatta belki de imkans\u0131z.Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, bilimin ve insan zihninin s\u0131n\u0131rlar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bu cevaplar sonsuza dek ula\u015f\u0131lamaz kalabilir bile. Ancak yak\u0131n zamanda yap\u0131lan kimi \u00e7al\u0131\u015fmalarda (Lancaster vd. 2013), hemisferotomi ile ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla h\u00fccrelerine d\u0131\u015f d\u00fcnyadan herhangi bir bilgi ak\u0131\u015f\u0131 olmayan hemisferde, kat\u0131l\u0131mc\u0131ya verilen deney g\u00f6revine g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6steren fMRI aktivasyonu g\u00f6zlemlendi. Bunun neden ve nas\u0131l oldu\u011fu ise a\u00e7\u0131klanmay\u0131 bekliyor.<\/p>\n\n\n\n

Son olarak, bilin\u00e7 par\u00e7ac\u0131klar\u0131ndan s\u00f6z edilebilecek bir di\u011fer durum ise serebral organs\u0131lar. Laboratuvar ortam\u0131nda n\u00f6rogeli\u015fimsel hastal\u0131klar\u0131 inceleyebilmek i\u00e7in k\u00f6k h\u00fccre kullan\u0131larak olu\u015fturulan bu yap\u0131lar kimi zaman \u201cmini beyin\u201d olarak da an\u0131l\u0131yorlar. Ger\u00e7ek beyne benzeme miktarlar\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu olsa da, serebral organs\u0131lar \u00fczerindeki ve onlarla yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar h\u0131zla geli\u015fti ve yak\u0131n zamanda bu yap\u0131lar\u0131n olgun bir n\u00f6ron ve n\u00f6ronal a\u011f yap\u0131s\u0131 g\u00f6sterebildikleri g\u00f6zlemlendi. Kalsiyum g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve y\u00fcksek yo\u011funluklu silikon mikroelektrotlar\u0131 ile incelendiklerinde n\u00f6ronal at\u0131m (spiking[4<\/a>]) yapabildikleri de g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Serebral organs\u0131lar \u00fczerindeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ilerlemesiyle beraber, bilin\u00e7lili\u011fi haiz olup olmad\u0131klar\u0131 veya ne kadar\u0131na, ne t\u00fcr bir bilince sahip olup olmad\u0131klar\u0131 sorular\u0131 ciddi \u015fekilde g\u00fcndeme gelebilir.<\/p>\n\n\n\n

Pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan spek\u00fclatif kalan bu sorular bilimsel metotlar ile cevaplanabilir mi, bilmiyorum. Dolay\u0131s\u0131yla, bu sorular do\u011falar\u0131 gere\u011fi hep <\/em>spek\u00fclatif kalabilirler. Fakat bu konu, bilimsel olarak incelenebilir mi, incelenemez mi, e\u011fer incelenebilirse nas\u0131l incelenebilir gibi bilim felsefesini ve metodolojiyi ilgilendiren temel sorular\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir dizi farkl\u0131 soruyu da beraberinde getiriyor; kimlik (identity) nedir? Hemisferotomi uygulanm\u0131\u015f birinin bir hemisferi ayr\u0131 bir kimli\u011fe<\/em> sahip midir? E\u011fer bilin\u00e7 par\u00e7ac\u0131klar\u0131ndan s\u00f6z edebiliyorsak, bu \u00f6l\u00fcme dair d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi ne y\u00f6nde de\u011fi\u015ftirir? \u00d6lm\u00fc\u015f birinin beyni do\u011fru ko\u015fullarda muhafaza edilerek ve do\u011fru \u015fekillerde uyar\u0131larak kendisini, <\/em>d\u0131\u015fsal girdilerden ba\u011f\u0131ms\u0131z \u015fekilde, bir t\u00fcr bilin\u00e7lilik halinde duyumsamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nabilir mi? Serebral organs\u0131lar bir t\u00fcr bilin\u00e7lili\u011fi haiz ise \u2013veya gelecekte olurlarsa-, onlar\u0131n ahlaki konumu nedir? Haklar\u0131 nelerdir, ac\u0131 \u00e7ekerler mi?<\/p>\n\n\n\n

\u015eahsi fikrimce konu, burada ve kaynak makalede ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle olduk\u00e7a fazla varsay\u0131m i\u00e7eriyor. Bu k\u00f6t\u00fc bir \u015fey olmak zorunda de\u011fil. Yine de, meseleyi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken insan\u0131n daha dikkatli olmas\u0131 gereken bir konu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da a\u015fikar. \u00d6rne\u011fin, bilin\u00e7lili\u011fin, bir sebeple,<\/em> tamamen kesintisiye u\u011framas\u0131, bir daha ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor olabilir. Dolay\u0131s\u0131yla ex cranio beyindeki aktivite hi\u00e7bir \u015fey ifade etmiyor olabilir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, bilin\u00e7lili\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok spesifik belli ba\u015fl\u0131 ko\u015fullar gerekiyor ve bizim varsayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z kriterler bunlardan yaln\u0131zca ikisi olmas\u0131na ra\u011fmen, bu bahsetti\u011fimiz \u00fc\u00e7 durum da, s\u00f6z konusu ko\u015fullar\u0131 tamamlamaya yakla\u015fm\u0131yor dahi olabilir. Ve daha ba\u015fka pek \u00e7ok soru, ba\u015fka pek \u00e7ok eksik nokta, burada y\u00fcr\u00fct\u00fclen ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmeyi en hafif tabirle \u015faibeli<\/em> g\u00f6rmemiz i\u00e7in yeterli olabilir. Yine de konunun kendisi ve s\u00f6z konusu bulgular, hayat\u0131n kimi alanlar\u0131na dair etkiledi\u011fi temel varsay\u0131mlar\u0131z\u0131n \u00f6nemi dolay\u0131s\u0131yla heyecan verici ve dikkat \u00e7ekici.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bayne T, Seth AK, Massimini M. Are There Islands of Awareness? Trends Neurosci. 2020 Jan;43(1):6\u201316. doi: 10.1016\/j.tins.2019.11.003. Epub 2019 Dec 10. PMID: 31836316.<\/p>\n\n\n\n

[1<\/a>] Genellikle bilgi i\u015flem<\/em> deniyor. Fakat CogIST\u2019teki \u00e7eviri faaliyetlerimiz boyunca ortaya \u00e7\u0131kan kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klara bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan geli\u015ftirdi\u011fimiz ve \u00f6nemli oranda da mutab\u0131k oldu\u011fumuz terminolojiye sad\u0131k kalaca\u011f\u0131m, knowledge <\/em>ile kar\u0131\u015fmamas\u0131 ad\u0131na information<\/em> kelimesini enformasyon olarak \u00e7evirece\u011fim. Operation<\/em> ve\/ya computation<\/em> ile de kar\u0131\u015fmamas\u0131 i\u00e7in, processing<\/em> kelimesine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak i\u015fleme diyece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n

[2<\/a>] \u00c7in beyin d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyi olarak bilinen bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme hakk\u0131nda merakl\u0131 okur, Ned Block\u2019un 1978 tarihli Troubles with functionalism<\/em> ve Daniel Dennett\u2019in 1991 tarihli Consciousness Imagined<\/em> makalelerine bakabilir. Ayr\u0131ca bu tart\u0131\u015fmalara dair genel bir fikir edinmek i\u00e7inse John Bickle\u2019\u0131n Stanford Felsefe Ansiklopedisi\u2019ndeki Multiple Realizability<\/em> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na bakmak faydal\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n

[3<\/a>] Fark\u0131ndal\u0131k adac\u0131klar\u0131 var m\u0131?<\/em> \u015feklinde T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirebiliriz. Ben adac\u0131k demek yerine, par\u00e7ac\u0131k demeyi tercih ettim. Bunun kelimenin \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e\u2019de daha uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n

[4<\/a>] Spiking<\/em> genellikle b\u00f6yle \u00e7evrilmiyor olabilir. T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 arad\u0131ysam da bulamad\u0131m. Spiking,<\/em> n\u00f6ronlar\u0131n ate\u015flenmesi anlam\u0131na geliyor.<\/p>","protected":false},"featured_media":2068,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"event_publishing_tags":[175,661,94,93,691,64,92,174,74,76,482,75,660,177,96,176],"kategori":[725],"class_list":["post-2067","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","event_publishing_tags-bilinc","event_publishing_tags-bilinc-felsefesi","event_publishing_tags-bilis","event_publishing_tags-bilissel-bilim","event_publishing_tags-cogist","event_publishing_tags-cognition","event_publishing_tags-cognitive-science","event_publishing_tags-consciousness","event_publishing_tags-felsefe","event_publishing_tags-mind","event_publishing_tags-philmind","event_publishing_tags-philosophy","event_publishing_tags-philosophy-of-consciousness","event_publishing_tags-philosophy-of-mind","event_publishing_tags-zihin","event_publishing_tags-zihin-felsefesi","kategori-yazi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2067\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2068"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=2067"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=2067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}