{"id":2039,"date":"2023-03-29T15:00:58","date_gmt":"2023-03-29T15:00:58","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&p=2039"},"modified":"2025-09-19T19:38:54","modified_gmt":"2025-09-19T19:38:54","slug":"evet-beyin-bir-bilgisayar-hayir-bu-bir-metafor-degil-blake-richards","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/evet-beyin-bir-bilgisayar-hayir-bu-bir-metafor-degil-blake-richards\/","title":{"rendered":"Evet, Beyin Bir Bilgisayar\u2026 Hay\u0131r, Bu Bir Metafor De\u011fil \u2014 Blake Richards"},"content":{"rendered":"\n

\u00d6zg\u00fcn Ad\u0131:\u00a0Yes, the brain is a computer\u2026No, it\u2019s not a metaphor<\/a><\/p>\n\n\n\n

N\u00f6robilim, ula\u015fmas\u0131 zor bir seviyede disiplinler aras\u0131 bilgi talep edebilen tuhaf bir disiplin. N\u00f6robilim \u00f6z\u00fcnde bizim davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131zdan sorumlu olan organ\u0131 anlamakla ilgilenir ve bu nedenle fizyolojinin ve psikolojinin bir dal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, n\u00f6robilimciler profesyonel hayatlar\u0131nda \u201ci\u015flem yapmak\u201d, \u201calgoritma\u201d ve \u201chesaplama\u201d gibi kelimeleri defalarca duymu\u015f ve hatta kullanm\u0131\u015f olacaklar. Bunun iyi bir sebebi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: Bence beyin bir bilgisayar ve n\u00f6robilim ayn\u0131 zamanda bilgisayar biliminin de bir dal\u0131. Ancak, pek \u00e7ok n\u00f6robilimci bu \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7evrimi\u00e7i tart\u0131\u015fmalarda, s\u0131k s\u0131k \u201cBir Bilgisayar Metaforu Olarak Beyin\u201d tabirini okuyorum. Bu tabirin ima etti\u011fi \u015fey a\u00e7\u0131k: Beyin bir bilgisayar de\u011fil ve biz bilgisayarlar\u0131 en iyi ihtimalle, beyni anlamak i\u00e7in bir metafor olarak kullanabiliriz (en k\u00f6t\u00fc ihtimalle metafor i\u015fe yaramaz ve terk edilmelidir). Benzer \u015fekilde, n\u00f6robilimcilerin n\u00f6ral devrelerin ger\u00e7ekten algoritmalar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rm\u0131yor oldu\u011fu gibi \u015feyler s\u00f6yledi\u011fini duydum. Yine sonu\u00e7 a\u00e7\u0131k: Beyin ger\u00e7ekte herhangi bir algoritma \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rm\u0131yor, yani bizim beyin hakk\u0131nda konu\u015furken \u201calgoritma\u201d ve \u201cbilgisayar\u201d kelimelerini s\u00fcrekli kullanmam\u0131z yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Ne yaz\u0131k ki bu tart\u0131\u015fmalar pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n bilgisayar biliminin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imsel \u201cbilgisayar\u201d veya \u201dalgoritma\u201d tan\u0131mlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten anlamad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor (veya alternatif olarak, e\u011fer anl\u0131yorlarsa, bir sebepten dolay\u0131 kabul etmiyorlar). E\u011fer bilgisayar ve algoritman\u0131n bilgisayar bilimi taraf\u0131ndan yap\u0131lan bi\u00e7imsel tan\u0131m\u0131n\u0131 biliyorsan\u0131z, o zaman beynin \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, algoritmalar\u0131 neredeyse \u00f6nemsizmi\u015f\u00e7esine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran bir bilgisayar oldu\u011funu bilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Benim bu makaledeki amac\u0131m bi\u00e7imsel \u201cbilgisayar\u201d ve \u201c algoritma\u201d tan\u0131mlar\u0131 i\u00e7in n\u00f6robilimcileri hedef alan k\u0131sa ve sezgisel bir a\u00e7\u0131klama sa\u011flamak. Umudum o ki, bu metin, n\u00f6robilimcilerin bilgisayar\u0131n (beynin) bir bilgisayar olup olmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki kar\u0131\u015f\u0131k ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 tart\u0131\u015fmalardan uzakla\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak, \u00e7\u00fcnk\u00fc di\u011ferlerinin de belirtti\u011fi gibi beyin kesinlikle bir bilgisayar.<\/p>\n\n\n\n

Amac\u0131m\u0131n, hesaplamal\u0131 \u00e7er\u00e7eveleri kullanarak zihinsel aktiviteleri anlay\u0131p anlayamayaca\u011f\u0131m\u0131za benzer bili\u015fsel bilimlerdeki ve zihin felsefesindeki daha kapsaml\u0131 ve karma\u015f\u0131k tart\u0131\u015fmalara girmek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak istiyorum. Bunun zihnin do\u011fas\u0131na ili\u015fkin ayr\u0131 ve tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k oldu\u011fu bir soru olarak g\u00f6r\u00fcyorum. Ki\u015fisel olarak ben bilgisayar biliminin n\u00f6robilime katacak \u00e7ok \u015feyi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum (asl\u0131nda yukar\u0131da s\u00f6yledi\u011fim gibi, ben n\u00f6robilimi bilgisayar biliminin bir dal\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyorum) ve hesaplamal\u0131 \u00e7er\u00e7evelerin zihinsel aktiviteleri a\u00e7\u0131klayabilece\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ama bu buradaki oda\u011f\u0131m de\u011fil. Burada sadece, e\u011fer zihnin do\u011fas\u0131na ili\u015fkin sorular\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edersek, o zaman ilk prensiplere ve bi\u00e7imsel tan\u0131mlara g\u00f6re neden beynin bir bilgisayar oldu\u011funu ve bir kez bu tan\u0131mlar\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131nda ve kabul etti\u011finde yap\u0131lacak bir tart\u0131\u015fmaya ger\u00e7ekten yer kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n

Bir algoritmay\u0131 tan\u0131mlamak<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Pek\u00e2l\u00e2, bir \u201calgoritma\u201d ve bir \u201cbilgisayar\u201d nedir? Bu kelimelerin bi\u00e7imsel tan\u0131mlar\u0131 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131ndaki matematik\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na dayan\u0131yor. O zamanlar, pek \u00e7ok matematik\u00e7i, David Hilbert\u2019in 1900\u2019de Gelecek Y\u00fczy\u0131lda \u00c7\u00f6z\u00fclecek 23 Matematik Problemi \u00fczerine verdi\u011fi \u00e7ok \u00fcnl\u00fc bir dersinde ortaya koydu\u011fu sorularla ilgileniyordu.<\/p>\n\n\n\n

Bu problemlerden biri olan \u201c10. Problem\u201d bir polinomun (\u00f6r. 6x\u00b3yz\u2074 + 4y\u00b2z + z \u2014 9) yaln\u0131zca tamsay\u0131lardan (\u00f6r. x = 5, y = -3, z = 0, vb.) olu\u015fan k\u00f6kleri olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemekle ilgiliydi. Hilbert, matematik\u00e7ilerden rastgele bir polinom i\u00e7in durumun b\u00f6yle olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemeyi sa\u011flayacak etkili bir y\u00f6ntem, bir \u201ctarif\u201d geli\u015ftirmesini istedi. \u0130\u015fte bu tarif, amiyane tabiriyle bir algoritmad\u0131r. Bu algoritman\u0131n sezgisel tan\u0131m\u0131:<\/em> Bir algoritma, belirli bir girdi i\u00e7in (\u00f6r. 6x\u00b3yz\u2074 + 4y\u00b2z + z \u2014 9 gibi spesifik bir polinom) belirli bir \u00e7\u0131kt\u0131 (\u00f6r. evet\/hay\u0131r tamsay\u0131 k\u00f6klerine bir yan\u0131t) vermek amac\u0131yla, hi\u00e7bir i\u00e7g\u00f6r\u00fc gerektirmeden mekanik olarak takip edilebilecek sonlu bir talimat dizisidir. Bunu ba\u011flama oturtmak gerekirse, tarihin bu noktas\u0131nda arzulanan \u015fey herhangi bir insan\u0131n bir ka\u011f\u0131t ve kalemle bir masaya oturup ger\u00e7ekten yeni herhangi bir i\u00e7g\u00f6r\u00fc yaratmak zorunda olmadan bir \u015feyin cevab\u0131 \u00fczerine nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fini belirlemenin bir yoluydu. \u00d6rne\u011fin, uzun b\u00f6lme i\u015flemi yapmak bir say\u0131n\u0131n ba\u015fka birine b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn sonucunu hesaplamak i\u00e7in bir algoritma sa\u011fl\u0131yor-bir kalem ve ka\u011f\u0131tla sadece oturup sonlu talimatlar serisini bir robot gibi takip edebilirsin ve do\u011fru cevaba ula\u015f\u0131rs\u0131n. Hilbert, polinom integral k\u00f6klerinin spesifik g\u00f6revi i\u00e7in \u00f6zel bir algoritma olmas\u0131 gerekti\u011fini ve matematik\u00e7ilerin i\u015finin basit\u00e7e bunu bulmak oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131nda bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

\u015eans eseri, Hilbert \u00e7ok derin bir probleme rastlam\u0131\u015ft\u0131. Matematik\u00e7iler onun bu meydan okumas\u0131n\u0131 \u00fcstlendiler ancak bir tarifle gelmekte zorland\u0131lar. \u00c7e\u015fitli matematik\u00e7iler, Hilbert\u2019in 10. Problemi de dahil olmak \u00fczere, matematikteki baz\u0131 problemlerin asl\u0131nda karar verilemez<\/em> olmas\u0131, yani \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in bir algoritma olmad\u0131\u011f\u0131, ihtimalini sorgulamaya ba\u015flad\u0131lar. Tabii ki, matematik\u00e7iler t\u0131pk\u0131 matematik\u00e7iler gibi davran\u0131p, bu problemler i\u00e7in bir algoritman\u0131n var olmad\u0131\u011f\u0131na dair kan\u0131t istediler. Sorun \u015fuydu ki \u201calgoritma\u201d kelimesinin sadece gayri bi\u00e7imsel ve sezgisel bir tan\u0131m\u0131yla, belirli bir problem i\u00e7in hi\u00e7bir algoritman\u0131n var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak temelde imkans\u0131zd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Buna dayanarak, Alonzo Church ve Alan Turing algoritmalar i\u00e7in bi\u00e7imsel bir tan\u0131m geli\u015ftirmeye koyuldu. \u0130ki ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve farkl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlere ula\u015ft\u0131lar ama \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinin matematiksel olarak denk oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Church lambda kalk\u00fcl\u00fcs\u00fcn\u00fc icat etti ve algoritmay\u0131 lambda kalk\u00fcl\u00fcs\u00fcyle yap\u0131labilecek herhangi bir \u015fey olarak tan\u0131mlad\u0131. Turing, Turing makinelerini icat etti ve algoritmay\u0131 Turing makineleriyle yap\u0131labilecek herhangi bir \u015fey olarak tan\u0131mlad\u0131. Lambda kalk\u00fcl\u00fcs\u00fcn\u00fcn ve Turing makinelerinin \u00f6zg\u00fcl tan\u0131mlar\u0131 hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinme i\u015fini okuyucuya b\u0131rakaca\u011f\u0131m ama ikisinin de basit\u00e7e birer matematiksel ara\u00e7 oldu\u011funu anlamak \u00f6nemli. Bu lambda kalk\u00fcl\u00fcs\u00fc i\u00e7in epeyce a\u00e7\u0131k bir durum ama \u201cmakine\u201d kelimesinden dolay\u0131, Turing makineleriyle ilgili olarak insanlar s\u0131kl\u0131kla kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015f\u0131yorlar, kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olsa da Turing makineleri makine de\u011fildir. Asl\u0131nda, Turing makinelerinin tan\u0131m\u0131 olduk\u00e7a ger\u00e7ekd\u0131\u015f\u0131 bile\u015fenleri (sonsuz bir bant gibi) varsay\u0131yor. Turing makinelerini sadece bir matematiksel ara\u00e7 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00f6nemli. Buna dikkat \u00e7ekiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc beyin ve Turing makinesi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi tart\u0131\u015f\u0131rken buna geri d\u00f6nece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n

Bahsedildi\u011fi gibi Church\u2019e ve Turing\u2019e ait tan\u0131mlar\u0131n denk oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, yani lambda kalk\u00fcl\u00fcs\u00fc ile yap\u0131labilecek herhangi bir \u015fey bir Turing makinesi ile de yap\u0131labilir. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e, ampirik deneyimler g\u00f6sterdi ki sezgisel algoritma tan\u0131m\u0131n\u0131 bi\u00e7imselle\u015ftirmek i\u00e7in olan her giri\u015fim Turing makinelerine denk olan bir \u015feyin \u00fczerine yerle\u015fecekti. Bu y\u00fczden \u00e7o\u011fu bilgisayar bilimcisi bug\u00fcn Church-Turing tezi olarak bilinen bir \u015feyi kabul ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Church-Turing tezi: Herhangi bir algoritma bir Turing makinesi taraf\u0131ndan uygulanabilir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu ifadenin asl\u0131nda bir tan\u0131m veya bir hipotez olarak g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi kabul edilmeli. E\u011fer bunu bir hipotez olarak g\u00f6r\u00fcrsek, o zaman Church-Turing tezinin varsay\u0131mda bulundu\u011fu \u015fey \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunda hi\u00e7bir i\u00e7g\u00f6r\u00fc kullanmayan ve sadece sonlu bir talimat dizisi kullanan herhangi bir problemin Turing makinesi taraf\u0131ndan uygulanabilir olaca\u011f\u0131d\u0131r. Yani, bu hipotez Turing\u2019in tan\u0131m\u0131n\u0131n bizim sezgisel tan\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsay\u0131yor. Bu bir g\u00fcn Church-Turing tezinin ihlal edilebilece\u011fi ihtimalini a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131yor. Ancak, Church ve Turing \u201calgoritma\u201d kavram\u0131n\u0131 bi\u00e7imselle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Church-Turing tezi genellikle ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan bir do\u011fru olarak kabul edilir, bu y\u00fczden insanlar bir fonksiyon i\u00e7in hi\u00e7bir algoritma olmad\u0131\u011f\u0131na kan\u0131t ararken bazen bunu Turing makinesi ile yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayarak yaparlar. Bundan dolay\u0131, Church-Turing tezinin bilgisayar biliminde bir tan\u0131m haline geldi\u011fini s\u00f6ylemekte bir sak\u0131nca yok, Church-Turing tezi bi\u00e7imsel algoritma tan\u0131m\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n

Church-Turing tezi (tan\u0131m olarak): Algoritma, Turing makinesinin yapabilece\u011fi herhangi bir \u015feydir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi, eldeki algoritma tan\u0131m\u0131yla \u201chesaplanabilir (computable) fonksiyonlar\u201d ve \u201cbilgisayar\u201d tan\u0131mlar\u0131 yapabiliriz. \u201cHesaplanabilir fonksiyon\u201d algoritma kullan\u0131larak \u00e7\u00f6z\u00fclebilecek herhangi bir g\u00f6rev olarak tan\u0131mlan\u0131yor. O zaman, \u201cbilgisayar\u201d, hesaplanabilir fonksiyonlar\u0131 algoritmalar yolu ile \u00e7\u00f6zebilen herhangi bir fiziksel makine olarak tan\u0131mlan\u0131r. E\u011fer tarihin o noktas\u0131nda \u201cbilgisayar\u201d kelimesinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 hat\u0131rlarsak, bu tan\u0131m mant\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r. O zamanlardaki \u201cbilgisayarlar\u201d, i\u015fleri kalem ve ka\u011f\u0131tla oturup hesaplanabilir fonksiyonlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek (\u00f6r. baz\u0131 denklemleri entegre etmek) i\u00e7in bir algoritma kullanmak olan insanlard\u0131. Tan\u0131ma g\u00f6re bu insanlar a\u00e7\u0131k\u00e7a bilgisayard\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc algoritmalar yolu ile hesaplanabilir fonksiyonlara \u00e7\u00f6z\u00fcmler sa\u011fl\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131k ve ad\u0131m ad\u0131m talimatlar\u0131 olmayan, sonlu bir talimatlar dizisinden olu\u015fan ve yine de bir Turing makinesi taraf\u0131ndan yap\u0131labilecek pek \u00e7ok i\u015flem var. Bu i\u015flerin kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011fu yer. \u00d6rne\u011fin analog bir ses sistemini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n. Pek \u00e7ok insan hatal\u0131 bir \u015fekilde Turing makinelerinin analog fonksiyonlar\u0131 uygulayamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr \u00e7\u00fcnk\u00fc bu fonksiyonlar ayr\u0131k bir ad\u0131m ad\u0131m de\u011ferler dizisi taraf\u0131ndan tan\u0131mlanmazlar. Ancak unutmay\u0131n ki Turing makineleri makine de\u011fildir<\/em>. Onlar sonsuz bellekle ve zaman k\u0131s\u0131tlamas\u0131 olmadan (ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu \u00f6nemli olmaks\u0131z\u0131n herhangi sonlu bir zaman olabilir) \u00e7al\u0131\u015fabilen soyut matematiksel yap\u0131lard\u0131r ve b\u00f6yle olduklar\u0131 i\u00e7in, bir analog sistem, istenen herhangi bir kesinlik seviyesinde, bir Turing makinesi taraf\u0131ndan uygulanabilir. Bu nedenle biz ses sistemlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131 hesaplanabilir fonksiyonlar olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz (ve bu nedenle onlar\u0131 iyi sim\u00fcle edebiliyoruz). Tabii ki e\u011fer bir analog fonksiyon i\u00e7in sonsuz kesinlik gerekiyorsa o zaman bunun hesaplanabilir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek gerek ama bu pratikte nadiren kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir durum.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda, tan\u0131ma g\u00f6re, hesaplanabilir bir fonksiyonu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in olan herhangi bir prosed\u00fcr, ilgili spesifik mekanizma fark etmeksizin, Turing makinesi taraf\u0131ndan uygulanabilir. En ak\u0131ll\u0131 insanlar aras\u0131nda bile pek \u00e7ok kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n sebebi biraz da okulda bir bilgisayar bilimi \u00f6\u011frencisi Turing makineleri ve hesaplanabilir fonksiyonlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, odak noktas\u0131n\u0131n nadiren analog, stokastik veya da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f i\u015flemler ile ilgili olmas\u0131d\u0131r. Deterministik ad\u0131m ad\u0131m algoritmalarla ilgili \u00f6rnek \u00fcst\u00fcne \u00f6rnek vermek \u00f6\u011fretmekte kolayl\u0131k sa\u011flar. Bu temelleri \u00f6\u011frenmek i\u00e7in iyi ancak pek \u00e7ok insan\u0131n hatal\u0131 bir \u015fekilde a\u00e7\u0131k\u00e7a ad\u0131m ad\u0131m olmayan, ayr\u0131k herhangi bir sistemin algoritmalar taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131 fikrine kap\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor ki bu varsay\u0131m do\u011fru de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Bu Turing makineleri her \u015feyi yapabilir demek de\u011fil. \u00d6rne\u011fin, bir Turing makinesinin yapamayaca\u011f\u0131 Hilbert\u2019in 10. Problemi gibi baz\u0131 problemlerin varl\u0131\u011f\u0131 matematiksel olarak kan\u0131tland\u0131. Ancak, bir Turing makinesinin bir \u015feyleri yapam\u0131yor olmas\u0131n\u0131n nedeni bu \u015feylerin analog, stokastik, da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f vb. olmas\u0131ndan dolay\u0131 de\u011fil. Bunun sebebi mekanik, aksiyomatik y\u00f6ntemlerin belirli limitlerinin olmas\u0131, yani bildi\u011fimiz matematikte baz\u0131 sorular\u0131n basit\u00e7e somut cevaplar\u0131 yok.<\/p>\n\n\n\n

Bi\u00e7imsel tan\u0131mlar\u0131 \u00f6zetlemek gerekirse:<\/p>\n\n\n\n

1. Algoritma, Turing makinesinin yapabilece\u011fi herhangi bir \u015feydir.<\/p>\n\n\n\n

2. Hesaplanabilir fonksiyonlar, algoritmalar i\u00e7in sahip oldu\u011fumuz fonksiyonlar olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

3. Bir bilgisayar, hesaplanabilir fonksiyonlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in algoritmalar\u0131 fiziksel olarak uygulayabilen herhangi bir \u015feydir.<\/p>\n\n\n\n

Her \u015fey bir bilgisayar m\u0131?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bu tan\u0131mlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, beyin bir bilgisayar m\u0131d\u0131r? \u015e\u00fcphesiz ki \u00f6yle \u00e7\u00fcnk\u00fc bizim beynimiz a\u00e7\u0131k\u00e7a hesaplanabilir olandan (zihinsel olarak bir liste haz\u0131rlamak, iki say\u0131dan hangisinin daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu se\u00e7mek, iki say\u0131y\u0131 \u00e7arpmak vb.) daha az bariz ama yine de hesaplanabilir olana (ko\u015fmak, konu\u015fmak, m\u00fczik yapmak vb.) kadar de\u011fi\u015fen hesaplanabilir fonksiyonlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli algoritmalar\u0131 uyguluyor. Ancak, bu yakla\u015f\u0131mla ve daha geni\u015f olarak yukar\u0131da verilen tan\u0131mlarla ilgili b\u00fcy\u00fck bir sorun \u015fu ki bunlar neredeyse her \u015fey i\u00e7in uygulanabilir. \u00d6rne\u011fin, makroskobik fizik kanunlar\u0131 hesaplanabilir fonksiyonlard\u0131r (\u00f6r. parabolik bir yol hesaplanabilir). Bu y\u00fczden, teknik olarak evrendeki her nesne, her gezegen, her kaya, her t\u00fcy, her kar tanesi, her kum tanesi vb. nesnenin zaman i\u00e7indeki evrimini a\u00e7\u0131klayan fonksiyonlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in algoritmalar\u0131 uygulayan bir bilgisayar olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Bu, yukar\u0131daki tan\u0131mlar\u0131 i\u015fe yaramaz olacak kadar geni\u015f bir hale getiriyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Benim fikrime g\u00f6re (ve Wittgenstein\u2019\u0131n ge\u00e7 d\u00f6nem felsefelerinin bir takip\u00e7isi olarak) bu problemle m\u00fccadele etmenin yolu bizim \u201cbilgisayar\u201d kelimesinin kullan\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 incelemek. Biz bu kelimeyi genelde ne i\u00e7in kullan\u0131yoruz ve bilim insanlar\u0131 bu kelimeyi nas\u0131l kullan\u0131r? \u0130kisi aras\u0131nda bizim kullan\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6nemsiz olmayan bir hale getiren bir e\u015fle\u015fme yapabilir miyiz? A\u00e7\u0131k bir \u015fekilde cebimizde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve masalar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczerinde duran makinelere \u201cbilgisayar\u201d demek konusunda hepimiz rahat\u0131z. Bu genelde bizim bu kelimeyi kullan\u0131\u015f \u015feklimiz, \u00f6rne\u011fin yeni bir diz\u00fcst\u00fc bilgisayar ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u201c yeni bir Von Neumann mimarisi programlanabilir makine ald\u0131m\u201d yerine (ki bu diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar\u0131n oldu\u011fu \u015fey i\u00e7in makul bir tan\u0131mlama), \u201cyeni bir bilgisayar ald\u0131m\u201d deriz. Ayr\u0131ca bu sadece ortalama bir insan i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil, bilgisayar bilimciler de \u201cbilgisayar\u201d kelimesini bu makineleri ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131yor. Peki, bu makinelerle ilgili bu kullan\u0131m\u0131, her kum tanesine \u201cbilgisayar\u201d demekten daha az \u00f6nemsiz yapan \u015fey ne? Bu kullan\u0131m ger\u00e7ekten bilimsel ve bi\u00e7imsel bir dil oyununa m\u0131 dayan\u0131yor yoksa sadece bizim g\u00fcndelik bilimsel olmayan dil oyunlar\u0131m\u0131zdan kaynakl\u0131 komik bir tuhafl\u0131k m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

Diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar ve telefonlar i\u00e7in \u201cbilgisayar\u201d kelimesinin kullan\u0131lmas\u0131n \u00e7ok iyi bi\u00e7imsel sebepleri var. Turing\u2019in kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden biri de baz\u0131 Turing makinelerinin di\u011fer herhangi bir Turing makinesini uygulamak i\u00e7in kullan\u0131labiliyor olmas\u0131. Bunlar evrensel Turing makineleri<\/strong> olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. \u015eimdi unutmay\u0131n ki Turing makineleri ger\u00e7ekten makineler de\u011filler, onlar bir bi\u00e7imcilik, bir matematiksel ara\u00e7. Evrensel Turing makinesi, bir Turing makinesi dahil di\u011fer herhangi bir matematiksel arac\u0131n fonksiyonlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131labilen bir matematiksel ara\u00e7t\u0131r. Dahas\u0131, herhangi bir algoritmay\u0131 uygulama becerisine sahip oldu\u011fu kan\u0131tlanabilen her bir matematiksel araca \u201cTuring b\u00fct\u00fcn\u00fc\u201d<\/strong> denir. \u00d6rne\u011fin a\u015fina oldu\u011fumuz programlama dilleri (C++, Python vb.) Turing b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr \u00e7\u00fcnk\u00fc herhangi bir algoritman\u0131n bu dillerle programlanabilece\u011fi kan\u0131tlanabilir.<\/p>\n\n\n\n

Bu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda neden bizim \u201cbilgisayar\u201d kelimesini kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z makinelerin isimlerini hakkettiklerini g\u00f6rebiliriz. Bu makineler, Turing b\u00fct\u00fcn\u00fc olan programla dillerini kullanarak algoritmalar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in fiziksel bir substrat sa\u011flar. Bu do\u011fru programlama ile herhangi bir hesaplanabilir fonksiyonu bizim i\u00e7in \u00e7\u00f6zebilecekleri anlam\u0131na geliyor. (Not: Bu pratik bir garanti sunmuyor, \u00f6r. herhangi bir fonksiyonun herhangi bir dilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 milyarlarca veya trilyonlarca y\u0131l s\u00fcrebilir. Pratik hesaplama sorunu hesaplamal\u0131 karma\u015f\u0131kl\u0131k teorisinde ele al\u0131n\u0131yor.) Hayat\u0131m\u0131z\u0131n her yerinde olan bu makineler, sadece hareketlerine etki eden fizik fonksiyonlar\u0131n\u0131 hesaplamakla s\u0131n\u0131rl\u0131 olan bir kayadan veya kar tanesinden \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir t\u00fcr bilgisayard\u0131r. Diz\u00fcst\u00fc bilgisayar\u0131n\u0131z bir bak\u0131ma bir \u201c\u00fcst d\u00fczey bilgisayar\u201d ve bu y\u00fczden, \u201cbilgisayar\u201d unvan\u0131n\u0131 evdeki di\u011fer b\u00fct\u00fcn nesnelerden daha \u00e7ok hak ediyor (belki siz hari\u00e7).<\/p>\n\n\n\n

O zaman, peki ya beyin?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Turing b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili t\u00fcm bu \u015feylerin beyinle olan ili\u015fkisi ne? Pek \u00e7ok insan\u0131n belirtti\u011fi gibi, beynin i\u00e7 i\u015fleyi\u015fi hi\u00e7 de bizim genelde bilgisayar olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z Von Neumann mimarisi makinelerinin i\u00e7 i\u015fleyi\u015fleri gibi de\u011fil. O zaman, beyin kesinlikle bilgisayar de\u011fil, de\u011fil mi? Evet \u00f6yleler, ayn\u0131 zamanda beyin bir \u201c\u00fcst d\u00fczey bilgisayar\u201d, sadece farkl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk olarak anekdotsal kan\u0131tlar\u0131 de\u011ferlendirebiliriz. Yeterli e\u011fitime sahip yeti\u015fkin bir insan\u0131n uygulayabilece\u011fi b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu epeyce uzun bir liste! Asl\u0131nda, herhangi bir insan sadece bir kalem ve bir par\u00e7a ka\u011f\u0131tla Python gibi bir dilde programlanm\u0131\u015f her program\u0131 muhtemelen \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilir. Hatta kalem ve ka\u011f\u0131t da olmadan, bir ta\u015f\u0131n, sandalyenin veya termometrenin uygulayabilece\u011fi fonksiyonlar\u0131 olduk\u00e7a geride b\u0131rakan \u00e7ok say\u0131da fonksiyonu uygulayabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci olarak bi\u00e7imsel kan\u0131tlar\u0131 de\u011ferlendirebiliriz. Bilgisayar bilimciler \u00e7ok katmanl\u0131 ve tekrarlayan yapay n\u00f6ral a\u011flar\u0131n Turing b\u00fct\u00fcn\u00fc oldu\u011funu kan\u0131tlad\u0131, yani bunlarla herhangi bir algoritmay\u0131 uygulamak m\u00fcmk\u00fcn. Bu bizim n\u00f6ral a\u011flarla her t\u00fcrden etkileyici \u015feyi yapabilmemizin nedenlerinden biri! Yine de bu herhangi bir n\u00f6ral a\u011f\u0131n herhangi fonksiyonu hesaplayabilece\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Daha ziyade, herhangi bir fonksiyon i\u00e7in, onu hesaplayabilecek bir n\u00f6ral a\u011f\u0131n var oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka bir deyi\u015fle, n\u00f6ral a\u011flar\u0131 bir \u00e7e\u015fit programlama dili olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz: Bir n\u00f6ral a\u011fdaki sinaptik ba\u011flant\u0131lar uygulayaca\u011f\u0131 fonksiyonlar\u0131 tan\u0131mlar, bu y\u00fczden b\u00fct\u00fcn olas\u0131 n\u00f6ral a\u011f mimarileri dizisi etkili bir programlama dilidir ve bu dil bir Turing b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Yapay n\u00f6ral a\u011flar ve beyin aras\u0131nda bir\u00e7ok farkl\u0131l\u0131k olmas\u0131na ra\u011fmen, tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k da olsa, bu farkl\u0131l\u0131klar ger\u00e7ek beyni hesaplama y\u00f6n\u00fcnden yapay n\u00f6ral a\u011flara g\u00f6re daha g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131l\u0131yor. Bu, b\u00fct\u00fcn olas\u0131 beyinler dizisini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fumuzda, herhangi bir belirli hesaplanabilir fonksiyonu \u00e7\u00f6zebilecek bir hipotetik beynin muhtemelen var oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor. Bundan yola \u00e7\u0131karak, \u201cbeynin dili\u201d muhtemelen Turing b\u00fct\u00fcn\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Dahas\u0131, bireysel olarak hayvanlar \u00fczerinde baz\u0131 daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir beyanlarda bulunabiliriz ve buna elbette insanlar da dahil. Bizim beynimiz kabaca 10^14 sinapsa sahip ve bu sinapslar\u0131n d\u00fczenleni\u015f \u015fekli \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 miktarda esneklik g\u00f6steriyor. Bu bizim ger\u00e7ekten \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 fonksiyonu uygulayabilece\u011fimiz anlam\u0131na geliyor. Herhangi bir insan bireysel olarak bir Turing b\u00fct\u00fcn\u00fc m\u00fc? Yani, biz insanlar b\u00fct\u00fcn hesaplanabilir fonksiyonlar dizisini uygulayabilir miyiz? E\u011fer \u00f6l\u00fcms\u00fcz olsayd\u0131k muhtemel olurdu ama pratik olarak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ancak, ayn\u0131 durum diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar\u0131m\u0131z ve telefonlar\u0131m\u0131z i\u00e7in de ge\u00e7erli. Bu cihazlar\u0131n programlanabilece\u011fi diller de Turing b\u00fct\u00fcn\u00fc ama t\u0131pk\u0131 bizim gibi, onlar\u0131n da her hesaplanabilir fonksiyonu uygulayabilece\u011finin garanti olmas\u0131 i\u00e7in \u00f6l\u00fcms\u00fcz olmalar\u0131 gerekirdi. Bu y\u00fczden bizim insan olarak uygulayabilece\u011fimiz fonksiyonlar dizisiyle, g\u00fcvenilir eski Von Neumann mimarisi makinelerimizin uygulayabilece\u011fi fonksiyonlar dizisi aras\u0131nda, kapsam a\u00e7\u0131s\u0131ndan, k\u00f6kten bir farkl\u0131l\u0131k yok.<\/p>\n\n\n\n

Tabii ki b\u00fct\u00fcn hayvanlar insanlar kadar esnek de\u011filler. Ben y\u0131llarca Xenopus laevis<\/em> isimli bir kurba\u011fa t\u00fcr\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ve s\u00f6yleyebilirim ki insanlara g\u00f6re \u00e7ok daha k\u0131s\u0131tl\u0131 bir davran\u0131\u015f repertuar\u0131na sahipler. Yine de bir ta\u015ftan hala \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 yapabilirler. Bunu beyinleri sayesinde herhangi bir hayvan yapabilir. Kemirgenler bir \u015feyi ararken uzamsal olas\u0131l\u0131k da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n kopyas\u0131n\u0131 olu\u015fturabilir ve kar\u015f\u0131t oyunlarda stratejilerini en uygun hale getirebilirler. Caenorhabditis elegans<\/em>, arama davran\u0131\u015flar\u0131nda bir Markov modeli uygulayabilir. Bu i\u015flevler hesaplanabilir oldu\u011fundan (\u00f6r. bir Turing makinesiyle \u00e7\u00f6z\u00fclebilir oldu\u011fundan) bu hayvanlar\u0131n algoritmalar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, \u201calgoritma\u201d kelimesinin son n\u00f6robilim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki en uygun kullan\u0131mlar\u0131ndan biri Ortezia ve ekip arkada\u015flar\u0131ndan geliyor. Zebra bal\u0131\u011f\u0131 embriyolar\u0131n\u0131n, reotaksi [1]<\/a> i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki tarifi kulland\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlad\u0131lar:<\/p>\n\n\n\n

\u25cf Su ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n meylindeki de\u011fi\u015fimi tespit et.<\/p>\n\n\n\n

\u25cf E\u011fer meyil azal\u0131yorsa, d\u00fcz y\u00fcz.<\/p>\n\n\n\n

\u25cf E\u011fer meyil art\u0131yorsa, ak\u0131\u015f alan\u0131 rotasyonu y\u00f6n\u00fcnde d\u00f6n.<\/p>\n\n\n\n

Bu hem sezgisel hem bi\u00e7imsel olarak bir algoritma. Bir Turing makinesi taraf\u0131ndan belirli bir fonksiyonu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in uygulanabilecek sonlu bir talimatlar dizisi. Tabii ki zebra bal\u0131\u011f\u0131, diz\u00fcst\u00fc bilgisayardaki bir bilgisayar program\u0131na benzeyen ad\u0131m ad\u0131m bir programla muhtemelen u\u011fra\u015fm\u0131yordur. Dalgalanan voltajlar\u0131yla bir dizi n\u00f6ron, stokastik transmiter sal\u0131n\u0131m\u0131 vb. gibi analog alg\u0131lay\u0131c\u0131lar\u0131 kullan\u0131yor olmal\u0131. Yine de Ortezia ve ekip arkada\u015flar\u0131, zebra bal\u0131klar\u0131n\u0131n ekolojik olarak ili\u015fkin bu problemi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in bir algoritma kulland\u0131\u011f\u0131 konusunda hakl\u0131yd\u0131. Bu da zebra bal\u0131\u011f\u0131 embriyosunun sinir sistemini bir bilgisayar yapar.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, \u201cbilgisayar\u201d kelimesinin hem bi\u00e7imsel tan\u0131m\u0131n\u0131 hem de yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fumuzda, beynin bir bilgisayar oldu\u011funu s\u00f6ylemek tamamen mant\u0131kl\u0131. Her beyin, pek \u00e7ok farkl\u0131 hesaplanabilir fonksiyonu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir algoritmalar dizisi uygulama becerisine sahip geli\u015fmi\u015f bir cihazd\u0131r. \u00c7izgiyi nereye \u00e7ekti\u011fimizin belirsiz oldu\u011funu unutmamak gerek, \u00f6rne\u011fin; tek bir h\u00fccre bir bilgisayar m\u0131d\u0131r? Peki ya DNA? Her ikisi de bir kayadan daha fazla fonksiyonu uygulayabilir. Bu s\u0131n\u0131rda olaylarda verilecek \u00f6znel bir karar oldu\u011funu kabul etmeliyiz. Tan\u0131mlar, bir makinenin bilgisayar olmas\u0131 i\u00e7in ka\u00e7 tane algoritmay\u0131 uygulamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemiyor. Ancak, n\u00f6ral a\u011flar dizisinin Turing b\u00fct\u00fcn\u00fc oldu\u011fu (ve bu y\u00fczden muhtemelen olas\u0131 beyinler dizisi de \u00f6yle) d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, beynin \u201cbilgisayar\u201d unvan\u0131n\u0131 hak etti\u011fi olduk\u00e7a bariz. Bu y\u00fczden beyin bir bilgisayard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu bir metafor de\u011fil, bir analoji de\u011fil, bir ger\u00e7ek.<\/p>\n\n\n\n

\u201cBeyin bir bilgisayard\u0131r\u201d arg\u00fcman\u0131na itirazlar<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bu arg\u00fcman\u0131 herkesin \u00f6n\u00fcnde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcmde, baz\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ve dikkate olmaya de\u011fer olan, di\u011ferleriyse mant\u0131\u011f\u0131n basit bir yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131 olan say\u0131larca itirazla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmaya dayanan itirazlardan ilgilenilmesi gereken ge\u00e7erli itirazlara gidecek \u015fekilde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m yayg\u0131n itirazlar\u0131 k\u0131saca ele alaca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

\u0130tiraz 1. Beyin, Turing makineleri (ya da diz\u00fcst\u00fc bilgisayar) gibi de\u011fildir, bu nedenle bilgisayar de\u011fildir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu yukar\u0131daki tan\u0131mlar\u0131n yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131ndan do\u011fmu\u015f bir itirazd\u0131r. \u201cAlgoritma\u201d, \u201chesaplanabilir fonksiyonlar\u201d veya \u201cbilgisayar\u201d tan\u0131mlar\u0131n\u0131n hi\u00e7birinde bilgisayarlar\u0131n Turing makineleri veya Von Neumann mimarisi makineler gibi olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen hi\u00e7bir \u015fey yok. Bir bilgisayar\u0131n ikili kodlarla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na, ayr\u0131k zamanl\u0131 i\u015flemler kullanmas\u0131na, kay\u0131t cihazlar\u0131na veya bellek bankalar\u0131na veya ad\u0131m ad\u0131m talimatlara ihtiyac\u0131 yok; tan\u0131mlar\u0131n ge\u00e7erli olmas\u0131 i\u00e7in diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlara veya telefonlara uzaktan benzemesine gerek yok.<\/p>\n\n\n\n

Tan\u0131mlar basit\u00e7e algoritmalar\u0131n bir Turing makinesiyle yap\u0131labilecek \u015feyler ve bilgisayarlar\u0131n da algoritmalar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran \u015feyler oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Daha da \u00f6nemlisi, tan\u0131mlar bir Turing makinesinin bunu nas\u0131l yapaca\u011f\u0131yla ilgili herhangi bir pratik limitten bahsetmiyor. Bu y\u00fczden, \u00f6rne\u011fin analog ve s\u00fcrekli bir i\u015flem kullanan bir algoritman\u0131z varsa (ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 y\u00fczmek i\u00e7in olan zebra bal\u0131\u011f\u0131 algoritmas\u0131 gibi), o zaman buna kar\u015f\u0131l\u0131k gelen Turing makinesinin bu analog s\u00fcreci yeterli kesinli\u011fe yakla\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u00e7in potansiyel olarak \u00e7ok uzun s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekecektir. Ancak, Turing makineleri ger\u00e7ek makineler de\u011fildir! Sadece matematiksel yap\u0131lardan ibaretlerdir, bu y\u00fczden bu bir sorun olmayacakt\u0131r. \u201cAlgoritma\u201d tan\u0131m\u0131nda, bir algoritmay\u0131 Turing makinesinde uygulaman\u0131n ekonomik olmas\u0131yla ilgili hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylenmiyor. Hesaplanabilir fonksiyonlar\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrece, bu algoritmalar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran bir bilgisayar\u0131n\u0131z var demektir. Bu y\u00fczden, beynin Turing makinesi ya da diz\u00fcst\u00fc bilgisayar gibi olmamas\u0131 \u00f6nemli de\u011fildir. Evet, beyin, voltajlar, n\u00f6rotransmitterler, da\u011f\u0131lm\u0131\u015f temsiller vb. kullanan bir h\u00fccre karma\u015fas\u0131. Evet, hi\u00e7bir programc\u0131s\u0131 yok ve evet, evrim ve hayat deneyimiyle \u015fekilleniyor. Bunlar\u0131n hi\u00e7biri \u00f6nemli de\u011fil. N\u00f6ral i\u015flemler i\u00e7in olan tan\u0131mlamam\u0131zda sonsuz kesinli\u011fe ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece (ve bunun i\u00e7in bir sebep g\u00f6remiyorum), Church-Turing tezinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlara g\u00f6re beyin algoritmalar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran bir bilgisayard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130tiraz 2. Beyni bir Turing makinesiyle sim\u00fcle edebiliyor olman\u0131z onu bir bilgisayar yapmaz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu itiraz yap\u0131lan ilk itirazla ili\u015fkili \u00e7\u00fcnk\u00fc bu itiraz tan\u0131mlar\u0131 ve Turing makinelerinin bu tan\u0131mlardaki rol\u00fcn\u00fcn anla\u015f\u0131lamamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Bu itiraz\u0131n ana fikri \u015fu ki bir Turing makinesini analog i\u015flemleri uygulamas\u0131 i\u00e7in ne kadar istersek \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ral\u0131m, tek yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu i\u015flemleri bir Turing makinesiyle sim\u00fcle etmektir.Bu y\u00fczden de bunlar\u0131 Turing makinesinin yapabilece\u011fi \u015feyler olarak sayamay\u0131z. Bundan yola \u00e7\u0131karak, Turing makinesi asl\u0131nda beynin yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri yapamaz ve bu y\u00fczden beyin algoritmalar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ramaz.<\/p>\n\n\n\n

Kula\u011fa bozuk bir plak gibi gelme riskini g\u00f6ze alarak, burada geri d\u00f6n\u00fclmesi gereken nokta Turing makinelerinin makine olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Biz herhangi bir \u015feyi Turing makineleriyle sim\u00fcle etmiyoruz, t\u0131pk\u0131 lambda kalk\u00fcl\u00fcs\u00fc ile bir \u015feyleri sim\u00fcle etmedi\u011fimiz gibi. Turing makinelerini belirli bir i\u015flemin algoritma say\u0131l\u0131p say\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 matematiksel olarak belirlemek i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Bu y\u00fczden, e\u011fer belirli bir analog i\u015flemin bir Turing makinesi taraf\u0131ndan herhangi keyfi bir kesinlik seviyesine kadar uygulanabilece\u011fini matematiksel olarak kan\u0131tlarsak, o zaman elimizdekinin bir algoritma oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015f oluruz. Evet, Von Neumann mimarisi makinelerimizle beyin dahil pek \u00e7ok \u015feyi sim\u00fcle ediyoruz. Ancak, Von Neumann makineleri Turing makineleri de\u011fildir. Bunu hat\u0131rlamak \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok insan bilgisayarlar\u0131n Turing makineleri olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyorlar, halbuki \u00f6yle olmad\u0131klar\u0131 kesin. Hi\u00e7bir fiziksel nesne bir Turing makinesi de\u011fildir, t\u0131pk\u0131 hi\u00e7bir fiziksel nesnenin bir cebir olmad\u0131\u011f\u0131 gibi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130tiraz 3. Bilgisayarlar zihni a\u00e7\u0131klayamaz, bu y\u00fczden beyin bir bilgisayar de\u011fildir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu biraz zorlu \u00e7\u00fcnk\u00fc asl\u0131nda dikenli bir felsefi arg\u00fcman ve ki\u015finin nas\u0131l tepki verece\u011fi onun felsefi tutumuna ba\u011fl\u0131. Bir\u00e7ok felsefeci beyinle ilgili salt mekanik a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n zihni a\u00e7\u0131klayamayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia eder. Yukar\u0131da verilmi\u015f bilgisayar tan\u0131m\u0131n\u0131n olduk\u00e7a mekanik oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, e\u011fer zihin salt mekanik ara\u00e7lar ile a\u00e7\u0131klanamazsa, \u201cbeyin bilgisayard\u0131r\u201d dedi\u011fimizde bir \u015feylerin eksik oldu\u011fu do\u011fru.<\/p>\n\n\n\n

Nihayetinde, giri\u015fte bahsetti\u011fim gibi, zihin felsefesindeki ve bili\u015fsel bilimlerdeki bu mesele \u00fczerine olan uzun tart\u0131\u015fmalarla u\u011fra\u015facak zaman\u0131m yok. S\u00f6yleyece\u011fim tek \u015fey \u015fu ki ben, ki\u015fisel olarak, zihnin mekanik s\u00fcre\u00e7lerden ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi fikrine kar\u015f\u0131 olan felsefi itirazlar\u0131n hi\u00e7birini ikna edici bulmuyorum. Jackson\u2019\u0131n Bilim \u0130nsan\u0131 Mary, Chalmer\u2019in zombileri veya Searle\u2019nin \u00c7ince Odas\u0131 Arg\u00fcman\u0131 fark etmeksizin, bu d\u00fc\u015f\u00fcnce deneylerinde n\u00f6robilimcilerin cidden dikkate almas\u0131na ger\u00e7ekten de\u011fecek bir \u015feyler oldu\u011funa hi\u00e7bir zaman ikna olmad\u0131m. Bana \u00e7ok daha keskin g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve mant\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcnen, Daniel Dennett ve Patricia Churchland gibi felsefecilerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 beni daha \u00e7ok ikna ediyor. Ancak tabii ki bu benim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m. E\u011fer bir ki\u015fi zihnin fiziksel bir mekanizmaya indirgenebilece\u011fi fikrine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karsa, o zaman yukar\u0131daki arg\u00fcmanlar\u0131m\u0131n ikna edici olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ederim. Ancak, indirgemecilik ile bar\u0131\u015f\u0131k olan ve yukar\u0131daki tan\u0131mlar\u0131 anlayan biri, beynin tan\u0131m olarak bir bilgisayar oldu\u011funu da kabul etmelidir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130tiraz 4. Beyin hesaplanamaz fonksiyonlar\u0131 uygulayabilir, bu y\u00fczden beyin bir bilgisayar de\u011fildir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu, \u00e7e\u015fitli ki\u015filer taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u00e7ok ilgin\u00e7 bir arg\u00fcman. Fizik\u00e7i Roger Penrose insanlar\u0131n, a\u00e7\u0131klanmas\u0131 i\u00e7in Turing olmayan hesaplama ve kuantum etkileri gerektiren \u00e7e\u015fitli i\u00e7g\u00f6r\u00fclere ve davran\u0131\u015flara sahip oldu\u011funu iddia ediyor. Dennett gibi, ben de Penrose\u2019un iddialar\u0131n\u0131n \u015faibeli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bilimsel kan\u0131tlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n hesaplamay\u0131 veya fizyolojiyi radikal bir \u015fekilde yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi herhangi bir \u015fekilde gerektirdi\u011fi net de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Fakat bu tart\u0131\u015fma konusunda, ba\u015fka daha ciddi giri\u015fimler var. \u00d6zellikle, tekrarlayan n\u00f6ral a\u011flar\u0131n Turing b\u00fct\u00fcn\u00fc oldu\u011funa ili\u015fkin kan\u0131tlardan birini sa\u011flayan Hava Siegelmann, Science dergisinde tekrarlayan n\u00f6ral a\u011flar\u0131n asl\u0131nda bir s\u00fcper Turing<\/strong> olabilece\u011fini iddia etti\u011fi bir makale de yay\u0131nlad\u0131. Bu, tekrarlayan n\u00f6ral a\u011flar\u0131n hesaplanabilir fonksiyonlar dizisini (Turing makinesi taraf\u0131ndan tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gibi) ve daha fazlas\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilece\u011fi anlam\u0131na geliyor, yani Turing makinelerinin uygulayamayaca\u011f\u0131 algoritmalar\u0131 uygulayabilirler. Bu \u00e7ok ilgin\u00e7 bir sonu\u00e7. Siegelmann\u2019\u0131n makalesindeki kan\u0131t\u0131n\u0131 anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor buldu\u011fumu itiraf etmeliyim, bu y\u00fczden bunun kabul edilmi\u015f bir ger\u00e7ek olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda agnostik kalmay\u0131 tercih ederim. (Yine de not d\u00fc\u015fece\u011fim, e\u011fer Siegelmann\u2019\u0131n kan\u0131t\u0131 ge\u00e7erliyse, bu Church-Turing tezinde bir revizyon gerektirir, bu y\u00fczden neden bilgisayar biliminin neden a\u00e7\u0131k\u00e7a bu konuda \u015fanslar\u0131n\u0131 denemediklerini\u0131 merak ediyorum.)<\/p>\n\n\n\n

\u0130tiraz 5. Beynin Turing b\u00fct\u00fcn\u00fc olmas\u0131n\u0131 engelleyecek, evrimle gelmi\u015f pek \u00e7ok k\u0131s\u0131tlamas\u0131 var<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu itiraz baz\u0131 \u00f6nemli noktalar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kart\u0131yor. Elbette, evrimin belirli fizyolojik fonksiyonlara ula\u015fmak i\u00e7in tuhaf yollar kullanabildi\u011fini biliyoruz ve beynin buna istisna olmamas\u0131 muhtemel. Dahas\u0131 beyin hem uzamsal hem zamansal olarak b\u00fcy\u00fck enerji k\u0131s\u0131tlamalar\u0131yla ve an\u0131msat\u0131c\u0131 a\u011flar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle k\u0131s\u0131tl\u0131 bellek kabiliyetleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Bu y\u00fczden b\u00fct\u00fcn hesaplanabilir fonksiyonlar dizisinin herhangi ger\u00e7ek bir beyin taraf\u0131ndan uygulanabilme \u015fans\u0131 s\u0131f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar\u0131n hepsi do\u011fru ama g\u00fcvenilir Von Neumann makinelerimizle ilgili ayn\u0131 \u015feylerin bir\u00e7o\u011funun s\u00f6ylenebilecek olmas\u0131n\u0131 kabul etmeyi es ge\u00e7iyor. Bir t\u00fcr olarak enerji kullan\u0131m\u0131m\u0131z hakk\u0131nda az endi\u015fe ediyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor olsak da ger\u00e7ek \u015fu ki dijital bilgisayarlar\u0131m\u0131za sonsuz enerji ay\u0131ramay\u0131z. Dahas\u0131, bulut teknolojisi h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015fiyor olsa da hala s\u0131n\u0131rs\u0131z bellek kabiliyetlerine sahip de\u011filiz (en az\u0131ndan b\u00fcy\u00fck teknoloji \u015firketlerini y\u00f6netmeyen biz \u00f6l\u00fcml\u00fcler). Makul enerji ve bellek k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011funuzda, diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar\u0131n da hesaplayamayaca\u011f\u0131 pek \u00e7ok fonksiyon var. Bu kimseyi bir diz\u00fcst\u00fc bilgisayar\u0131, \u201cbilgisayar\u201d olarak adland\u0131rmaktan al\u0131 koymuyor \u00e7\u00fcnk\u00fc hala algoritmalar\u0131 kullanarak hesaplanabilir fonksiyonlar\u0131 \u00e7\u00f6zen inan\u0131lmaz derecede g\u00fc\u00e7l\u00fc makineler, t\u0131pk\u0131 beynimiz gibi.<\/p>\n\n\n\n

Tabii ki, beynimizi etkileyen enerjisel ve evrimsel k\u0131s\u0131tlar, Von Neumann makineleri \u00fczerindeki k\u0131s\u0131tlamalardan olduk\u00e7a farkl\u0131 ve bu da \u00f6nemli. Gelecek y\u00fczy\u0131lda, n\u00f6ral hesaplaman\u0131n prensiplerini derledik\u00e7e, bu prensiplerden baz\u0131lar\u0131 kesinlikle beynin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 e\u015fsiz k\u0131s\u0131tlarla ilgili olacak. Ancak bu, beyinlerimizin bilgisayar olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor aksine bu onlar\u0131 evrim taraf\u0131ndan \u015fekillenmi\u015f \u00f6zel bir t\u00fcr bilgisayar k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130tiraz 6. Bu tan\u0131mlar yarars\u0131z ve potansiyel olarak yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirici<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu itiraz potansiyel olarak ge\u00e7erli. Belirtti\u011fim gibi, \u201cbilgisayar\u201d ve \u201calgoritma\u201d kelimelerinin teknik tan\u0131mlar\u0131 evrendeki her \u015feye uygulanabilecek kadar soyut. Bunlar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n, sadece fizik fonksiyonlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zen de\u011fil, \u00e7ok daha geni\u015f hesaplanabilir fonksiyonlar dizisini hatta potansiyel olarak hepsini \u00e7\u00f6zebilen, beyin gibi makinelerle k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131n mant\u0131kl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum (olas\u0131 beyinlerin alan\u0131n\u0131n Turing b\u00fct\u00fcn\u00fc oldu\u011funu varsayarsak). Ancak, \u201cbilgisayar\u201d ve \u201calgoritma\u201d kelimelerini beyin i\u00e7in kullanarak ne elde ediyoruz? Bi\u00e7imsel tan\u0131mlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z mekanizmalar oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu tan\u0131mlar beyni anlamam\u0131za nas\u0131l faydal\u0131 olacak? E\u011fer bir\u00e7ok insan bu bi\u00e7imsel tan\u0131mlar\u0131 bilmiyorsa, Von Neumann mimarisi makinelerin \u201cbilgisayarlar\u201d oldu\u011funu ve \u201calgoritmalar\u0131n\u201d Von Neumann mimarisi makineler i\u00e7in ayr\u0131k ad\u0131m ad\u0131m talimatlar oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa, o zaman bu kelimeleri beyin i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda insanlar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yan\u0131ltma riskine giriyoruz demektir. Bu itiraza cevab\u0131m iki par\u00e7adan olu\u015fuyor.<\/p>\n\n\n\n

Birincisi, bilim insanlar\u0131n\u0131n bi\u00e7imsel tan\u0131mlar i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 ama pek \u00e7ok ki\u015finin yanl\u0131\u015f kulland\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok terim var. \u00d6rne\u011fin, \u201canlaml\u0131\u201d terimi istatiksel hipotez testinde \u00e7ok spesifik bir anlama sahip, buna ra\u011fmen g\u00fcndelik dilde kullan\u0131m\u0131 \u201cb\u00fcy\u00fck\u201d, \u201cmanal\u0131\u201d veya \u201cetkili\u201d anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. O zaman \u201canlaml\u0131\u201d terimini kullanmay\u0131 b\u0131rakmal\u0131 m\u0131y\u0131z? Ben b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Bence, sadece bu kelimeyi kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne demek istedi\u011fimizi anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemek konusunda dikkatli olmam\u0131z gerekli.<\/p>\n\n\n\n

Bence bu \u201cbilgisayar\u201d ve \u201calgoritma\u201d i\u00e7in de ayn\u0131. Bu kelimeleri kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, hangi tan\u0131mlarla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z konusunda a\u00e7\u0131k olmam\u0131z gerekli. E\u011fer halkla konu\u015fuyorsak, bu, aksini d\u00fc\u015f\u00fcnmemeleri ad\u0131na, beynin diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar veya telefonlar gibi bir bilgisayar olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini vurgulamak anlam\u0131na gelir. E\u011fer di\u011fer bilim insanlar\u0131yla konu\u015fuyorsak, bu bi\u00e7imsel tan\u0131mlar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmek ve beynin pek \u00e7ok farkl\u0131 hesaplanabilir fonksiyonu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir algoritmalar dizisi uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sadece ileri s\u00fcrmek anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, beyin bir bilgisayar dedi\u011fimizde ger\u00e7ekten bir \u015fey kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bilgisayar biliminde, hesaplanabilirlik teorisi (computability theory), hesaplamal\u0131 karma\u015f\u0131kl\u0131k teorisi (computational complexity theory)<\/a> ve bilgi teorisi (information theory) dahil, ba\u011f\u0131ms\u0131z mekanizmalar olan zengin bir teori unsurlar\u0131 var. Beynin bir bilgisayar oldu\u011funu ifade etti\u011fimizde, bu teorilerin beyne uygulanabilir oldu\u011funu vurguluyoruz, ki \u00f6yleler. N\u00f6robilimciler beynin \u00e7e\u015fitli algoritmalar\u0131 nas\u0131l uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hesaplama a\u00e7\u0131s\u0131ndan dik ba\u015fl\u0131 olan fonksiyonlarla nas\u0131l ba\u015f etti\u011fi ve bilgiyi depolamak, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak ve iletmek gibi \u015feyleri nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131 konular\u0131n\u0131 inceleyebilirler ve inceliyorlar. B\u00fct\u00fcn bu bilimsel aktivite faydal\u0131 ve bu beynin bir bilgisayar oldu\u011funu anlamam\u0131zdan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Tan\u0131mlar\u0131 pek anlayamam\u0131\u015f ya da bilmeyen insanlar\u0131 yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirme korkusundan ortaya \u00e7\u0131kan \u201cbeyin bir bilgisayard\u0131r\u201d ifadesini reddetme arzusu kurunun yan\u0131nda ya\u015f\u0131 da yakmakt\u0131r. Tan\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131n kesin ve \u015feffaf olmas\u0131 i\u00e7in sadece \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015famaz m\u0131y\u0131z? Sadece baz\u0131 insanlar ne anlama geldi\u011fini anlamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, \u00e7e\u015fitli bilimsel ara\u015ft\u0131rma ak\u0131mlar\u0131n\u0131 besleyen do\u011fru bir ifadeyi reddetmemiz mi gerekiyor? Bu bana fazlas\u0131yla dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve k\u00f6t\u00fcmser geliyor. Bence n\u00f6robilimciler bilgisayar biliminin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imsel \u201calgoritma\u201d ve \u201cbilgisayar\u201d tan\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanabilir ve kullanmal\u0131, ayr\u0131ca bu s\u00f6zc\u00fcklerin ima etti\u011fi \u015feyleri abartmamak konusunda dikkatli olmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bilgisayarlar\u0131m durmadan \u00f6nce onlar\u0131 saymamal\u0131y\u0131m\u2026<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bu son, \u201cbeyin bir bilgisayard\u0131r\u201d demenin faydal\u0131 oldu\u011fu arg\u00fcman\u0131 ger\u00e7ekten kilit bir arg\u00fcman. \u00d6rne\u011fin, n\u00f6robilimin uzak gelece\u011finde bilgi teorisinin faydal\u0131 i\u00e7g\u00f6r\u00fcler bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok az \u015fey sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131karsa, o zaman belki de bu soyut tan\u0131mlar\u0131 kullanmak ve bunlar\u0131 beyne atfetmek sa\u00e7ma bir zaman kayb\u0131 olur. Belki de sadece bu arg\u00fcman\u0131 duyurmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn glikozumu heba ediyorum. Beynin diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar ya da telefonlar gibi \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz, bu y\u00fczden belki de benim b\u00fct\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131m bu arg\u00fcmanla yard\u0131m etti\u011fimden daha fazla insanlar\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmak.<\/p>\n\n\n\n

A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, bahse girerim ki bu arg\u00fcman\u0131n, beyni anlamak i\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kacak. Asl\u0131nda giri\u015fte ifade etti\u011fim gibi, ben n\u00f6robilimin, fizyolojinin ve psikolojinin bir dal\u0131 oldu\u011fu kadar bilgisayar biliminin de bir dal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ben yapay zekay\u0131 ve n\u00f6robilimi yak\u0131ndan ili\u015fkili ve yapay zekay\u0131 n\u00f6robilimdeki teorik ara\u015ft\u0131rmalara dair bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak g\u00f6ren say\u0131larca ara\u015ft\u0131rmac\u0131dan biriyim. Belki de benim gibi bu \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar sadece makine \u00f6\u011frenmesindeki abart\u0131l\u0131 pazarlamadan kaynakl\u0131 bir balona d\u00f6n\u00fc\u015fen ak\u0131m\u0131n par\u00e7as\u0131d\u0131r. Belki de\u2026 Ama bu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015fekli kesin bir \u015fekilde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn abart\u0131l\u0131 yapay zeka pazarlamas\u0131ndan daha eski tarihlere dayan\u0131yor. Bilgisayar bilimindeki tan\u0131mlara g\u00f6re beynin bir bilgisayar oldu\u011funu kabul etmenin \u00f6nemli olup olmayaca\u011f\u0131, bizim tarihin bu noktas\u0131nda kavrayamayaca\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fey. Zaman g\u00f6sterecek\u2026<\/p>\n\n\n\n

Notlar<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

[1]<\/a> Deniz canl\u0131lar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen, \u00f6rne\u011fin bir bal\u0131\u011f\u0131n, denizdeki ak\u0131nt\u0131ya do\u011fru y\u00fczmesini sa\u011flayan bir t\u00fcr refleks. (E.N.)<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2040,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"event_publishing_tags":[83,98,94,93,82,691,64,92,323,281,285,74,76,300,831,75,299,351,726,770,96],"kategori":[305],"class_list":["post-2039","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","event_publishing_tags-beyin","event_publishing_tags-bilim-felsefesi","event_publishing_tags-bilis","event_publishing_tags-bilissel-bilim","event_publishing_tags-brain","event_publishing_tags-cogist","event_publishing_tags-cognition","event_publishing_tags-cognitive-science","event_publishing_tags-cogsci","event_publishing_tags-computer","event_publishing_tags-computer-science","event_publishing_tags-felsefe","event_publishing_tags-mind","event_publishing_tags-norobilim-felsefesi","event_publishing_tags-philnsc","event_publishing_tags-philosophy","event_publishing_tags-philosophy-of-neuroscience","event_publishing_tags-philosophy-of-science","event_publishing_tags-philsci","event_publishing_tags-sinirbilim-felsefesi","event_publishing_tags-zihin","kategori-ceviri"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2039\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=2039"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=2039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}