{"id":2021,"date":"2022-09-28T15:00:19","date_gmt":"2022-09-28T15:00:19","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&#038;p=2021"},"modified":"2025-09-08T20:04:05","modified_gmt":"2025-09-08T20:04:05","slug":"yetenek-dogustan-gelen-yaraticilik-ise-gelistirebilecegindir-jyoti-mishra","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/yetenek-dogustan-gelen-yaraticilik-ise-gelistirebilecegindir-jyoti-mishra\/","title":{"rendered":"Yetenek Do\u011fu\u015ftan Gelen, Yarat\u0131c\u0131l\u0131k ise Geli\u015ftirebilece\u011findir \u2014 Jyoti Mishra"},"content":{"rendered":"<p>\u00d6zg\u00fcn Ad\u0131:\u00a0<a href=\"https:\/\/aeon.co\/ideas\/talent-youre-born-with-creativity-you-can-grow-yourself\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Talent, you\u2019re born with. Creativity, you can grow yourself<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"f118\"><em>Jyoti Mishra,<\/em>&nbsp;San Diego California \u00dcniversitesi\u2019nde psikiyatri departman\u0131nda yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent ve San Diego California \u00dcniversitesi\u2019nde NEAT Labs direkt\u00f6r\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"472a\">Yarat\u0131c\u0131l\u0131k i\u00e7in zekan\u0131n e\u011flence alan\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenir. \u0130nan\u0131lmaz derecede orijinal ama yine de uygulanabilir fikirler bulma, \u00e7\u00f6z\u00fcmler veya i\u00e7g\u00f6r\u00fcler \u00fcretme becerisidir. Bili\u015fsel terimlerle ifade etmek gerekirse, e\u011fer ki\u015fi sistematik olarak fikrin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 ince ince par\u00e7alara ay\u0131racak olsayd\u0131 ilgi \u00e7ekici bir yarat\u0131c\u0131 fikir bozulmazd\u0131. Ayn\u0131 zamanda yarat\u0131c\u0131l\u0131k, daha \u00f6nce bir araya gelmemi\u015f farkl\u0131 sistemleri bir araya getirir.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"7781\">On y\u0131l \u00f6nce, Hollandal\u0131 bir grup psikolog bili\u015fsel esneklik ve bili\u015fsel s\u00fcreklili\u011fin birlikteli\u011fi sonucu yarat\u0131c\u0131 fikrin \u00fcretildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcren \u201cyarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00e7ift yolu\u201d isimli modeli&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/abs\/10.1080\/10463281003765323\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">ortaya koydular<\/a>. Bili\u015fsel esneklik, kavramlar aras\u0131nda h\u0131zl\u0131 ge\u00e7i\u015fler yap\u0131lmas\u0131na ve ayn\u0131 anda farkl\u0131 kavramlar\u0131n irdelenmesine olanak sa\u011flar. Bili\u015fsel s\u00fcreklilik ise zor bir g\u00f6rev kar\u015f\u0131s\u0131nda kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lan konseptlere ba\u011fl\u0131 kalarak amaca ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"b907\">M\u00fczikal bir armonide, fl\u00fct\u00e7\u00fc, kemanc\u0131, piyanist ve trombon sanat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n kendi k\u0131s\u0131mlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131 ama yine de birbirlerini dinlemesi, g\u00fczel m\u00fczik yapmak i\u00e7in uyum sa\u011flamas\u0131 gerekti\u011fi gibi yarat\u0131c\u0131 beyinde de durum b\u00f6yledir. Bu sinir orkestras\u0131ndaki sanat\u00e7\u0131lar&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC2899886\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u00fc\u00e7 fonksiyonel beyin a\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/a>&nbsp;Bu fonksiyonel beyin a\u011flar\u0131 farkl\u0131 beyin b\u00f6lgelerinin (yap\u0131sal olarak kom\u015fu olmayan) birlikte aktive edilmesiyle olu\u015fur. Yarat\u0131c\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu oldu\u011fundaysa ba\u015fl\u0131ca fonksiyonel a\u011flar; merkezi y\u00f6netici a\u011f (MYA), dikkat \u00e7ekerlik a\u011f\u0131 (D\u00c7A) ve varsay\u0131lan mod&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/topics\/psychology\/central-executive-network\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">a\u011f\u0131d\u0131r<\/a>&nbsp;(VMA). Yap\u0131lan beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 MYA\u2019n\u0131n bili\u015fsel esneklik i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemli oldu\u011funu&nbsp;<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/18262825\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">ortaya koymu\u015ftur<\/a>. \u00c7oklu-g\u00f6rev durumundayken bireylerin lateral \u00f6n ve parietal beyin b\u00f6lgelerinin yo\u011fun bir \u015fekilde dahil oldu\u011fu \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"0984\">ABD\u2019deki Vanderbilt \u00dcniversitesi\u2019nden ve Avusturalya\u2019daki Queensland \u00dcniversitesi\u2019nden n\u00f6robilimcilerinin yapt\u0131\u011f\u0131 etkileyici bir&nbsp;<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19607798\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">ara\u015ft\u0131rma<\/a>, etkili \u00e7oklu-g\u00f6revin, birden fazla bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 i\u015fleme yetene\u011fi olarak temsil edilmedi\u011fini, aksine art arda g\u00f6revlerin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde i\u015flenmesi olarak temsil edildi\u011fini ortaya koymu\u015ftur. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, her bir g\u00f6revi h\u0131zland\u0131rma i\u015flemini ve dolay\u0131s\u0131yla daha iyi bir \u00e7oklu-g\u00f6rev i\u015fleme yetene\u011fini edinebilece\u011fimiz anlaml\u0131 bir bi\u00e7imde ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"8da1\">Bunun yan\u0131nda lateral \u00f6n korteks, ki\u015fi \u0131raksak d\u00fc\u015f\u00fcnme ile me\u015fgulken de yo\u011fun bir bi\u00e7imde&nbsp;<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/27893236\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">aktive olmaktad\u0131r<\/a>&nbsp;ki \u0131raksak d\u00fc\u015f\u00fcnme yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fctlerinden bir ba\u015fkas\u0131d\u0131r. Buzdolab\u0131ndakilerle bir tarif haz\u0131rlamak, yo\u011fun trafikte arabayla gezinmek, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kutusundaki \u00f6\u011feleri kullanarak geleneksel olmayan malzemelerden sanat yapmak g\u00fcncelik hayatta \u0131raksak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"e5e9\">Tam tersine, ana merkezi anterior singulat b\u00f6lge olan D\u00c7A s\u00fcregelen g\u00f6revin devam ettirilmesinde \u00f6nemli bir role sahiptir. Bu b\u00f6lge ayn\u0131 zamanda otokontrol, karar verme ve bili\u015fsel s\u00fcreklilik gerektiren hemen her g\u00f6revde yer al\u0131r. Son olarak, ana merkezi anterior medial prefrontal b\u00f6lge ve arka singulat b\u00f6lge olan VMA bir g\u00f6rev \u00fcst\u00fcnde olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zamanki d\u00fc\u015f\u00fcnmede rol al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"632d\">Zaman\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011funu hayal kurmakla, d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz aras\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/aeon.co\/ideas\/let-the-soul-dangle-how-mind-wandering-spurs-creativity\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">daldan dala atlamakla<\/a>, ge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnerek anda kalmak olduk\u00e7a zor. VMA bu tarz \u00f6zg\u00f6nderimsel d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ilgilendiren i\u015flevsel a\u011fd\u0131r. Dikkatimizi gerektiren bir g\u00f6rev \u00fcst\u00fcndeyken dikkat da\u011f\u0131tan, alakas\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcncelerden uzakla\u015fmak ad\u0131na VMA aktivasyonu bast\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"8ac6\">Dikkatimizi da\u011f\u0131tan fakt\u00f6rler ve hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn uzak diyarlar\u0131 asl\u0131nda yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u0131rr\u0131n\u0131 elinde tutuyor-tabii onlar\u0131 bir ama\u00e7 do\u011frultusunda in\u015fa edersek-. Son \u00e7al\u0131\u015fmalar beyindeki VMA merkezlerinin D\u00c7A ve MYA merkezleriyle uyumlu bir bi\u00e7imde aktive olduklar\u0131n\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/26553223\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">i\u015faret etmektedir.<\/a>&nbsp;Bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc dans, bizlere beyin a\u011flar\u0131m\u0131z\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 betimler niteliktedir.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"4c4a\">Genellikle MYA ve D\u00c7A, VMA \u00fczerinde kontrol sa\u011flar ya da VMA\u2019ya kar\u015f\u0131 koyar, ancak yarat\u0131c\u0131l\u0131k s\u0131ras\u0131nda VMA uzun s\u00fcreli belle\u011fimizdeki ar\u015fivden fikirleri \u00e7ekip \u00e7\u0131kar\u0131rken, MYA ve D\u00c7A bu fikirleri bir ama\u00e7 do\u011frultusunda kullan\u0131lmak \u00fczere bir araya getirir.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"602a\">G\u00f6sterinin oyuncular\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, art\u0131k as\u0131l soru olan yarat\u0131c\u0131 olmay\u0131 \u00f6\u011frenip \u00f6\u011frenemeyece\u011fimizi sorabiliriz. Yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n matematiksel veya m\u00fczikal yetenek gibi&nbsp;<a href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007\/s10519-016-9832-0\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">baz\u0131 kal\u0131tsal y\u00f6nleri vard\u0131r.<\/a>&nbsp;\u00d6rne\u011fin, Hollandal\u0131 tek yumurta ikizi olan David Oyens ve Pieter Oyens karde\u015flerin her ikisi de 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 ressamlar\u0131ndand\u0131. Ancak beynimizin bi\u00e7imlenebilen, s\u00fcrekli \u00f6\u011frenebilen ve de\u011fi\u015febilen bir yap\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, deneyimlerimize dayanarak yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da \u00f6\u011frenebilir miyiz?<\/p>\n\n\n\n<p id=\"8cf5\">2014 y\u0131l\u0131nda Stanford \u00dcniversitesi\u2019ndeki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar yapt\u0131klar\u0131 bir&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/abs\/pii\/S1871187114000194\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u00e7al\u0131\u015fmada<\/a>, bilim insanlar\u0131 dizayn b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim g\u00f6revlileri ile pop\u00fcler bir dersi de\u011ferlendirmek i\u00e7in bir araya geldiler: \u201cYarat\u0131c\u0131 spor salonu\u201d. Bu derste, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar bireysel olarak yenilik\u00e7i, s\u00fcr\u00fckleyici ve y\u00fcksek tempolu ve g\u00fcndelik ofis malzemelerini kullanan uygulamalar \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. \u00d6\u011frencilerin g\u00f6zlem, beyin f\u0131rt\u0131nas\u0131, sentez, prototip ve uygulama alanlar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fma a\u015famalar\u0131na kat\u0131lmalar\u0131 istendi. Bu a\u015famalara kat\u0131lan \u00f6\u011frenciler \u0131raksak d\u00fc\u015f\u00fcnme problemlerinde kontrol grubundaki \u00f6\u011frencilere g\u00f6re daha iyi bir performans sergilemi\u015flerdir. Ba\u015fka bir&nbsp;<a href=\"https:\/\/behavioralandbrainfunctions.biomedcentral.com\/articles\/10.1186\/1744-9081-10-9\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u00e7al\u0131\u015fmada<\/a>, Dalian Teknoloji \u00dcniversitesi ve Oregon \u00dcniversitesi\u2019nden sinirbilimciler ile psikologlardan olu\u015fan bir ekip, k\u0131sa s\u00fcreli meditasyondan (bir hafta boyunca g\u00fcnde 30 dakika) \u00f6nce ve sonra kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u0131raksak d\u00fc\u015f\u00fcnme yeteneklerini test etmi\u015flerdir. Kontrol grubundakiler ise bu s\u00fcre boyunca gev\u015feme egzersizleri yapm\u0131\u015flard\u0131r. Sonu\u00e7lar, meditasyonun yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 anlaml\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rabilece\u011fini ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"7e09\">\u0130lgin\u00e7 olarak, yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011frenilebilirli\u011fini ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in birbirine olduk\u00e7a z\u0131t yakla\u015f\u0131mlar kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Stanford \u00f6rne\u011finde kat\u0131l\u0131mc\u0131lar yarat\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretebilmek i\u00e7in bili\u015fsel esneklik egzersizleri yaparken Dalian-Oregon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda meditatif e\u011fitim bili\u015fsel s\u00fcreklilik ad\u0131na yap\u0131lan bir egzersizdi ve duyusal deneyimlere kar\u015f\u0131n fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 odak noktas\u0131yd\u0131. Bu ara\u015ft\u0131rmalar beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme teknikleri kullanmam\u0131\u015f olsalar bile kontrol a\u011flar\u0131ndaki dinami\u011fin spontane d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcreten varsay\u0131lan a\u011f ile ince bir i\u015f birli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 hayal edilebilir. Genel olarak bu \u00e7al\u0131\u015fmalar yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitli yollarla y\u00fckseltilebilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"0e6a\">Mesle\u011fi gere\u011fi yarat\u0131c\u0131 olan sanat\u00e7\u0131lar s\u0131k s\u0131k bu yarat\u0131c\u0131 s\u00fcreci zihinlerinde ve bedenlerinde ba\u015fkala\u015fm\u0131\u015f bir hale b\u00fcr\u00fcnd\u00fckleri ve \u00fczerinde \u00e7ok kontrolleri olmayan yek bir s\u00fcre\u00e7 olarak anlat\u0131rlar. Ak\u0131\u015f durumunda olmaktan bahsederler. Bu tarz yarat\u0131c\u0131 \u0131raksak d\u00fc\u015f\u00fcnme durumlar\u0131nda, beden uyar\u0131l\u0131r ve&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/full\/10.1080\/10400419.2018.1530533\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">g\u00f6z bebe\u011fi geni\u015fler.<\/a>&nbsp;Massachusetts Institute of Technology (MIT)\u2019de yap\u0131lan yeni bir&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.ickn.org\/documents\/Crea_Happy_COINs18.pdf\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u00e7al\u0131\u015fmada<\/a>, bir ak\u0131ll\u0131 saat v\u00fccut kalp at\u0131\u015f\u0131 gibi v\u00fccut sinyallerini alg\u0131layacak \u015fekilde konfig\u00fcre edildi ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar bu saatleri takarken yarat\u0131c\u0131 ekip aktiviteleriyle ilgilenmeleri sa\u011fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"0e03\">Yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n fiziksel ve n\u00f6rolojik boyutlar\u0131yla ilgilenen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve nas\u0131l te\u015fvik edilebilece\u011fini anlamada ciddi bir yol kat etmi\u015f olsa da yarat\u0131c\u0131l\u0131k bir diyapazon gibi zihinle beden aras\u0131ndaki m\u00fckemmel harmonide \u00e7\u0131nlad\u0131\u011f\u0131nda benzersiz bir varolu\u015f hali olarak gizemini korur.<\/p>","protected":false},"featured_media":2022,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"event_publishing_tags":[1022,94,93,1024,691,64,92,323,894,1026,74,1025,77,76,127,75,1028,1027,1023,895,1021,96,184],"kategori":[305],"class_list":["post-2021","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","event_publishing_tags-beceri","event_publishing_tags-bilis","event_publishing_tags-bilissel-bilim","event_publishing_tags-capacity","event_publishing_tags-cogist","event_publishing_tags-cognition","event_publishing_tags-cognitive-science","event_publishing_tags-cogsci","event_publishing_tags-creativity","event_publishing_tags-dogustan","event_publishing_tags-felsefe","event_publishing_tags-innate","event_publishing_tags-mental","event_publishing_tags-mind","event_publishing_tags-nativism","event_publishing_tags-philosophy","event_publishing_tags-rasyonalizm","event_publishing_tags-rationalism","event_publishing_tags-skill","event_publishing_tags-yaraticilik","event_publishing_tags-yetenek","event_publishing_tags-zihin","event_publishing_tags-zihinsel","kategori-ceviri"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/2021\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2022"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=2021"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=2021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}