{"id":1990,"date":"2021-01-19T15:00:04","date_gmt":"2021-01-19T15:00:04","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&#038;p=1990"},"modified":"2025-08-18T16:58:44","modified_gmt":"2025-08-18T16:58:44","slug":"beyin-bilgisayar-arayuzleri-ve-evrisimli-sinir-aglari-101-alexandre-gonfalonieri","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/beyin-bilgisayar-arayuzleri-ve-evrisimli-sinir-aglari-101-alexandre-gonfalonieri\/","title":{"rendered":"Beyin-Bilgisayar Aray\u00fczleri ve Evri\u015fimli Sinir A\u011flar\u0131 101 \u2014 Alexandre Gonfalonieri"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6zg\u00fcn Ad\u0131:\u00a0<a href=\"https:\/\/towardsdatascience.com\/a-beginners-guide-to-brain-computer-interface-and-convolutional-neural-networks-9f35bd4af948\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">A Beginner\u2019s Guide to Brain-Computer Interface and Convolutional Neural Networks<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"476e\"><em>Sade, tan\u0131mlarla bezeli bir yaz\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c7af\">\u0130lk b\u00f6l\u00fcmde beyin-bilgisayar aray\u00fczlerine ve yapay zekayab\u00fcy\u00fck resmi g\u00f6rerek bak\u0131lacak,akademik metinlerden bahsedilecektir. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde ise beyin-bilgisayar aray\u00fczlerinde kullan\u0131lan sinir a\u011flar\u0131n\u0131n derinlemesine bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"610f\">Zihin, insani k\u0131s\u0131tlamalar\u0131m\u0131z\u0131 a\u015fmak i\u00e7in; beyin-bilgisayar aray\u00fczlerini<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[1]<\/a>&nbsp;kullanarak yapay zekayla, robotlarla ya da di\u011fer zihinlerle do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131 kurabilir mi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"eb25\">Kimimiz i\u00e7in bu, hayatta kalmak i\u00e7in bir gereksinim. Do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse yapay zekan\u0131n devrinde var olabilmek i\u00e7in cyborglara d\u00f6n\u00fc\u015fmemiz gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"85a2\"><strong>Tan\u0131mlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3334\">Beyin-Bilgisayar Aray\u00fcz\u00fc (BCI):&nbsp;<em>Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n bilgisayarlarla yaln\u0131zca beyin aktiviteleri \u00fczerinden ileti\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan cihazlard\u0131r. Bu aktivite \u00e7o\u011funlukla elektroensefalografi (EEG) ile \u00f6l\u00e7\u00fclmektedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"94c1\">Elektroensefalografi (EEG):&nbsp;<em>Kafa derisine yerle\u015ftirilen elektrotlar ile beyin taraf\u0131ndan \u00fcretilen elektriksel aktiviteyi kaydetmeye yarayan fizyolojik \u00f6l\u00e7\u00fcm y\u00f6ntemi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9308\">Fonksiyonel Manyetik Rezonans G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (fMRI):&nbsp;<em>Kan ak\u0131\u015f\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikleri tespit ederek beyin aktivitesini \u00f6l\u00e7er.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"8a6e\">Fonksiyonel K\u0131z\u0131l\u00f6tesi-Yak\u0131n Spektroskopi (fNIRS):<em>&nbsp;K\u0131z\u0131l\u00f6tesi-yak\u0131n spektroskopinin (NIRS) fonksiyonel n\u00f6rog\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme i\u00e7in kullan\u0131m\u0131d\u0131r. fNIRS kullan\u0131larak n\u00f6ron davran\u0131\u015flar\u0131yla ilintili kan dola\u015f\u0131msal \u00f6l\u00e7\u00fcmler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla beyin aktivitesi \u00f6l\u00e7\u00fclmektedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e880\">Evri\u015fimli Sinir A\u011flar\u0131 (CNN):&nbsp;<em>Piksel verilerini i\u015flemek i\u00e7in \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f, resim tan\u0131ma ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015flemede kullan\u0131lan yapay sinir a\u011flar\u0131.<\/em><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn2\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>[2]<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d604\">G\u00f6rsel Korteks:&nbsp;<em>Beynin g\u00f6zlerden gelen, duyularla ilintili sinir sinyallerini alan ve i\u015fleyen b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"aa4b\"><strong>Beyin-Bilgisayar Aray\u00fczlerinin Tarihi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b853\">Guardian haber spikeri Sarah Marsch beyin-bilgisayar aray\u00fczleri hakk\u0131nda \u015fu s\u00f6zleri sarf etmi\u015fti: \u201cBeyin-bilgisayar aray\u00fczleri (BCI) yeni bir fikir de\u011fil. Bu aray\u00fczlerin \u00e7e\u015fitli formlar\u0131 halihaz\u0131rda mevcut, kafan\u0131z\u0131n tam \u00fcst\u00fcne oturtulan ve beyin sinyallerini \u00f6l\u00e7enlerden beyin dokunuza yerle\u015ftirilmi\u015f cihazlara kadar.\u201d&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/technology\/2018\/jan\/01\/elon-musk-neurotechnology-human-enhancement-brain-computer-interfaces\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1400\/1*up4UVOBCtPmj2PpX2r5U4A.png\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6e6c\">Pek \u00e7ok BCI\u2019\u0131n ilk geli\u015ftirilme amac\u0131 medikal uygulamalard\u0131r. Uluslararas\u0131 bir deneyim tasar\u0131m\u0131 dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 firmas\u0131 olan Tellart\u2019da ba\u015f tasar\u0131mc\u0131 olan Zaza Zuilhof\u2019a g\u00f6re g\u00fcn\u00fcm\u00fczde 220.000 duyma engelli birey koklear implantlardan faydalanmaktad\u0131r. Bu implantlar ses sinyallerini elektriksel at\u0131mlara \u00e7evirerek bu at\u0131mlar\u0131 do\u011frudan ki\u015finin beynine iletmektedir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.core77.com\/posts\/72957\/When-Brain-Computer-Interfaces-Go-Mainstream-Will-Dystopian-Sci-Fi-Be-Our-Only-Guidance\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5035\">\u201c<a href=\"http:\/\/www.brainvision.co.uk\/blog\/2014\/04\/the-brief-history-of-brain-computer-interfaces\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Beyin-Bilgisayar Aray\u00fczlerinin K\u0131sa Tarihi<\/a>\u201d isimli makale bize BCI\u2019\u0131n ge\u00e7mi\u015fi hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi vermektedir. Makaleye g\u00f6re \u201cbeyin-bilgisayar aray\u00fcz\u00fc\u201d tan\u0131m\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 1970\u2019lerde Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019nde bu aray\u00fczler \u00fczerine olan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan hemen sonrad\u0131r. BCI \u00fczerine olan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ve geli\u015fmelerin odak noktas\u0131 hasarl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f, duyu ve hareket kabiliyetlerini d\u00fczeltecek n\u00f6roprotez uygulamalar\u0131 olmaya o d\u00f6nemden \u015fimdiye kadar devam etmektedir. 1990\u2019lar\u0131n ortas\u0131 ise insanlara y\u00f6nelik ilk n\u00f6roprotez cihazlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na \u015fahitlik etmi\u015ftir. BCI insan zihnini kesin bir \u015fekilde okuyamamaktad\u0131r; buna kar\u015f\u0131n belli bi\u00e7imlerde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde beyin taraf\u0131ndan sal\u0131nan enerjideki ufac\u0131k de\u011fi\u015fiklikleri bile tespit edebilmektedir. Bir beyin-bilgisayar aray\u00fcz\u00fc beyindeki spesifik enerji\/frekans \u00f6r\u00fcnt\u00fclerini saptar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4d23\">Haziran 2004\u2019te Matthew Nagle\u2019\u0131n ilk BCI yerle\u015ftirilen insan olmas\u0131, bu alan i\u00e7in \u00f6nemli bir ilerleme noktas\u0131 olmu\u015ftur. Yerle\u015ftirilen BCI, Cyberkinetics firmas\u0131n\u0131n BrainGateTM \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9aae\">Aral\u0131k 2004\u2019te Jonathan Wolpaw ve New York Eyaleti Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Wadsworth Merkezi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n sundu\u011fu raporda BCI ile bir bilgisayar\u0131 kontrol edebilme yetisi belirtildi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan elektrotlar i\u00e7eren bir kask takmalar\u0131 istendi. Bu kasktaki elektrotlar motor korteksteki (beynin hareketleri y\u00f6neten k\u0131sm\u0131) EEG sinyallerini kaydetmekteydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f4aa\">Beyin-bilgisayar aray\u00fczlerinin kontrol uygulamalar\u0131 etraf\u0131nda \u015fekillenen uzun bir ge\u00e7mi\u015fi mevcuttur: \u0130mle\u00e7ler, fel\u00e7li v\u00fccut par\u00e7alar\u0131, robot kollar, telefon \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 vb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c8ef\">Yak\u0131n zamanda Elon Musk, 27 milyon dolar de\u011ferinde bir mebla\u011f ile Neuralink\u2019e yat\u0131r\u0131m yaparak bu sekt\u00f6re girdi. Neuralink\u2019in misyonunu yapay zekan\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda insan ileti\u015fimini iyile\u015ftiren bir beyin-bilgisayar aray\u00fcz\u00fc geli\u015ftirmek olarak tan\u0131mlayabiliriz. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Regina Dugan, Facebook\u2019un daha verimli dijital ileti\u015fimin yolunu a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi beyin-bilgisayar aray\u00fcz\u00fc teknolojileri \u00fczerine olan planlar\u0131n\u0131 sundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"19b4\">John Thomas, Tomasz Maszczyk, Nishant Sinha, Tilmann Kluge ve Justin Dauwels\u2019e g\u00f6re bir beyin-bilgisayar aray\u00fcz\u00fcn\u00fcn d\u00f6rt temel bile\u015feni vard\u0131r. Bunlar sinyal edinimi, sinyal \u00f6n i\u015fleme, \u00f6zellik \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn3\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[3]<\/a>&nbsp;ve s\u0131n\u0131fland\u0131rmad\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/ieeexplore.ieee.org\/document\/8122608\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7cf1\"><strong>Beyin-Bilgisayar Aray\u00fczlerinin \u00d6nemi Ne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e5e9\">Essex \u00dcniversitesi\u2019nde Beyin-Bilgisayar Aray\u00fczleri alan\u0131nda doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Davide Valeriani\u2019ye g\u00f6re \u201c<mark>\u0130nsan\u0131n ve teknolojinin bir araya gelmesi yapay zekadan \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131karabilir.&nbsp;<\/mark>\u00d6rnek olarak karar alma s\u00fcrecinde alg\u0131 ve muhakemenin bir kombinasyonunu kullan\u0131yoruz. N\u00f6roteknolojiler, alg\u0131m\u0131z\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. G\u00fcvenlik kameras\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 bulan\u0131k bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye m\u00fcdahale edip etmemek konusunda bir yarg\u0131ya var\u0131rken bu teknolojiler bize yard\u0131mc\u0131 olabilir.\u201d&nbsp;<a href=\"https:\/\/observer.com\/2017\/04\/elon-musk-wants-to-merge-man-and-machine-artificial-intelligence-eeg-neurotechnology\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c750\"><strong>Beyin-Bilgisayar Aray\u00fczleri Tam Olarak Ne Yapabilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d26a\">Zaza Zuilhof\u2019a g\u00f6re bu sorunun cevab\u0131 soruyu kime sordu\u011funuza ve ameliyat olmay\u0131 g\u00f6ze al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6re de\u011fi\u015fecektir. \u201cBu d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyinin kapsam\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlar\u0131n m\u00fcdahale<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[4]<\/a>&nbsp;i\u00e7ermeyen, ameliyat gerektirmeyen beyin-bilgisayar aray\u00fczlerini kullanaca\u011f\u0131n\u0131 farz edelim. Bu senaryoda iki temel teknolojiden faydalanabiliriz, bunlar fMRI ve EEG\u2019dir. fMRI devasa bir makine gerektirmektedir; ancak EEG, fMRI\u2019\u0131n aksine s\u0131radan kullan\u0131c\u0131ya y\u00f6nelik Emotiv ve Neurosky gibi ba\u015f tak\u0131mlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla genel kitleler i\u00e7in mevcut hale gelmi\u015ftir.\u201d&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.core77.com\/posts\/72957\/When-Brain-Computer-Interfaces-Go-Mainstream-Will-Dystopian-Sci-Fi-Be-Our-Only-Guidance\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3c6f\">Her hal\u00fckarda beyin-bilgisayar aray\u00fczleri sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlar i\u00e7in de gelecek vaadeden bir etkile\u015fim arac\u0131 olabilir. Beyin-bilgisayar aray\u00fczlerinin multimedya, sanal ger\u00e7eklik, video oyunlar\u0131 ve di\u011fer bir\u00e7ok alanda \u00e7e\u015fitli potansiyel uygulamalar\u0131 mevcut.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7272\">Davide Valeriani EEG hakk\u0131nda \u015funlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor: \u201cEEG donan\u0131m\u0131 kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in tamamen g\u00fcvenli, ancak sinyalleri \u00e7ok g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn5\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[5]<\/a>&nbsp;bir \u015fekilde kaydediyor. Ayr\u0131ca \u015fu ana kadar ara\u015ft\u0131rma laboratuvarlar\u0131 EEGyi \u00e7o\u011funlukla beyni anlamak ve devrimsel uygulamalar sunmak i\u00e7in kulland\u0131lar. Bu sunumlar ticari \u00fcr\u00fcnler bi\u00e7iminde meyve vermedi fakat bu durum de\u011fi\u015fecek.\u201d<a href=\"https:\/\/theconversation.com\/elon-musk-wants-to-merge-man-and-machine-heres-what-hell-need-to-work-out-75321\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5e3d\">Elon Musk\u2019\u0131n \u015firketi bu alanda \u00e7al\u0131\u015fan \u015firketlerin en yenisi. \u015eirketin \u201cN\u00f6ral Ba\u011f\u201d<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn6\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[6]<\/a>&nbsp;teknolojisi, \u00f6l\u00e7\u00fcm yapmak amac\u0131 ile beyne elektrotlar yerle\u015ftirmeyi kaps\u0131yor. Bu s\u00fcre\u00e7 sonucunda EEG \u00f6l\u00e7\u00fcmlerine k\u0131yasla \u00e7ok daha y\u00fcksek kalitede n\u00f6ral sinyaller kaydedilebilecek. Yine de bu s\u00fcre\u00e7 ameliyat gerektirmekte. Yak\u0131n zamanda Elon Musk, s\u00fcrecin zorluklar\u0131na g\u00f6\u011f\u00fcs germeyi i\u015faret edercesine, beyin-bilgisayar aray\u00fczlerine insanlar\u0131n yapay zekaya olan \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tasdik etmek i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuzu ifade etti.&nbsp;<a href=\"https:\/\/theconversation.com\/elon-musk-wants-to-merge-man-and-machine-heres-what-hell-need-to-work-out-75321\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a9b7\">B\u00fct\u00fcn bunlar halen \u00e7ok tehlikeli! Evet, bilgisayarlar\u0131 biz yaratm\u0131\u015f olabilir ve onlar\u0131n&nbsp;<strong>tam olarak&nbsp;<\/strong>nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olabiliriz. Onlar\u0131 nas\u0131l \u201cde\u011fi\u015ftirece\u011fimizi\u201d de biliyor olabiliriz. Buna kar\u015f\u0131n beyinlerimizi biz yaratmad\u0131k ve halen tam olarak nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 bilmiyoruz. S\u00f6z konusu olan beyinlerimize \u201cm\u00fcdahale\u201d etmeye gelince mevcut bilgimiz daha da yetersiz kal\u0131yor. \u00d6nemli ilerlemeler kaydettik fakat bu ilerlemeler hen\u00fcz yeterli de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5ed4\"><strong>Beynimiz Halihaz\u0131rda Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r ve Daha Neler Beklemeliyiz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e6d1\">Beynimizi kabaca iki ana b\u00f6l\u00fcme ay\u0131rabiliriz:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"ce56\">*Limbik sistem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1936\">*Neokorteks.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6b74\">Limbik sistem ilkel i\u00e7g\u00fcd\u00fclerimizden sorumludur, bunlara yemek ve \u00fcremek gibi hayatta kalmakla alakal\u0131 olan i\u00e7g\u00fcd\u00fclerimiz de dahildir. Neokorteksimiz ise beynimizin en geli\u015fmi\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Bizi dillerde, teknolojide, i\u015f ya\u015fam\u0131nda ve felsefede iyi yapan mant\u0131ksal fonksiyonlardan neokorteksimiz sorumludur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a349\">\u0130nsan beyni ad\u0131na \u201cn\u00f6ron\u201d denen 86 milyar sinir h\u00fccrelerinden meydana gelir. Bu n\u00f6ronlar\u0131n her biri m\u00fcnferit olarak di\u011fer n\u00f6ronlara \u00e7e\u015fitli ba\u011fla\u00e7larla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ba\u011fla\u00e7lara aksonlar ve dendritler denir. Ne zaman d\u00fc\u015f\u00fcnsek, hareket etsek ya da hissetsek n\u00f6ronlar i\u015f ba\u015f\u0131ndad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak beyin, ciddi miktarda n\u00f6ral aktivite \u00fcretmektedir ve n\u00f6rondan n\u00f6rona aktar\u0131lan minik elektrik sinyalleri yerine getirilen g\u00f6revlerin mimarlar\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2d00\">Beyin-bilgisayar aray\u00fczleri i\u00e7in pek \u00e7ok sinyal kullan\u0131labilir. Bunlar iki ana s\u0131n\u0131fa ayr\u0131labilir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1bf7\">* Ani at\u0131mlar (spike)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"65fa\">* Alan potansiyelleri (field potentials)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e50c\">Bu sinyalleri tespit edebilir, yorumlayabilir ve bir cihazla etkile\u015fmek i\u00e7in bu sinyalleri kullanabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1400\/1*PH6Q1X419tice6dwDTFyBQ.png\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"93f1\">Bir makine \u00f6\u011frenmesi \u015firketi olan Cortext\u2019tedan\u0131\u015fman olarak g\u00f6rev yapan Boris Reuderink\u2019e g\u00f6re beyin sinyallerinin zay\u0131f ve olduk\u00e7a de\u011fi\u015fken olmas\u0131 beyin-bilgisayar aray\u00fczlerinin en \u00f6nemli problemlerinden birisi. Ayn\u0131 sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc bir s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131c\u0131y\u0131 farkl\u0131 bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 \u00fczerinde kullanmak bir yana, bir s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131c\u0131 e\u011fitmek bile zor.&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.quora.com\/What-is-a-good-machine-learning-project-involving-brain-computer-interfaces\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3cbe\">N\u00f6ral Ba\u011f\u0131 yerle\u015ftirmek i\u00e7in \u015fu ad\u0131mlar izleniyor: \u00d6nce sar\u0131lm\u0131\u015f a\u011f\u0131 i\u00e7eren k\u00fc\u00e7\u00fck bir i\u011fne kafatas\u0131na sokuluyor. Ard\u0131ndan a\u011f yerle\u015ftiriliyor ve yerle\u015ftirmeyi takiben a\u00e7\u0131larak t\u00fcm beyni sarmal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"00ba\">Yapay zeka ya da makine \u00f6\u011frenmesi, medikal ve robotik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok alanda zorlu problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in geli\u015ftirilen beyin-bilgisayar aray\u00fczleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dikkat \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131. Son zamanlarda beyin-bilgisayar aray\u00fczleri i\u00e7in en etkili ara\u00e7lar\u0131n yapay zeka ve makine \u00f6\u011frenmesi oldu\u011fu ifade ediliyor.&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.wikicfp.com\/cfp\/servlet\/event.showcfp?eventid=82608&amp;copyownerid=88612\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1400\/1*Rm1VgfzkH5GA1jq1C0u1tw.png\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e689\">Bu ba\u015fl\u0131klar her ne kadar kendilerine mahsus ara\u015ft\u0131rma sahalar\u0131na sahip olsalar da bu ba\u015fl\u0131klar\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na inmeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"cbb9\"><strong>Sinyal \u00dcretimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d0ba\">Beyin sinyallerini \u00fcretmenin iki yolu vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1400\/1*RA3RoIG5gfX4MRGHcRXiSA.png\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9c7e\">Quintiq\u2019te yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisi olarak yer alan Sjoerd Lagarde\u2019ye g\u00f6re kat\u0131l\u0131mc\u0131lara aktif olarak sinyal \u00fcrettirmek, uyart\u0131 \u00fczerinde denetim sahibi olmam\u0131zdan \u00f6t\u00fcr\u00fc sinyalin tespiti konusunda daha avantajl\u0131d\u0131r. Bu denetime \u00f6rnek olarak uyart\u0131n\u0131n ne zaman kat\u0131l\u0131mc\u0131ya sunuldu\u011fu verilebilir. Bu senaryo, kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n sadecebeyin dalgalar\u0131n\u0131 okumaktan daha kolayd\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.quora.com\/profile\/Sjoerd-Lagarde\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"bff6\"><strong>Sinyal Tespiti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c116\">Beyin sinyallerini tespit etmenin \u00e7e\u015fitli yollar\u0131 mevcut. Bu yollar\u0131n en bilinenleri EEG ve fMRI olmas\u0131na ra\u011fmen ba\u015fka y\u00f6ntemler de yok de\u011fil. EEG beyindeki elektriksel aktiviteyi \u00f6l\u00e7erken fMRI beyindeki kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7er. Bu y\u00f6ntemlerin her birinin kendine \u00f6zg\u00fc avantajlar\u0131 ve dezavantajlar\u0131 mevcut. Kiminin zamansal \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn7\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[7]<\/a>&nbsp;daha iyiyken (beyin aktivitelerini ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi anda tespit edebilirler) kimi ise daha iyi uzaysal \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011fe<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn8\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[8]<\/a>&nbsp;(aktivitenin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi konumu tam olarak saptayabilirler) sahiptir. Di\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcm y\u00f6ntemleri i\u00e7in de mant\u0131k a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b163\"><strong>Sinyal \u0130\u015fleme<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"bc29\">Beyin verisi ile u\u011fra\u015f\u0131rken kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131z sorunlardan birisi de bu verinin ciddi derecede g\u00fcr\u00fclt\u00fc i\u00e7ermesidir. EEG s\u0131ras\u0131nda di\u015f g\u0131c\u0131rdatmak ya da g\u00f6z\u00fc hareket ettirmek bile kendine veride yer bulacakt\u0131r. Bu g\u00fcr\u00fclt\u00fcy\u00fc elekten ge\u00e7irmemiz gerekli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9b8a\">Elekten ge\u00e7irme i\u015flemi sonras\u0131nda bu veriyi, ger\u00e7ek sinyalleri tespit etmek i\u00e7in kullanabiliriz. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 aktif olarak sinyal \u00fcretirken biz \u00e7o\u011fu zaman ne \u00e7e\u015fit sinyalleri tespit etmek istedi\u011fimizin fark\u0131nda oluyoruz. D\u00fczensiz, g\u00f6reve y\u00f6nelik uyart\u0131n\u0131n sunumunda ortaya \u00e7\u0131kan P300 dalgas\u0131, olaya ili\u015fkin bir potansiyeldir<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn9\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[9]<\/a>, bu duruma \u00f6rnek verilebilir. Bu dalga, verimizde b\u00fcy\u00fck bir zirve olarak belirecektir. Verimizdeki bu \u00e7e\u015fit zirveleri tespit etmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli makine \u00f6\u011frenmesi teknikleri denenebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1641\"><strong>Sinyal \u0130letimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"55ab\">Verimizde ilgin\u00e7 sinyaller tespit etti\u011fimiz zaman bunlar\u0131 birilerine yard\u0131mc\u0131 olacak \u015fekillerde kullanmak isteriz. \u00d6rne\u011fin kat\u0131l\u0131mc\u0131 beyin-bilgisayar aray\u00fcz\u00fcn\u00fc zihinde canland\u0131r\u0131lan hareket arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir imleci kontrol etmek i\u00e7in kullanabilir. Kat\u0131l\u0131mc\u0131dan elde etti\u011fimiz verileri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca etkili bir bi\u00e7imde kullanmal\u0131y\u0131z, bir yandan da BCI\u2019lar\u0131n hata yapabilece\u011fini akl\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131karmamal\u0131y\u0131z. Mevcut BCI\u2019lar nispeten yava\u015f ve arada bir hata yapabilmektedirler (Bilgisayar benim sol el hareketini canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131 sanabilir, halbuki sa\u011f el hareketini canland\u0131rmaktay\u0131md\u0131r).&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.quora.com\/How-do-current-brain-computer-interfaces-work\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0a2a\">N\u00f6ral Ba\u011f s\u00f6z konusu oldu\u011funda cihaz\u0131n kendisini insan beyniyle b\u00fct\u00fcnledi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Cihaz, insan ve makine aras\u0131nda kusursuz bir ortakya\u015fam yarat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5409\">\u0130nsan ve makine birbirleriyle ortakya\u015famsal bir bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bu iki par\u00e7an\u0131n \u00fcst\u00fcne bir yapay zeka katman\u0131 ya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir aray\u00fcz eklenebilir. Bu sayede yepyeni ve geli\u015fmi\u015f bir d\u00fcnyaya ad\u0131m atabilir ve yapay zekaya sahip robot dostlar\u0131m\u0131zla a\u015f\u0131k atabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"8f98\">Bu \u00e7e\u015fit bir ba\u011flant\u0131 bize artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f haf\u0131za ve muazzam makine \u00f6\u011frenmesi becerileri kazand\u0131rabilir. Ve evet, bu ba\u011flant\u0131 ile herhangi birisiyle konu\u015fmadan ileti\u015fim (bir nevi telepati) kurabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c1c5\"><em>\u201cTelefon, bilgisayar ve uygulamalar formunda mekanik bir uzant\u0131n\u0131z var. 30 y\u0131l \u00f6nce Birle\u015fik Devletler ba\u015fkan\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fundan daha fazla g\u00fcce ve beceriye sahipsiniz.\u201d Elon Musk<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"63ab\"><strong>Beyin-Bilgisayar Aray\u00fcz\u00fc \u00c7e\u015fitleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"e62b\">Sevecen Yapay Zeka\u2019n\u0131n yazar\u0131 Amit Ray\u2019e g\u00f6re en komplike beyin-bilgisayar aray\u00fczleri \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc beyin-bilgisayar aray\u00fczleridir (BBCIlar). Bu \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc beyin-bilgisayar aray\u00fczleri, sinir sisteminden \u00f6l\u00e7\u00fcm ald\u0131klar\u0131 gibi sinir sistemini de uyarabilirler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0e31\">Beyin-bilgisayar aray\u00fczleri \u00fc\u00e7 gruba s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir: M\u00fcdahaleci olmayan, yar\u0131 m\u00fcdahaleci ve m\u00fcdahaleci beyin-bilgisayar aray\u00fczleri bu gruplard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"88ce\">M\u00fcdaheleci tekniklerde veri (beyin sinyalleri) toplayabilmek i\u00e7in \u00f6zel cihazlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu cihazlar ciddi bir ameliyat sonras\u0131nda do\u011frudan beyne yerle\u015ftirilmektedir. Yar\u0131 m\u00fcdaheleci tekniklerde ise cihazlar kafatas\u0131n\u0131n i\u00e7inde, insan beyninin hemen \u00fcst\u00fcne yerle\u015ftirilmektedir. Sonu\u00e7 olarak bu cihazlar\u0131n en g\u00fcvenilir ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli olanlar\u0131, m\u00fcdaheleci olmayan cihazlard\u0131r. G\u00fcvenilirliklerine ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetlerine kar\u015f\u0131n kafatas\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 engelden \u00f6t\u00fcr\u00fc bu cihazlar yaln\u0131zca daha zay\u0131f beyin sinyallerini kaydedebilirler. M\u00fcdaheleci olmayan cihazlarda beyin sinyallerinin tespiti, kafa derisinin \u00fczerine yerle\u015ftirilen elektrotlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"349a\">M\u00fcdahaleci olmayan beyin-bilgisayar aray\u00fczleri geli\u015ftirmek i\u00e7in bir\u00e7ok yol mevcut. Bu yollar aras\u0131nda EEG (elektronensefalografi), MEG (manyetoensefalografi) ya da MRT (manyetik rezonans tomografi) say\u0131labilir. EEG-temelli bir beyin-bilgisayar aray\u00fcz\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalarda en \u00e7ok tercih edilen BCI \u00e7e\u015fididir. EEG sinyalleri i\u015flenir ve denetim sinyalleri olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenirler. \u00c7\u00f6z\u00fcmlenmi\u015f sinyaller, robotik cihaz \u00fczerindeki bilgisayar taraf\u0131ndan kolayl\u0131kla alg\u0131lan\u0131r. Y\u00fcksek kalitede bir BCI \u00fcretmenin en karma\u015f\u0131k safhalar\u0131 tam da bu i\u015fleme ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleme basamaklar\u0131d\u0131r. Bu i\u015f bilhassa zorludur ve bu zorlu\u011fun g\u00f6stergelerinden birisi de bilimsel enstit\u00fclerin ve \u00e7e\u015fitli yaz\u0131l\u0131m firmalar\u0131n\u0131n beyin-bilgisayar aray\u00fczlerinde EEG sinyal s\u0131n\u0131fland\u0131rma ama\u00e7l\u0131 yar\u0131\u015fmalar d\u00fczenliyor olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2a23\"><strong>Evri\u015fimli Sinir A\u011f\u0131 ve BCI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3764\">Evri\u015fimli sinir a\u011f\u0131, g\u00f6rsel korteksi model alarak olu\u015fturulmu\u015f bir t\u00fcr yapay zeka sinir a\u011f\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131n, her bir tabakan\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131k parametrelerini ileri ve geri yay\u0131l\u0131m ile optimize ederek s\u0131n\u0131fland\u0131rma hatalar\u0131n\u0131 en aza indirmek suretiyle girdi verilerinden uygun \u00f6znitelikleri \u00f6\u011frenme becerisi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"27ec\">\u0130nsan i\u015fitsel korteksi t\u0131pk\u0131 g\u00f6rsel korteks gibi hiyerar\u015fik bir yap\u0131da d\u00fczenlenmi\u015ftir. Hiyerar\u015fik bir sistemde \u00e7e\u015fitli beyin b\u00f6lgeleri, duyusal bilgi sistem boyunca ilerlerken duyusal bilginin \u00fczerinde farkl\u0131 i\u015flemler ger\u00e7ekle\u015ftirirler. \u201cBirincil g\u00f6rsel korteks\u201d ya da ba\u015flang\u0131\u00e7 b\u00f6lgeleri renk ya da y\u00f6n gibi daha basit \u00f6zelliklere tepki verirler. \u0130leri seviyelerdeki b\u00f6lgeler ise nesne tan\u0131ma gibi daha karma\u015f\u0131k g\u00f6revlerini yerine getirebilmesini sa\u011flarlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"1f55\">Derin \u00f6\u011frenme tekniklerinin bir avantaj\u0131 da bu tekniklerin en d\u00fc\u015f\u00fck derecelerde \u00f6n i\u015flemeye ihtiya\u00e7 duymalar\u0131d\u0131r. En uygun ayarlamalar\u0131n otomatik olarak \u00f6\u011frenilmesi bunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r. Evri\u015fimli sinir a\u011flar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u00f6zellik \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 ve s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 tek bir yap\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015ft\u0131r ve otomatik olarak optimize edilmektedir. Dahas\u0131, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n fNIRS zaman dizisi verileri evri\u015fimli sinir a\u011f\u0131na girdi olarak sokulmaktad\u0131r. Sar\u0131l\u0131m<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn10\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[10]<\/a>&nbsp;i\u015flemi kayan bir bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi i\u00e7in<a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftn11\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[11]<\/a>CNN\u2019in \u00f6zellik \u00e7\u0131karma s\u00fcreci,fNIRS sonras\u0131nda elde edilen zaman dizisi verisinin ge\u00e7ici bilgisini koruyabilmektedir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/amitray.com\/brain-computer-interface-compassionate-ai\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/miro.medium.com\/v2\/resize:fit:1400\/1*bQnj3IZLA4vVqB-68uuWdA.png\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"33a7\">Beyin-bilgisayar aray\u00fczleri \u00fczerine ger\u00e7ekle\u015ftirilen ara\u015ft\u0131rmalardaki en b\u00fcy\u00fck sorunlardan birisi ise beyin sinyallerin sabitlikten uzak yap\u0131s\u0131d\u0131r. Bu durum, s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n sinyaller aras\u0131nda g\u00fcvenilir \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri bulabilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7erek ba\u015far\u0131s\u0131z s\u0131n\u0131fland\u0131rmalara yol a\u00e7maktad\u0131r.&nbsp;<a href=\"https:\/\/amitray.com\/brain-computer-interface-compassionate-ai\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2838\"><strong>Beyin-Bilgisayar Aray\u00fczlerini S\u0131f\u0131rdan \u00d6\u011frenmeye Nas\u0131l Ba\u015flayabilirim?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5fe2\">Havac\u0131l\u0131k m\u00fchendisli\u011fi doktora \u00f6\u011frencisi Hosea Siu\u2019ya g\u00f6re bu sorunun yan\u0131t\u0131 \u201cDo\u011frudan \u00e7al\u0131\u015fan beyin aray\u00fczleri i\u00e7in EEG elektrotlar\u0131, \u00e7evresel sinir sistemi aray\u00fczleri i\u00e7in ise EMG elektrotlar\u0131\u201d olarak v\u00fccut buluyor.&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.quora.com\/profile\/Hosea-Siu\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"0805\">Bu veriyi bilgisayar\u0131m\u0131za aktard\u0131ktan sonra sinyal ko\u015fulland\u0131rma ileu\u011fra\u015fmam\u0131z gerekiyor. Yapacaklar\u0131m\u0131z aras\u0131nda ula\u015fmak istedi\u011fimiz sinyalin frekans\u0131n\u0131 s\u00fczmek ve \u00e7evre g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcn\u00fc elemek var. Birle\u015fik Devletlerde elektrik hatlar\u0131ndan gelen 60 Hz\u2019lik g\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa bu ad\u0131mlar \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"90b8\">Bunu takiben sistemin tam olarak ne yapmas\u0131n\u0131 istedi\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekiyor. Amac\u0131m\u0131z mavi rengini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce EEG \u00f6r\u00fcnt\u00fclerimizde ger\u00e7ekle\u015fen belirli bir de\u011fi\u015fikli\u011fi mi tespit etmek? Yoksa parma\u011f\u0131m\u0131z\u0131 oynat\u0131rken EMG\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u0131 saptamak? Bilgisayar bu i\u015flemin neresinde? Bir program\u0131 m\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131? Bir \u015feyler mi yazmal\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"dd52\">Veriyi nas\u0131l i\u015faretleyece\u011fimiz hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz. \u00d6b\u00fcr t\u00fcrl\u00fc bilgisayar, ilgili sinyalin anlaml\u0131 oldu\u011funu en ba\u015ftan nas\u0131l bilecek?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b8e5\">Buna g\u00f6zetimli \u00f6\u011frenme diyoruz. Uygun buldu\u011fun s\u0131n\u0131fland\u0131rma y\u00f6ntemini se\u00e7, doluyla i\u015faretlenmi\u015f veri topla ve sistemini e\u011fit. E\u011fitti\u011fin sistemlerin yapmalar\u0131 gerekeni yap\u0131p yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in \u00e7apraz ge\u00e7erleme gibi metotlara ba\u015fvur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5d18\">Tebrikler! Bu ad\u0131mlar\u0131 uygulad\u0131ktan sonra bir beyin-bilgisayar aray\u00fcz\u00fcn\u00fc and\u0131ran bir \u015feyler elde edeceksin.&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.quora.com\/How-can-I-start-learning-about-brain-computer-interface-from-scratch\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Kaynak<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"554e\"><strong>Beyin-Bilgisayar Aray\u00fczleri \u00dczerine Makine \u00d6\u011frenmesi \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u0130\u00e7in Veri K\u00fcmelerini Nereden Bulabilirim?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d4c7\">A\u015fa\u011f\u0131daki sitelerde halka a\u00e7\u0131k bir\u00e7ok EEG veri k\u00fcmesine ula\u015fabilirsin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"c585\"><a href=\"https:\/\/sccn.ucsd.edu\/~arno\/fam2data\/publicly_available_EEG_data.html\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u00dccretsiz EEG ve ERP veri k\u00fcmeleri.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6366\"><a href=\"http:\/\/bbci.de\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Berlin Beyin-Bilgisayar Aray\u00fcz\u00fc<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d3ae\">Yapay zeka ve peki\u015ftirme \u00f6\u011frenmesi ile n\u00f6ral aray\u00fcz teknolojisindeki geli\u015fmeler, \u00e7e\u015fitli sinyal i\u015fleme y\u00f6ntemlerinin uygulanmas\u0131 ile beraber beyin aktivitesini daha iyi anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flad\u0131. Bu anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 bilgisayarlar ve di\u011fer cihazlar ile olan etkile\u015fimimizde kullanabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7604\"><strong>Daha fazla bilgi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki siteleri ziyaret edebilirsin!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.theguardian.com\/technology\/2018\/jan\/01\/elon-musk-neurotechnology-human-enhancement-brain-computer-interfaces\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.core77.com\/posts\/72957\/When-Brain-Computer-Interfaces-Go-Mainstream-Will-Dystopian-Sci-Fi-Be-Our-Only-Guidance\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"3d76\"><a href=\"http:\/\/www.brainvision.co.uk\/blog\/2014\/04\/the-brief-history-of-brain-computer-interfaces\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">http:\/\/www.brainvision.co.uk\/blog\/2014\/04\/the-brief-history-of-brain-computer-interfaces\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/ieeexplore.ieee.org\/document\/8122608\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-observer wp-block-embed-observer\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"xCJNmIeOgW\"><a href=\"https:\/\/observer.com\/2017\/04\/elon-musk-wants-to-merge-man-and-machine-artificial-intelligence-eeg-neurotechnology\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Elon Musk Wants to Merge Man and Machine\u2014Here\u2019s What He\u2019ll Need to Work Out<\/a><\/blockquote><iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8220;Elon Musk Wants to Merge Man and Machine\u2014Here\u2019s What He\u2019ll Need to Work Out&#8221; &#8212; Observer\" src=\"https:\/\/observer.com\/2017\/04\/elon-musk-wants-to-merge-man-and-machine-artificial-intelligence-eeg-neurotechnology\/embed\/#?secret=lx9w6Oq76X#?secret=xCJNmIeOgW\" data-secret=\"xCJNmIeOgW\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/medium.com\/dxlab-design\/how-will-brain-computer-interfaces-change-your-life-aa89b17c3325\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-potioc wp-block-embed-potioc\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"sNrivj0jl3\"><a href=\"https:\/\/team.inria.fr\/potioc\/research-topics\/bci-2\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">User Training Approaches for Brain-Computer Interfaces (BCI)<\/a><\/blockquote><iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8220;User Training Approaches for Brain-Computer Interfaces (BCI)&#8221; &#8212; Potioc\" src=\"https:\/\/team.inria.fr\/potioc\/research-topics\/bci-2\/embed\/#?secret=MyWXF0GlZ8#?secret=sNrivj0jl3\" data-secret=\"sNrivj0jl3\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.semanticscholar.org\/paper\/Chapter-2-Basics-of-Brain-Computer-Interface-Ramadan-Refat\/444617ec6a720a7291faf1b70d5bd0cfd82461f6?p2df\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.quora.com\/What-is-a-good-machine-learning-project-involving-brain-computer-interfaces\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.quora.com\/How-do-current-brain-computer-interfaces-work\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-dr-amit-ray wp-block-embed-dr-amit-ray\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"h3LMTugnr8\"><a href=\"https:\/\/amitray.com\/brain-computer-interface-compassionate-ai\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Brain-Computer Interface and Compassionate Artificial Intelligence<\/a><\/blockquote><iframe class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8220;Brain-Computer Interface and Compassionate Artificial Intelligence&#8221; &#8212; Dr. Amit Ray\" src=\"https:\/\/amitray.com\/brain-computer-interface-compassionate-ai\/embed\/#?secret=TCzhNCWjLT#?secret=h3LMTugnr8\" data-secret=\"h3LMTugnr8\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.quora.com\/How-can-I-start-learning-about-brain-computer-interface-from-scratch\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"141b\">Notlar<\/h1>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9603\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[1]<\/a>Brain-computer interface (BCI). K\u0131saltma olarak kullan\u0131lacakt\u0131r. (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2909\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref2\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[2]<\/a>Convolutional neural network (CNN). (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"201e\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref3\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[3]<\/a>Feature extraction. \u201c\u00d6zellik \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131\u201d \u00e7evirisi do\u011fru olmakla birlikte pek \u00e7ok anlam ta\u015f\u0131yabilece\u011finden dolay\u0131 terimin \u00f6zg\u00fcn halini belirtme ihtiyac\u0131 hissettim. (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"a961\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[4]<\/a>Invasive&amp;non-invasive methods. Y\u00f6ntemin uygulanmas\u0131 i\u00e7in ameliyat gerekip gerekmedi\u011fini ifade eden bir terim. (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6a4a\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref5\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[5]<\/a>Noise. Elektronik uygulamalarda \u201cnoise\u201d, \u201cg\u00fcr\u00fclt\u00fc\u201d . Yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcmdeki hatay\u0131\/istenmeyen veriyi ifade eder. (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"8c72\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref6\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[6]<\/a>Neural lace. \u00d6zg\u00fcn metinde terim olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f. (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"eb10\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref7\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[7]<\/a>Temporal resolution. Ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm noktas\u0131ndaki de\u011fi\u015fikli\u011fi tespit edebilme h\u0131z\u0131. (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"f0e2\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref8\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[8]<\/a>Spatial resolution. Ger\u00e7ekle\u015fen de\u011fi\u015fikli\u011fin konumu tam olarak tespit edebilme becerisi. (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"8fd1\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref9\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[9]<\/a>Event related potential. Belirli bir duyusal, bili\u015fsel ya da motor olaya beynin verdi\u011fi ve \u00f6l\u00e7\u00fclen tepkidir. (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"ba95\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref10\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[10]<\/a>Convolution. Convolution, sinyal i\u015flemede en temel matematiksel s\u00fcre\u00e7lerden birisidir. Temel olarak sinyallerden birinin zaman de\u011fi\u015fkeni baz\u0131nda ufak bir miktar geride olan versiyonu ile di\u011fer sinyalin \u00e7arp\u0131mlar\u0131n\u0131n integrali olarak tan\u0131mlanabilir. Daha detayl\u0131 bilgi i\u00e7in&nbsp;<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Convolution\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Convolution<\/a>&nbsp;sitesine ba\u015fvurulabilir. (\u00c7.N.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"b75c\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/cogist\/beyin-bilgisayar-aray%C3%BCzleri-ve-evri%C5%9Fimli-sinir-a%C4%9Flar%C4%B1-101-alexandre-gonfalonieri-986d0112abd0#_ftnref11\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[11]<\/a>Convolution tan\u0131m\u0131nda verdi\u011fim ufak zaman fark\u0131 metinde \u201ckayan bir bi\u00e7im\u201d olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f. (\u00c7.N.)<\/p>\n","protected":false},"featured_media":2002,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"event_publishing_tags":[426,84,884,83,883,280,286,94,93,82,882,691,64,92,281,285,348,858,66,880,65,881,471,425,859,61,349],"kategori":[305],"class_list":["post-1990","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","event_publishing_tags-artificial","event_publishing_tags-artificial-intelligence","event_publishing_tags-artificial-neural-networks","event_publishing_tags-beyin","event_publishing_tags-beyin-bilgisayar-arayuzu","event_publishing_tags-bilgisayar","event_publishing_tags-bilgisayar-bilimi","event_publishing_tags-bilis","event_publishing_tags-bilissel-bilim","event_publishing_tags-brain","event_publishing_tags-brain-computer-interface","event_publishing_tags-cogist","event_publishing_tags-cognition","event_publishing_tags-cognitive-science","event_publishing_tags-computer","event_publishing_tags-computer-science","event_publishing_tags-intelligence","event_publishing_tags-neural-networks","event_publishing_tags-neuroscience","event_publishing_tags-noral-aglar","event_publishing_tags-norobilim","event_publishing_tags-sinir-aglari","event_publishing_tags-sinirbilim","event_publishing_tags-yapay","event_publishing_tags-yapay-sinir-aglari","event_publishing_tags-yapay-zeka","event_publishing_tags-zeka","kategori-ceviri"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1990","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1990\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=1990"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=1990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}