{"id":1982,"date":"2021-11-28T15:00:16","date_gmt":"2021-11-28T15:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&p=1982"},"modified":"2025-09-07T20:19:52","modified_gmt":"2025-09-07T20:19:52","slug":"ortak-bellek-yanilmasi-uzerine-mandela-etkisinin-ardinda-yatanlar-caitlin-aamodt","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/ortak-bellek-yanilmasi-uzerine-mandela-etkisinin-ardinda-yatanlar-caitlin-aamodt\/","title":{"rendered":"Ortak Bellek Yan\u0131lmas\u0131 \u00dczerine: Mandela Etkisinin Ard\u0131nda Yatanlar \u2014 Caitlin Aamodt"},"content":{"rendered":"

\u00d6zg\u00fcn Ad\u0131:\u00a0On Shared False Memories: What Lies Behind the Mandela Effect<\/a><\/p>\n\n\n\n

Caitlin Aamodt<\/em><\/a>, <\/em>Los Angeles California \u00dcniversitesi\u2019nde sinirbilim alan\u0131nda doktora aday\u0131d\u0131r. \u0130lgi alanlar\u0131 davran\u0131\u015fsal epigenetik, bili\u015fsel evrim ve n\u00f6rofarmakolojidir.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer t\u00fcm hat\u0131ralar\u0131n\u0131z kadar ger\u00e7ek hissettiren bir hat\u0131ran\u0131za g\u00fcvenebilir misiniz? Peki ya di\u011fer insanlar da hat\u0131rlad\u0131klar\u0131yla sizi onaylad\u0131\u011f\u0131 halde belle\u011fin yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131karsa ne olur? Bu durum, kendisini \u201cmedyum\u201d olarak tan\u0131mlayan Fiona Broome taraf\u0131ndan, G\u00fcney Afrikal\u0131 sivil haklar savunucusu Nelson Mandela\u2019n\u0131n 1980\u2019lerde hapishanedeyken \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn (yan\u0131lm\u0131\u015f) belle\u011fini ba\u015fka insanlar\u0131n da payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffettikten sonra \u201cMandela etkisi\u201d olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6yleyse, payla\u015f\u0131lan bellek yan\u0131lmas\u0131 \u201cMatrix\u2019teki bir bozulma\u201ddan m\u0131 kaynaklan\u0131yor yoksa olan bitenin ba\u015fka bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 m\u0131 var? Broome, bu durumu kuantum mekani\u011finin \u201c\u00e7oklu evren\u201d yorumuna ba\u011flamaktad\u0131r. Elektronlar ve di\u011fer atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar, do\u011frudan g\u00f6zlemlenmediklerinde dalgalar gibi k\u0131r\u0131n\u0131m yapar, fakat yaln\u0131zca \u00f6l\u00e7\u00fcm yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda par\u00e7ac\u0131k gibi davran\u0131rlar. Esasen bu par\u00e7ac\u0131klar, sanki do\u011frudan g\u00f6zlemlenene kadar birden fazla yerde ayn\u0131 anda var oluyormu\u015f gibi hareket ederler. Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc fizik\u00e7i Erwin Schr\u00f6dinger, bu ilgin\u00e7 konsepti 1935\u2019te yapt\u0131\u011f\u0131 \u201cSchr\u00f6dinger\u2019in kedisi\u201d isimli d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyi \u00fczerinden a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu deneyde; bir kedi, k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fi\u015fe zehir ve radyoaktif bir kaynakla birlikte kapal\u0131 bir kutuya b\u0131rak\u0131l\u0131r. Radyoaktif kayna\u011f\u0131n bir saat i\u00e7inde \u0131\u015f\u0131ma ihtimali \u0131\u015f\u0131mama ihtimaline e\u015fittir. E\u011fer i\u00e7erideki sens\u00f6r, radyoaktiflik alg\u0131larsa mekanizma \u00e7al\u0131\u015facak ve i\u00e7inde zehir olan k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fi\u015feyi k\u0131racakt\u0131r. B\u00f6ylece, radyoaktif \u0131\u015f\u0131ma ihtimaline ba\u011fl\u0131 olarak biri kedinin hayatta oldu\u011fu, di\u011feri ise kedinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc iki e\u015f zamanl\u0131 makro\u00f6l\u00e7ekte ger\u00e7eklik ortaya \u00e7\u0131kar. Asl\u0131nda kedinin \u00f6l\u00fc veya diri oldu\u011funu g\u00f6zlemleyerek anlayabiliriz. Fakat \u00e7oklu evren yorumunu ilk \u00f6neren Hugh Everett III gibi baz\u0131 kuantum fizik\u00e7ikleri, her iki ger\u00e7ekli\u011fin de var oldu\u011funu, ancak birbirinden ayr\u0131 iki paralel evren halinde var olabilece\u011fi yorumunu yapm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00c7oklu evren\u201d yorumunun Mandela etkisini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in de\u011fil, fizik deneylerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in ortaya konuldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmam\u0131z \u00f6nemlidir. Buna ra\u011fmen Broome, payla\u015f\u0131lan belle\u011fin hatal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na, asl\u0131nda kendisinin ve kendisiyle farkl\u0131 bir ge\u00e7mi\u015fi hat\u0131rlayan di\u011ferlerinin \u015fimdiki zamanla bir \u015fekilde kesi\u015febilen farkl\u0131 zaman \u00e7izgilerindeki paralel ger\u00e7ekliklerden geldiklerini \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Buna istinaden, yak\u0131n zamanda Reddit ve di\u011fer web sitelerdeki kullan\u0131c\u0131lar, bir \u00e7ocuk kitab\u0131 dizisi olan \u201cThe Berenstain Bears\u201d\u2019\u0131n eskiden \u201cBerenstein Bears\u201d olarak yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve 1990\u2019larda ba\u015frol\u00fcnde ABD\u2019li komedyen Sinbad\u2019\u0131n bulundu\u011fu \u201cShazaam\u201d isimli bir filmin g\u00f6sterime girdi\u011fi gibi ortak an\u0131lar\u0131n dahil oldu\u011fu Mandela etkisinin ba\u015fka \u00f6rneklerini ortaya koydular.<\/p>\n\n\n\n

Peki n\u00f6robilim, yads\u0131namaz bir kavram olan ortak bellek yan\u0131lmalar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kuantum fizi\u011finden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak asl\u0131nda neler olup bitti\u011fiyle ilgili alternatif bir hipotez olu\u015fturabilir mi? Bu garip durumu a\u00e7\u0131klayabilecek birka\u00e7 kavram bulunuyor. \u0130lk olarak belle\u011fin, an\u0131lar\u0131 depolayan n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir a\u011fdan olu\u015ftu\u011funu ak\u0131lda tutmam\u0131z \u00f6nemlidir. Bir an\u0131n\u0131n beyindeki fiziksel konumu genellikle \u201cengram<\/a>\u201d ya da \u201cbellek izi\u201d olarak isimlendirilir. Bellek izi, hipokamp\u00fcs gibi ge\u00e7ici b\u00f6lgelerden konsolidasyon (bilginin k\u0131sa bellekten kal\u0131c\u0131 belle\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi s\u00fcreci) s\u0131ras\u0131nda prefrontal korteksteki kal\u0131c\u0131 depolama b\u00f6lgelerine aktar\u0131lmaktad\u0131r. Mevcut \u00f6\u011frenme halimiz, benzer hat\u0131ralar\u0131n birbirine yak\u0131n olarak depolanmas\u0131 i\u00e7in bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eve \u201c\u015fema<\/a>\u201d olarak bilinir. Buna ili\u015fkin bir bulgu, ki\u015fisel ayr\u0131nt\u0131lardan yoksun, fikir ve kavramlar\u0131 uzun s\u00fcreli depolad\u0131\u011f\u0131m\u0131z semantik bellek \u00fczerine 2016\u2019da yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmadan<\/a> gelmektedir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, benzer kelimelerin beyinde biti\u015fik b\u00f6lgelerde depoland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in fonksiyonel manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (fMRI) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kortekste dilin \u201canlam haritas\u0131\u201dn\u0131 olu\u015fturdular. Yak\u0131n zamanda yap\u0131lan ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fma<\/a> da payla\u015f\u0131lan belle\u011fin izlerinin birden \u00e7ok ki\u015fide benzer \u015fekillerde d\u00fczenlendi\u011fini do\u011frulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Belle\u011fi an\u0131msad\u0131k\u00e7a g\u00fc\u00e7lendi\u011fini varsaysak da ger\u00e7ek daha karma\u015f\u0131kt\u0131r. Bir an\u0131y\u0131 an\u0131msamak, bellek izini olu\u015fturan n\u00f6ronlar\u0131 yeniden aktive ederek onlar\u0131 yeni ba\u011flant\u0131lar olu\u015fturmaya te\u015fvik eder. De\u011fi\u015ftirilen devre, daha sonra tekrar kararl\u0131 hale gelir ve bellek \u201cyeniden konsolide<\/a>\u201d edilir. Yeniden konsolidasyon, n\u00f6ron ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirerek ve yeni \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n olu\u015fumuna izin vererek zaman i\u00e7inde \u00f6\u011frenmeyi g\u00fc\u00e7lendirebilir.<\/p>\n\n\n\n

Elbette, bellek izini par\u00e7alara ay\u0131r\u0131p tekrar bir araya getirmek, o hat\u0131ray\u0131 asl\u0131na uygunlu\u011funu kaybetmeye kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z hale getiriyor. \u00d6rne\u011fin e\u011fitim hayatlar\u0131n\u0131n bir noktas\u0131nda bir\u00e7ok Amerikal\u0131, Alexander Hamilton\u2019un bir ABD ba\u015fkan\u0131 de\u011fil, kurucu bir baba oldu\u011funu \u00f6\u011frenir. Buna istinaden, bellek yan\u0131lmas\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada<\/a>, pek \u00e7ok Amerikal\u0131n\u0131n kimi ABD ba\u015fkan\u0131 olarak tan\u0131d\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, Hamilton\u2019un yanl\u0131\u015f se\u00e7ilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ger\u00e7ekten eski ABD ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f se\u00e7ilmesine g\u00f6re daha olas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Bu durumun nedeni, Hamilton hakk\u0131ndaki bilgileri kodlayan n\u00f6ronlar\u0131n, eski ba\u015fkanlar hakk\u0131ndaki bilgileri kodlayan n\u00f6ronlarla ayn\u0131 s\u0131kl\u0131kta etkinle\u015fmesi olabilir. Birlikte ate\u015flenen n\u00f6ronlar birbirine ba\u011flanabilece\u011fi i\u00e7in, \u00f6nceki ba\u015fkanlar ve Hamilton aras\u0131ndaki bir ba\u011flant\u0131, Hamilton\u2019u yanl\u0131\u015f bir \u015fekilde eski bir ba\u015fkanm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na hat\u0131rlaman\u0131za yetecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc hale gelebilir.<\/p>\n\n\n\n

Hamilton \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u201cShaazam\u201d gizeminde oldu\u011fu gibi, gruplar\u0131n neden ayn\u0131 bellek yan\u0131lmalar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamam\u0131za da yard\u0131mc\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin, Shaquille O\u2019Neal\u2019\u0131n bir lamba cinini canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Kazaam<\/em> isimli bir \u00e7ocuk filmi oldu\u011funu biliyoruz. Fakat baz\u0131 insanlar, komedyen Sinbad\u2019in lamba cini olarak oynad\u0131\u011f\u0131, 1990\u2019larda g\u00f6sterilmi\u015f, belki de Kazaam<\/em>\u2019\u0131n bir \u00e7akmas\u0131 niteli\u011finde \u201cShazaam\u201d isimli bir filmi de hat\u0131rl\u0131yor. Bu isimde bir film hi\u00e7 var olmamas\u0131na ra\u011fmen pek \u00e7ok insan onu hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131na dair payla\u015f\u0131mlar ve iddialarda bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu durumun birka\u00e7 nedeni bulunmaktad\u0131r. \u0130lk olarak genel \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m, bellek yan\u0131lmas\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Kazaam<\/em> (1996) \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi benzer konseptlerdeki baz\u0131 filmler \u00f6zellikle 1990\u2019larda yayg\u0131nd\u0131. Kazaam<\/em>\u2019dan sonra yine ana kahraman\u0131n \u015f\u0131mar\u0131k bir \u00e7ocu\u011fa yard\u0131m etmesini anlatan First Kid<\/em> isimli di\u011fer bir film \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve yine ba\u015frol oyuncular\u0131ndan biri Sinbad\u2019di. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ayn\u0131 oyuncunun bulundu\u011fu ve 1995’te g\u00f6sterime giren Houseguest<\/em> adl\u0131 filmin afi\u015finde, oyuncunun posta kutusundan \u00e7\u0131kmas\u0131, soyut olarak bir lamba cini \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 yapm\u0131\u015f olabilir. Ayr\u0131ca, Sinbad Arap\u00e7a bir isim oldu\u011fundan ba\u015fka bir film karakteri olan denizci Sinbad\u2019in hikayelerinde genelde cinlerle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131yla ili\u015fkilendirilir. Sinbad\u2019in kel ve ke\u00e7i sakall\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de medya taraf\u0131ndan temsil edilen tipik bir cini and\u0131rmaktad\u0131r. Tabii bir de Sinbad\u2019in yine 1990\u2019larda yay\u0131nlanan televizyon program\u0131nda bir cini canland\u0131rmas\u0131 da insanlar\u0131n yan\u0131lm\u0131\u015f hat\u0131ralar\u0131na fazlas\u0131yla katk\u0131da bulundu. K\u0131saca, bellek yan\u0131lmas\u0131na zemin haz\u0131rlayan benzer \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n yan\u0131nda, di\u011fer ana fakt\u00f6rler masallama ve telkin edilebilirliktir.<\/p>\n\n\n\n

EpicJourneyMan isimli Reddit kullan\u0131c\u0131s\u0131, 1990\u2019larda video d\u00fckkan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemden kalan olduk\u00e7a detayl\u0131 \u201cShazaam\u201d an\u0131lar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Bir g\u00f6nderisinde, filmin iki kopyas\u0131n\u0131 sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve filmi kiralayanlar\u0131n hasar verip vermedi\u011fini do\u011frulmak i\u00e7in filmi birka\u00e7 defa izledi\u011fini anlat\u0131yor. Hatta filmin konusunu detayl\u0131ca a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Madem \u201cShazaam\u201d hi\u00e7 var olmad\u0131, o zaman b\u00f6ylesi bir an\u0131 nas\u0131l ger\u00e7ek olabilir? Bu durum b\u00fcy\u00fck bir konfabulasyon, yani beynin an\u0131larda bulunan bo\u015fluklar\u0131 doldurma e\u011filiminin \u00f6rne\u011fidir. Yalan s\u00f6ylemenin aksine, konfabulasyonun aldatmak gibi bir amac\u0131 yoktur ve \u201chat\u0131rlanan\u201d an\u0131lar\u0131n tamam\u0131 ki\u015fiye g\u00f6re ger\u00e7ektir. Konfabulasyon; fel\u00e7, herhangi bir beyin hasar\u0131, Alzheimer, Korsakoff Sendromu, epilepsi ve \u015fizofreni dahil pek \u00e7ok n\u00f6rolojik rahats\u0131zl\u0131kla birlikte, \u201cBa\u015fkan Hamilton\u201d \u00f6rne\u011findeki gibi sa\u011fl\u0131kl\u0131 ki\u015filerin de birbirini onaylad\u0131\u011f\u0131 durumlarda g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 konfabulasyon vakalar\u0131 ya\u015fla<\/a> birlikte artabilmektedir \u00d6zellikle hipokamp\u00fcs ve prefrontal korteks ba\u015fta olmak \u00fczere medial temporal b\u00f6lgedeki ya\u015flanman\u0131n getirdi\u011fi de\u011fi\u015fiklerin sebep oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Beynin bu b\u00f6lgelerinin bilgi veya hat\u0131ralar\u0131 kodlamakta ve an\u0131msamakta b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Son y\u0131llarda yap\u0131lan fMRI \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ise bellek yan\u0131lmalar\u0131n\u0131n temelinde, bu b\u00f6lgelerde ya\u015fanan zay\u0131flaman\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Konfabulasyon, bir hat\u0131ran\u0131n defalarca kez i\u00e7inin a\u00e7\u0131lmas\u0131 durumunda daha s\u0131k<\/a> g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bir ba\u015fka ifadeyle, EpicJournayMan gibi video d\u00fckkan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde d\u00fczenli olarak \u00e7ocuk filmlerini kiralayan ki\u015filerin kasetlere hasar verip vermediklerini anlamak i\u00e7in defalarca kez bunlar\u0131 izleyen bir ki\u015finin, bir materyalden belirli bir \u201can\u0131\u201dy\u0131 uydurma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha y\u00fcksektir.<\/p>\n\n\n\n

Telkin edilebilirlik (suggestibility), yani ba\u015fkalar\u0131n\u0131n do\u011fru oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u015feylere inanma e\u011filimi, Mandela etkisini y\u00f6nlendiren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir fakt\u00f6r olarak de\u011ferlendirilmektedir. Yanl\u0131\u015f bilgi<\/a> ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, mevcut an\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fu tehlikeye girebilir. Tam olarak bu nedenle bir avukat, mahkemede y\u00f6nlendirici sorulara<\/a> itiraz edebilir. Bu ba\u011flamda y\u00f6nlendirici soru: \u201cSinbad\u2019in oynad\u0131\u011f\u0131 \u2018Shaazam\u2019 filmini hat\u0131rl\u0131yor musunuz?\u201d olacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu soru sadece b\u00f6yle bir filmin ger\u00e7ekte var oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmekle kalmaz, onu izleyip izlemedi\u011finize dair yan\u0131lm\u0131\u015f bir an\u0131 bile ekleyebilir.<\/p>\n\n\n\n

Her ne kadar Mandela etkisinin paralel evrenlerin varl\u0131\u011f\u0131na ya da bulundu\u011fumuz evrenin bozuk bir sim\u00fclasyon oldu\u011funa inand\u0131rmas\u0131 cazip gelse de ger\u00e7ek bir bilim insan\u0131 mevcut hipotezi \u00e7\u00fcr\u00fctebilecek alternatif hipotezleri de test etmelidir. Payla\u015f\u0131lan bellek yan\u0131lmalar\u0131na yol a\u00e7abilecek bili\u015fsel fenomenler do\u011frultusunda, baz\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n asl\u0131nda alternatif evrenlerden gelmesi pek de olas\u0131 de\u011fil. Yine de Mandela etkisi, insan belle\u011finin ilgin\u00e7 taraflar\u0131n\u0131 vurgulayan etkileyici bir vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olmakla beraber, zihnin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmeyi sevenler i\u00e7in kendi ger\u00e7ekli\u011fimizin, kurgudan daha ilgin\u00e7 olabilece\u011finin de bir \u00f6rne\u011fidir.<\/p>","protected":false},"featured_media":1983,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"event_publishing_tags":[840,963,116,85,138,93,234,691,233,92,323,251,962,913,914,137,80,81,278,269,277,270],"kategori":[305],"class_list":["post-1982","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","event_publishing_tags-ani","event_publishing_tags-anthroplogy","event_publishing_tags-antropoloji","event_publishing_tags-attention","event_publishing_tags-bellek","event_publishing_tags-bilissel-bilim","event_publishing_tags-bilissel-psikoloji","event_publishing_tags-cogist","event_publishing_tags-cognitive-psychology","event_publishing_tags-cognitive-science","event_publishing_tags-cogsci","event_publishing_tags-hafiza","event_publishing_tags-mandela","event_publishing_tags-mandela-effect","event_publishing_tags-mandela-etkisi","event_publishing_tags-memory","event_publishing_tags-psikoloji","event_publishing_tags-psychology","event_publishing_tags-social-psychology","event_publishing_tags-sociology","event_publishing_tags-sosyal-psikoloji","event_publishing_tags-sosyoloji","kategori-ceviri"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1982","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1982\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=1982"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=1982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}