{"id":1838,"date":"2020-09-27T15:00:28","date_gmt":"2020-09-27T15:00:28","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&#038;p=1838"},"modified":"2025-08-13T20:46:33","modified_gmt":"2025-08-13T20:46:33","slug":"beyin-kalp-diyalogu-irkciligin-algiyi-nasil-ele-gecirdigini-gosteriyor-manos-tsakiris","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/beyin-kalp-diyalogu-irkciligin-algiyi-nasil-ele-gecirdigini-gosteriyor-manos-tsakiris\/","title":{"rendered":"Beyin-Kalp Diyalo\u011fu Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n Alg\u0131y\u0131 Nas\u0131l Ele Ge\u00e7irdi\u011fini G\u00f6steriyor \u2014 Manos Tsakiris"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6zg\u00fcn Ad\u0131:\u00a0<a href=\"https:\/\/aeon.co\/ideas\/the-brain-heart-dialogue-shows-racism-hijacks-perception\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">The brain-heart dialogue shows how racism hijacks perception<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"422a\">E\u011fer Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde bir siyahiyseniz, bir polis taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z beyazlara oranla&nbsp;<a href=\"https:\/\/journals.plos.org\/plosone\/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0141854\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">iki kat daha fazlad\u0131r.<\/a>&nbsp;Peki neden? Bu durum \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131ktan kaynaklan\u0131r fakat buradaki as\u0131l psikolojik mekanizma yeterince anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Polislerin silahl\u0131 kuvvet uygulamalar\u0131n\u0131 inceleyen ara\u015ft\u0131rmalar, polislerin siyahilerin ellerindeki cep telefonu ve bunun gibi zarars\u0131z nesneleri silah olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Peki polis memurlar\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri nesneleri yanl\u0131\u015f m\u0131 alg\u0131l\u0131yor, yoksa ger\u00e7ekten bu zarars\u0131z nesneleri bir silah olarak m\u0131 g\u00f6r\u00fcyor?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"9a7d\">Psikoloji alan\u0131ndaki klasik a\u00e7\u0131klamalar, bu t\u00fcr hatalar\u0131 beynin d\u0131\u015fsal uyar\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan tetiklenen y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc fonksiyonuyla ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131r. Asl\u0131nda buradaki problem, beynin otomatik olarak aktive olan kal\u0131pyarg\u0131larla bilin\u00e7li bir \u015fekilde tuttu\u011fu e\u015fitlik\u00e7i inan\u00e7 aras\u0131ndaki&nbsp;<a href=\"http:\/\/citeseerx.ist.psu.edu\/viewdoc\/download?doi=10.1.1.660.8873&amp;rep=rep1&amp;type=pdf\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyememesinden<\/a>&nbsp;kaynaklan\u0131r. Siyahi birini g\u00f6rmek siyahilerin daha tehlikeli oldu\u011funa dair kal\u0131pyarg\u0131y\u0131 otomatik olarak devreye sokabilir ve korkuya dayal\u0131 tepkilerle ili\u015fkili beyin b\u00f6lgelerini aktivite edebilir. \u00d6te yandan, \u201csava\u015f ya da ka\u00e7\u201d tepkisinin olu\u015fumuna sebep olabilecek bu otomatik cevaplar, korkunun yersiz oldu\u011fu zamanlarda bast\u0131r\u0131labilmelidir. Ancak otomatik ve kontroll\u00fc ger\u00e7ekle\u015fen tepkiler aras\u0131ndaki z\u0131tl\u0131k her zaman kolayca \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmez ve hatayla sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"6eac\">Psikoloji, n\u00f6robilim ve felsefe alanlar\u0131ndaki yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar, beyin merkezli sabit g\u00f6r\u00fc\u015fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bedenlenmi\u015f bili\u015f&nbsp;<em>(embodied cognition)<\/em>&nbsp;ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 beyne ba\u011fl\u0131 kalmak yerine, organizman\u0131n kendini s\u00fcrd\u00fcrebilmesini sa\u011flayan fizyolojik s\u00fcre\u00e7lere odaklan\u0131r. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re; zihin bedenle, beden de fiziksel, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7evreyle b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f \u015fekilde anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ger\u00e7eklik yaln\u0131zca basit\u00e7e var olmaz, ayn\u0131 zamanda do\u011fam\u0131z gere\u011fi s\u00fcrekli olarak u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011fi\u015fimler kanal\u0131yla i\u015flenir. Frans\u0131z filozof Maurice Merleau-Ponty\u2019nin Alg\u0131 Fenomenolojisi kitab\u0131nda&nbsp;<em>(Phenomenology of Perception)<\/em>&nbsp;(1945) yazd\u0131\u011f\u0131 gibi, \u201cBeden, bir d\u00fcnyaya sahip olabilmek i\u00e7in en \u00f6nemli arac\u0131m\u0131zd\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"eda7\">N\u00f6robilimciler aras\u0131nda, beynin sadece uyar\u0131lar\u0131 alg\u0131layan ve onlara tepki veren pasif bir organ olarak g\u00f6r\u00fclmesindense, bir&nbsp;<a href=\"https:\/\/aeon.co\/essays\/the-hard-problem-of-consciousness-is-a-distraction-from-the-real-one\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u00e7\u0131kar\u0131m makinesi<\/a>&nbsp;oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi giderek daha da yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. Beyin, hayatta kalma \u015fans\u0131n\u0131 en y\u00fcksek seviyeye \u00e7\u0131karmak i\u00e7in etrafta neler olup bitti\u011fini anlamaya ve neler olabilece\u011fi hakk\u0131nda tahminler y\u00fcr\u00fctmeye<em>&nbsp;<\/em>\u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Fakat beden, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya basit bir \u015fekilde kontrol edilmez. Bunun yerine, d\u00fcnya alg\u0131m\u0131z\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in, bedenin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 sinyaller beynin \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131yla s\u00fcrekli olarak birle\u015ftirilir. Bir kap\u0131n\u0131n \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu\u011funuzu hayal edin. E\u011fer tam da bu s\u0131rada bir korku filmi izliyorsan\u0131z, bir h\u0131rs\u0131z girdi\u011fini hayal etme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z, bu s\u0131rada sakin bir m\u00fczik dinleyen birisinin bunu hayal etme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan daha fazlad\u0131r. Bu \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131 yapars\u0131n\u0131z (ki yapmaman\u0131z pek olas\u0131 de\u011fildir) \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6ng\u00f6r\u00fc, h\u0131zl\u0131 kalp at\u0131\u015f\u0131n\u0131zla kap\u0131dan \u00e7\u0131kan sesin aras\u0131nda bir anlam b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"2359\">Bu s\u00fcre\u00e7lerin \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k olgusuyla tam olarak nas\u0131l ili\u015fkili olabilece\u011fi hakk\u0131nda hen\u00fcz pek bir \u015fey bilmiyoruz. Ancak art\u0131k ara\u015ft\u0131rma konusunun ne olmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131nda \u00f6nerilerimiz var. \u0130nsan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n tahmin y\u00fcr\u00fctmeye dayal\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle, alg\u0131n\u0131n inanca d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden \u00e7ok daha yak\u0131n durdu\u011fu ve inan\u00e7la \u00e7ok daha fazla b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fi yarg\u0131s\u0131na var\u0131l\u0131r. Yak\u0131n zamanda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, duygusal i\u015flemleme ve karar vermekten \u00f6z fark\u0131ndal\u0131\u011fa kadar bir\u00e7ok alanda, i\u00e7sel sinyallerin etkisini vurgular. \u00d6rne\u011fin,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.jneurosci.org\/content\/34\/19\/6573.short\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">korkutucu uyar\u0131c\u0131lara<\/a>&nbsp;kalp at\u0131\u015flar\u0131&nbsp;<em>s\u0131ras\u0131nda<\/em>&nbsp;de\u011fil de kalp at\u0131\u015flar\u0131n\u0131n&nbsp;<em>aras\u0131nda<\/em>&nbsp;maruz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bunlar\u0131n daha fazla korku uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"5767\">Londra \u00dcniversitesi Royal Holloway\u2019deki laboratuvar\u0131mda, kalple ili\u015fkili d\u00f6ng\u00fclerin \u0131rksal \u00f6nyarg\u0131larda bir de\u011fi\u015fim yarat\u0131p yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/ncomms13854\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">test etmeye<\/a>&nbsp;karar verdik. Kalp, v\u00fccudun genel \u201cuyar\u0131lma\u201d seviyesinin \u00e7evrede olup bitenlerle ne \u00f6l\u00e7\u00fcde uyumlu oldu\u011fu hakk\u0131nda, beyni s\u00fcrekli olarak bilgilendirir. \u201cArteryel baroresept\u00f6r\u201d olarak bilinen sens\u00f6rler, kalp at\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda kalp duvar\u0131ndaki bas\u0131n\u00e7 de\u011fi\u015fimini alg\u0131lar ve beyne bir mesaj g\u00f6nderir. Bu sens\u00f6rler kalp at\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda ise sessiz kal\u0131rlar. Bu t\u00fcr i\u00e7sel veriler, beynin duygusal ve motivasyonel olaylarla ilgili b\u00f6lgelerinden \u00f6nce, ilk olarak beyin sap\u0131nda kodlan\u0131r. Beyin ise bu uyar\u0131ya, organizman\u0131n kendisini dengede tutabilmesine yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015farak kar\u015f\u0131l\u0131k verir. E\u011fer beyne kalp at\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten sinyaller ula\u015f\u0131rsa, beyin bu durumun olas\u0131 nedenlerine dair tahminler \u00fcretecek ve kalbi sakinle\u015ftirmek i\u00e7in neler yapabilece\u011fini ara\u015ft\u0131racakt\u0131r. O halde kalp ile beyin aras\u0131nda s\u00fcregelen diyalog, beynin bedeni nas\u0131l temsil etti\u011fine dair temel olu\u015fturur ve d\u0131\u015f \u00e7evre hakk\u0131nda fark\u0131ndal\u0131k yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"d6a6\">Biz deneylerimizde, polis memurlar\u0131n\u0131n ani verdikleri kararlara benzeyen \u201cbirinci \u015fah\u0131s ni\u015fanc\u0131n\u0131n vazifesi\u201d olarak bilinen bir y\u00f6ntem kulland\u0131k. Bu y\u00f6ntemde, kat\u0131l\u0131mc\u0131lara elinde silah veya telefon tutan siyahi veya beyaz bir adam g\u00f6sterilmekte ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n alg\u0131lad\u0131klar\u0131 tehdit seviyelerine g\u00f6re ate\u015f edip etmeyeceklerine karar vermeleri gerekmektedir.&nbsp;<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/17547485\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u00d6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalarda<\/a>&nbsp;kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n silahs\u0131z bir siyahi bireyi vurma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, beyaz birisini vurma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u00e7ok daha y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7ea3\">Fakat bu deneyde, uyar\u0131c\u0131lar\u0131 kalp at\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ya da kalp at\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda sunulacak \u015fekilde zamanlad\u0131k. Kayda de\u011fer bir \u015fekilde, yanl\u0131\u015f tan\u0131mlamalar\u0131n \u00e7o\u011fu, siyahi birini g\u00f6rmenin kalp at\u0131\u015f\u0131yla e\u015f zamanl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi durumda yap\u0131ld\u0131. Telefonlar\u0131n silah olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015f tan\u0131mlamalar\u0131n say\u0131s\u0131 ise ortalamaya g\u00f6re %10 artt\u0131. Testin farkl\u0131 bir versiyonunda, \u201csilah tan\u0131mlama g\u00f6revi\u201d olarak bilinen bir y\u00f6ntem kulland\u0131k. Beyaz veya siyah bir y\u00fcz ve ard\u0131ndan bir silah veya zarars\u0131z bir nesne resmi sunularak, kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan nesneyi olabildi\u011fince \u00e7abuk s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar\u0131 istendi. Zarars\u0131z nesneler kalp at\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve siyahi birinin resmiyle sunuldu\u011funda, yanl\u0131\u015f tan\u0131mlamalar %20 artt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"4e75\">\u00d6te yandan, her iki \u00f6rnekte de yarg\u0131lama kalp at\u0131\u015flar\u0131&nbsp;<em>aras\u0131nda<\/em>&nbsp;ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, tepkinin beyaz veya siyahi birine verildi\u011fine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, insanlar\u0131n do\u011fru tan\u0131mlamalar\u0131nda hi\u00e7bir farkl\u0131l\u0131k g\u00f6zlemlenmedi. Anla\u015f\u0131lan o ki, kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f tehdit alg\u0131lar\u0131n\u0131n kalpten beyne giden sinyallerle e\u015f zamanl\u0131 olmas\u0131, masum bir nesnenin bile tehlikeli olarak alg\u0131lanabilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"7109\">Irksal \u00f6nyarg\u0131n\u0131n sadece bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015fekli hatta yayg\u0131n bir k\u00fclt\u00fcrel norm olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bedenin fizyolojik de\u011fi\u015fimlerinin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. Kalp ile beyin aras\u0131ndaki diyalog kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 ve kalp at\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131 d\u00fczenlemenin yan\u0131 s\u0131ra, olaylara kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6sterilen davran\u0131\u015f\u0131 etkilemekte ve g\u00fc\u00e7lendirmekte de \u00e7ok \u00f6nemli rol oynar. Bu nedenle, beynin \u201csava\u015f ya da ka\u00e7\u201d tepkilerinde kardiyovask\u00fcler sistemdeki de\u011fi\u015fiklikler, bedeni bir sonraki eylem i\u00e7in haz\u0131rlar. Fakat beyin her ne kadar olacaklar\u0131 \u00f6ng\u00f6rebiliyor olsa bile, bu tahminler yanl\u0131\u015f olabilir. Bulgular\u0131m\u0131z, \u0131rksal ve muhtemelen di\u011fer kal\u0131pyarg\u0131lar\u0131n, tehditlerle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in evrimle\u015fmi\u015f bedensel mekanizmalar\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ele ge\u00e7irdi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"599e\">Boston\u2019daki Northeastern \u00dcniversitesinde psikolog Lisa Barrett Feldman, beynin d\u00fcnyay\u0131 beden arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in \u201chissi ger\u00e7eklik\u201d terimini buldu. Irksal \u00f6nyarg\u0131n\u0131n arkas\u0131nda gizlenen n\u00f6rolojik mekanizmalar\u0131 daha iyi anlayabilirsek, belki de bu davran\u0131\u015f\u0131 d\u00fczeltme \u015fans\u0131m\u0131z artar. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, iyimser olmak i\u00e7in bir neden te\u015fkil ediyor. Ancak bu incelemenin ac\u0131mas\u0131z bir taraf\u0131 da var. Kim oldu\u011fumuzu belirleyen yap\u0131lar ayn\u0131 zamanda bedenimizi ve hatta belki de en temel alg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 da \u015fekillendirir. Belki de bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z telefonun silah oldu\u011funu sanm\u0131yoruz; onu ger\u00e7ekten bir silah olarak&nbsp;<em>g\u00f6rebiliyoruz<\/em>. Irk\u00e7\u0131l\u0131k, her g\u00fcn kaleme al\u0131nmakla veya siyasi mesajlarla, toplumlar\u0131n basit\u00e7e \u00fcstesinden gelebilecekleri bir \u015fey olmayabilir. Bedenlenmi\u015f ger\u00e7eklerimizle yerle\u015fik inan\u00e7lar\u0131m\u0131z aras\u0131nda bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturmak i\u00e7in, daha radikal bir fizyolojik e\u011fitim gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/medium.com\/tag\/%C3%A7eviri?source=post_page-----36053f53857a---------------------------------------\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>","protected":false},"featured_media":1839,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"event_publishing_tags":[83,94,93,82,691,64,92,844,76,845,66,65,843,471,263,278,264,277,96],"kategori":[305],"class_list":["post-1838","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","event_publishing_tags-beyin","event_publishing_tags-bilis","event_publishing_tags-bilissel-bilim","event_publishing_tags-brain","event_publishing_tags-cogist","event_publishing_tags-cognition","event_publishing_tags-cognitive-science","event_publishing_tags-fizyoloji","event_publishing_tags-mind","event_publishing_tags-neurophysiology","event_publishing_tags-neuroscience","event_publishing_tags-norobilim","event_publishing_tags-racism","event_publishing_tags-sinirbilim","event_publishing_tags-social-cognition","event_publishing_tags-social-psychology","event_publishing_tags-sosyal-bilis","event_publishing_tags-sosyal-psikoloji","event_publishing_tags-zihin","kategori-ceviri"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1838\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=1838"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=1838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}