{"id":1715,"date":"2022-03-08T15:00:51","date_gmt":"2022-03-08T15:00:51","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&p=1715"},"modified":"2025-04-11T21:47:26","modified_gmt":"2025-04-11T21:47:26","slug":"susanne-katherina-langer-kognitif-vikimaraton","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/susanne-katherina-langer-kognitif-vikimaraton\/","title":{"rendered":"Susanne Katherina Langer \u2014 Kognitif VikiMaraton"},"content":{"rendered":"

Bu d\u00f6k\u00fcman CogIST olarak, 8 Mart D\u00fcnya Kad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla Vikipedi T\u00fcrkiye\u2019de, kad\u0131n bili\u015fsel bilimcilere dair ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz katk\u0131lar\u0131n bir ar\u015fivi niteli\u011findedir. Vikipedi\u2019deki maddeler s\u0131kl\u0131kla de\u011fi\u015ftirilebildi\u011fi i\u00e7in, bu katk\u0131lar\u0131n kendi pay\u0131m\u0131za d\u00fc\u015fen k\u0131sm\u0131n\u0131 belgelemek ve ar\u015fivlemek gere\u011fi duyduk. Bu maddeye <\/em>Vikipedi\u2019de <\/em><\/a>de eri\u015febilirsiniz. T\u00fcm Kognitif VikiMaraton detaylar\u0131na ise <\/em>buradan <\/em><\/a>ula\u015fabilirsiniz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Susanne Katherina Langer ( \/\u02c8l\u00e6\u014b\u0259r\/ ; n\u00e9e Knauth ; 20 Aral\u0131k 1895\u201317 Temmuz 1985) Amerikal\u0131 bir filozof, yazar ve e\u011fitimcidir. Sanat\u0131n zihin \u00fczerindeki etkilerine ili\u015fkin teorileriyle tan\u0131n\u0131r. Amerikan tarihinde felsefe alan\u0131nda akademik bir kariyere ula\u015fan ilk kad\u0131nlardan biri ve bir Amerikan filozofu olarak pop\u00fcler ve profesyonel olarak tan\u0131nan ilk kad\u0131nd\u0131r. Langer en \u00e7ok 1942 y\u0131l\u0131ndaki Yeni Anahtarda Felsefe kitab\u0131yla tan\u0131n\u0131r, bunu 1953’teki Duygu ve Bi\u00e7im: Sanat Teorisi kitab\u0131 takip eder. 1960 y\u0131l\u0131nda Langer, Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Hayat\u0131<\/h1>\n\n\n\n

Susanne Katherina Knauth olarak do\u011fan Langer, Manhattan\u2019\u0131n Bat\u0131 Yakas\u0131\u2019nda New York\u2019ta b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Her ikisi de Almanya g\u00f6\u00e7meni olan avukat Antonio Knauth ile Else Uhlich\u2019in k\u0131zlar\u0131d\u0131r. Amerikan do\u011fumlu olmas\u0131na ra\u011fmen, Langer\u2019in ana dili Almancad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc gen\u00e7li\u011fi boyunca evinde bu dil konu\u015fulmu\u015ftur. Alman aksan\u0131 t\u00fcm hayat\u0131 boyunca kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa ve sanata, \u00f6zellikle de m\u00fczik yoluyla, tamamen maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kendisine \u00e7ello ve piyano \u00e7almas\u0131 \u00f6\u011fretilmi\u015f ve hayat\u0131n\u0131n geri kalan\u0131nda \u00e7ello ile devam etmi\u015ftir. Langer b\u00fcy\u00fck \u015fairlerin eserlerini ve ayr\u0131ca geleneksel \u00e7ocuk tekerlemelerini ve masallar\u0131n\u0131 okumaktan zevk al\u0131rd\u0131. Bu onun okuma ve yazma sevgisini k\u00f6r\u00fcklemi\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015flerini e\u011flendirmek i\u00e7in s\u0131k s\u0131k kendi \u015fiirlerini ve hikayelerini yazd\u0131. Do\u011fa sevgisi, ailesinin George G\u00f6l\u00fc\u2019ndeki kul\u00fcbelerinde ge\u00e7irdi\u011fi yazlar s\u0131ras\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1921’de Harvard\u2019da bir \u00f6\u011frenci olan William Leonard Langer ile evlendi ve ayn\u0131 y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 Viyana, Avusturya\u2019ya ta\u015f\u0131d\u0131lar. \u0130ki o\u011fullar\u0131 oldu ve \u00e7ift 1942’de bo\u015fanmadan \u00f6nce Cambridge, Massachusetts\u2019e geri d\u00f6nd\u00fcler. Susanne 17 Temmuz 1985’te hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fitimi<\/h1>\n\n\n\n

\u0130lk e\u011fitimi, \u00f6zel bir okul olan Veltin K\u0131z Okulu\u2019na devam ederken evden e\u011fitim almay\u0131 da i\u00e7eriyordu. 1916’da Langer, Radcliffe Koleji\u2019ne kaydoldu. 1920’de lisans derecesini ald\u0131 ve 1924’te y\u00fcksek lisans diplomas\u0131n\u0131 ve 1926’da doktoras\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 Harvard\u2019da felsefe alan\u0131nda y\u00fcksek lisans e\u011fitimine devam etti. 1927’den 1942’ye kadar Radcliffe\u2019de felsefe \u00f6\u011fretmeniydi. Delaware \u00dcniversitesi\u2019nde bir y\u0131l ve Columbia \u00dcniversitesi\u2019nde (1945\u20131950) be\u015f y\u0131l felsefe dersleri verdi. 1954’ten 1962’ye kadar Connecticut Koleji\u2019nde ders verdi. Ayr\u0131ca Michigan \u00dcniversitesi, New York \u00dcniversitesi, Northwestern \u00dcniversitesi, Ohio \u00dcniversitesi, Smith Koleji, Vassar Koleji, Washington \u00dcniversitesi ve Wellesley Koleji\u2019nde felsefe dersleri verdi.<\/p>\n\n\n\n

Felsefe<\/h1>\n\n\n\n

Susanne Langer\u2019in bilin\u00e7 ve estetik ba\u011flant\u0131s\u0131 etraf\u0131ndaki ke\u015ffedilmemi\u015f tezi ve yaz\u0131lar\u0131ndaki al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir dil kullan\u0131m\u0131, nihayetinde onun di\u011fer akademisyenler taraf\u0131ndan dikkatle incelenmesine yol a\u00e7t\u0131. Bununla birlikte, insan bilincinin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve do\u011fas\u0131n\u0131 daha fazla ke\u015ffetmesini sa\u011flad\u0131. Langer\u2019in felsefesi, bir \u015feyi ba\u015fka bir \u015fey cinsinden \u201cg\u00f6rme\u201d g\u00fcc\u00fc arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla insan zihnindeki s\u00fcrekli anlam olu\u015fturma s\u00fcrecini ara\u015ft\u0131rd\u0131. Langer\u2019in ilk b\u00fcy\u00fck eseri, Yeni Anahtarda Felsefedir. Bug\u00fcn s\u0131radan hale gelen bir fikri ortaya koyar: Sembolize etmek, anlamlar icat etmek ve kendi d\u00fcnyas\u0131na anlamlar y\u00fcklemek i\u00e7in temel ve yayg\u0131n bir insan ihtiyac\u0131 var. Pozitivizm ele\u015ftirisiyle ba\u015flayan eser, insan d\u00fc\u015f\u00fcnce s\u00fcre\u00e7lerine dair; anlambilim kuram\u0131ndan m\u00fczik felsefesine do\u011fru ilerleyen, t\u00fcm sanatlar i\u00e7in bir kuram tasla\u011f\u0131 \u00e7izen bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Langer\u2019e g\u00f6re, insan zihni \u201ckendisine gelen deneyimsel verilerin sembolik bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecini s\u00fcrekli olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr\u201d, bu da onun \u201cneredeyse kendili\u011finden fikirlerin ger\u00e7ek bir \u00e7e\u015fmesi\u201d olmas\u0131na neden olur. Susanne Langer\u2019in s\u00f6ylemsel ve sunumsal semboller aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131, onun daha iyi bilinen kavramlar\u0131ndan biridir. S\u00f6ylemsel simgele\u015ftirme, kararl\u0131 ve ba\u011flama g\u00f6re de\u011fi\u015fmeyen anlamlar\u0131 olan \u00f6\u011feleri (kelime olmak zorunda de\u011fil) yeni bir anlama g\u00f6re d\u00fczenler. Sunum simgele\u015ftirmesi, sabit anlamlar\u0131 olan \u00f6\u011felerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Sunum, ayr\u0131 ayr\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinin anlam\u0131n\u0131 a\u015famal\u0131 olarak birle\u015ftirerek anla\u015f\u0131lamaz. Bir b\u00fct\u00fcn olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir resimde kullan\u0131lan bir \u00f6\u011fe, ba\u015fka bir resimde tamamen farkl\u0131 bir anlam\u0131 ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. Ayn\u0131 ilke, bir m\u00fczik aranjman\u0131ndaki nota i\u00e7in de ge\u00e7erlidir \u2014 bu t\u00fcr \u00f6\u011felerin, t\u00fcm sunum ba\u011flamlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak sabit bir anlam\u0131 yoktur. Langer\u2019in bir sanat eseri i\u00e7indeki bu i\u00e7sel ba\u011flamsalla\u015ft\u0131rmaya ili\u015fkin analizi, onu, \u201cbi\u00e7imin mant\u0131ksal olarak i\u00e7erikten soyutlanabilece\u011fini\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnmenin \u201csa\u00e7ma\u201d oldu\u011funu iddia etmeye y\u00f6neltti. Langer, sembolizmin, t\u00fcm insan bilme ve anlamas\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturmas\u0131 sebebiyle, felsefenin temel ilgi alan\u0131 oldu\u011funa inan\u0131yordu. Ernst Cassirer gibi Langer de, insanlar\u0131 hayvanlardan ay\u0131ran \u015feyin sembolleri kullanma kapasitesi oldu\u011funa inan\u0131yordu. T\u00fcm hayvan ya\u015fam\u0131n\u0131 duygular y\u00f6nlendiriyorken, insan duygusuna kavramlar, semboller ve dil arac\u0131l\u0131k eder. Hayvanlar i\u015faretlere tepki verir, ancak bir i\u015faretten gelen uyaran insanlar i\u00e7in belirgin \u00f6l\u00e7\u00fcde daha karma\u015f\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Langer, \u201csanal deneyim\u201d teriminin erken kullan\u0131m\u0131 da dahil olmak \u00fczere sanal kavram\u0131na yak\u0131n ilgi g\u00f6steren en eski filozoflardan biridir. Henri Bergson\u2019un madde ve bellek kavramlar\u0131ndan esinlenerek sanat\u0131 sanal kavram\u0131yla ili\u015fkilendirmi\u015ftir. Ona g\u00f6re, yarat\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan bir sanat eserinin alan\u0131n\u0131 bulmak, sanal bir d\u00fcnya in\u015fa etmekten daha az\u0131 de\u011fildir. Sanall\u0131\u011f\u0131 \u201calg\u0131lanmak i\u00e7in yarat\u0131lan her \u015feyin niteli\u011fi\u201d olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Ona g\u00f6re sanal, yaln\u0131zca bir bilin\u00e7 meselesi de\u011fil, insan zihninin d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fcnce alan\u0131 olarak, kas\u0131tl\u0131 olarak yarat\u0131lan ve maddi olarak var olan d\u0131\u015fsal bir \u015feydir. Langer, sanall\u0131\u011f\u0131, sanat\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131lan, \u00f6rne\u011fin bir resim veya bir bina gibi, \u201c\u00e7evrenin bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011fil de kendi i\u00e7inde \u00f6nemli\u201d olan fiziksel bir alan olarak g\u00f6r\u00fcr. \u00d6zellikle mimarl\u0131\u011f\u0131, bir varl\u0131k mekan\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi olarak de\u011fil, alg\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in kavramsal olarak sanall\u0131\u011fa terc\u00fcmesi olarak g\u00f6rmektedir: \u201cMimar, k\u0131sacas\u0131, yarat\u0131lm\u0131\u015f bir alanla, sanal bir varl\u0131kla ilgilenir.\u201d Langer i\u00e7in Bergson\u2019un tersine, sanall\u0131k somuttur ve insanlarla makine aras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayal\u0131 bir etkile\u015fime neden olabilir. Daha sonraki y\u0131llarda Langer, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n belirgin g\u00f6revinin s\u00fcre\u00e7 felsefesi geleneklerini kullanarak bilim ve psikoloji temelli bir \u201czihnin ya\u015fam\u0131\u201d teorisi olu\u015fturmak oldu\u011funa inanmaya ba\u015flad\u0131. Langer\u2019in son \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Mind: An Essay on Human Feeling, ilgili h\u00fcmanist ve bilimsel metinlerin kapsaml\u0131 bir setinin \u00fc\u00e7 ciltlik bir ara\u015ft\u0131rmas\u0131na dayanarak estetik deneyimin felsefi ve bilimsel temelini olu\u015fturma giri\u015fiminin sonucudur.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6nemli Yay\u0131nlar\u0131<\/h1>\n\n\n\n

K\u00fc\u00e7\u00fck Kep\u00e7e\u2019nin Yolculu\u011fu ve Di\u011fer Masallar (1924, Helen Sewall taraf\u0131ndan resmedilmi\u015ftir)<\/p>\n\n\n\n

Felsefenin Prati\u011fi (1930, Alfred North Whitehead\u2019in \u00f6ns\u00f6z\u00fc)<\/p>\n\n\n\n

Sembolik Mant\u0131\u011fa Giri\u015f (1937),978\u20130\u2013486\u201360164\u20139<\/p>\n\n\n\n

Yeni Anahtarda Felsefe: Ak\u0131l, Ayin ve Sanat\u0131n Sembolizminde Bir \u00c7al\u0131\u015fma (1942),978\u20130\u2013674\u201366503\u20133<\/p>\n\n\n\n

Dil ve Mit (1946), \u00e7evirmen, Ernst Cassirer\u2019in Sprache und Mythos\u2019tan (1925),978\u20130\u2013486\u201320051\u20134<\/p>\n\n\n\n

Duygu ve Bi\u00e7im: Bir Sanat Teorisi (1953)<\/p>\n\n\n\n

Sanat\u0131n Sorunlar\u0131: On Felsefi Ders, 1957<\/p>\n\n\n\n

Sanat \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler (1961) (edit\u00f6r)<\/p>\n\n\n\n

Felsefi Eskizler (1962),978\u20131\u20134351\u20130763\u20132<\/p>\n\n\n\n

Ak\u0131l: \u0130nsan Duygusu \u00dczerine Bir Deneme, \u00fc\u00e7 cilt (1967, 1972 ve 1982)<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/h1>\n\n\n\n

http:\/\/cantic.bnc.cat\/registres\/CUCId\/a10111074<\/a><\/p>\n\n\n\n

http:\/\/www.anthonyflood.com\/drydenlangerwhitehead.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n

http:\/\/www.anthonyflood.com\/liddylonerganlearnslanger.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n

http:\/\/digital.march.es\/catalogos\/fedora\/repository\/cat:170\/PDF<\/a><\/p>\n\n\n\n

http:\/\/www.kirjasto.sci.fi\/topelius.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n

http:\/\/katalog.nsk.hr\/F\/?func=direct&doc_number=000003836&local_base=nsk10<\/a><\/p>\n\n\n\n

http:\/\/uli.nli.org.il\/F\/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007307352805171<\/a><\/p>\n\n\n\n

http:\/\/authorscalendar.info\/slanger.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n

http:\/\/data.bibliotheken.nl\/id\/thes\/p068467117<\/a><\/p>\n\n\n\n

http:\/\/www.amacad.org\/publications\/BookofMembers\/ChapterL.pdf<\/a><\/p>","protected":false},"featured_media":1697,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"event_publishing_tags":[],"kategori":[302],"class_list":["post-1715","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategori-vikimaraton"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1715\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=1715"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=1715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}