{"id":1689,"date":"2021-03-08T15:00:30","date_gmt":"2021-03-08T15:00:30","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&#038;p=1689"},"modified":"2025-04-11T21:48:45","modified_gmt":"2025-04-11T21:48:45","slug":"may-britt-moser-kognitif-vikimaraton","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/may-britt-moser-kognitif-vikimaraton\/","title":{"rendered":"May-Britt Moser \u2014 Kognitif VikiMaraton"},"content":{"rendered":"<p id=\"eb86\"><em>Bu d\u00f6k\u00fcman CogIST olarak, 8 Mart D\u00fcnya Kad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla Vikipedi T\u00fcrkiye\u2019de, kad\u0131n bili\u015fsel bilimcilere dair ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz katk\u0131lar\u0131n bir ar\u015fivi niteli\u011findedir. Vikipedi\u2019deki maddeler s\u0131kl\u0131kla de\u011fi\u015ftirilebildi\u011fi i\u00e7in, bu katk\u0131lar\u0131n kendi pay\u0131m\u0131za d\u00fc\u015fen k\u0131sm\u0131n\u0131 belgelemek ve ar\u015fivlemek gere\u011fi duyduk. Bu maddeye&nbsp;<\/em><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\"><em>Vikipedi\u2019de<\/em><\/a><em>&nbsp;de eri\u015febilirsiniz. T\u00fcm Kognitif VikiMaraton detaylar\u0131na ise&nbsp;<\/em><a href=\"https:\/\/cog-ist.com\/en\/kognitif-vikimaraton-2-detay\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\"><em>buradan<\/em><\/a><em>&nbsp;ula\u015fabilirsiniz.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p id=\"4640\"><strong>May-Britt Moser<\/strong>&nbsp;(d. 4 Ocak 1963),&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Norve%C3%A7_Bilim_ve_Teknoloji_%C3%9Cniversitesi\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Norve\u00e7 Bilim ve Teknoloji \u00dcniversitesi<\/a>nde (NBT\u00dc) psikoloji ve sinirbilim profes\u00f6r\u00fc olarak g\u00f6rev yapmakta olan Norve\u00e7li&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Psikolog\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">psikolog<\/a>&nbsp;ve sinirbilimci. 2014&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Nobel_Fizyoloji_veya_T%C4%B1p_%C3%96d%C3%BCl%C3%BC\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Nobel Fizyoloji veya T\u0131p \u00d6d\u00fcl\u00fc<\/a>\u2019n\u00fc kazand\u0131. O d\u00f6nemdeki e\u015fi&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Edvard_Moser\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Edvard Moser<\/a>&nbsp;ile birlikte,&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Entorhinal_korteks\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">entorhinal korteks<\/a>teki&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Izgara_h%C3%BCcreleri\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u0131zgara h\u00fccreleri<\/a>&nbsp;(grid cells) ve ayn\u0131 devrenin i\u00e7erisinde mek\u00e2n (uzay) temsilinde rol alarak beynimizde bir konumlanma sistemi olu\u015fturan h\u00fccre tipleriyle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde 2014 Nobel Fizyoloji veya T\u0131p \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fcn yar\u0131s\u0131n\u0131 payla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. 2012&#8217;de Edvard Moser ile birlikte y\u00f6nettikleri Moser Ara\u015ft\u0131rma Ortam\u0131n\u0131 (NBT\u00dc\u2019deki Kavli Sistem Sinirbilimi Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn gayriresmi ad\u0131) kurmu\u015flard\u0131r. May-Britt Moser, 2012&#8217;den bu yana ayn\u0131 enstit\u00fcdeki Sinirsel Hesaplama Merkezini de y\u00f6netmektedir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"81d9\">Moser, lisans e\u011fitimini&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Oslo_%C3%9Cniversitesi\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Oslo \u00dcniversitesi<\/a>&nbsp;Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde alm\u0131\u015f olup 1995&#8217;te yine ayn\u0131 \u00fcniversitenin t\u0131p fak\u00fcltesinde&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/N%C3%B6rofizyoloji\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">n\u00f6rofizyoloji<\/a>&nbsp;alan\u0131nda doktora derecesini elde etmi\u015ftir. 1996\u20132000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda NBT\u00dc\u2019de psikobiyoloji alan\u0131nda do\u00e7ent olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olup 2000&#8217;den beri de ayn\u0131 \u00fcniversitede sinirbilim alan\u0131nda tam zamanl\u0131 profes\u00f6r olarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. 2002&#8217;de ise y\u00f6netmekte oldu\u011fu ara\u015ft\u0131rma grubuna ayr\u0131ca bir \u201cm\u00fckemmeliyet merkezi\u201d unvan\u0131 verilmi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"70d0\">\u00c7ocuklu\u011fu, Gen\u00e7li\u011fi ve Erken D\u00f6nem Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131<\/h1>\n\n\n\n<p id=\"3824\">May-Britt, 1963&#8217;te Norve\u00e7\u2019in&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/M%C3%B8re_og_Romsdal\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">M\u00f8re og Romsdal<\/a>&nbsp;kentine ba\u011fl\u0131 Fosnav\u00e5g kasabas\u0131nda, be\u015f karde\u015fin en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc olarak do\u011fmu\u015ftur. Ailesinin k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7iftli\u011fi olmas\u0131na ra\u011fmen, babas\u0131 marangoz olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7iftli\u011fin bak\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7o\u011funlukla annesi \u00fcstlenmi\u015ftir. \u00c7ocuklu\u011funda \u00e7o\u011funlukla erkeklerle oyun oynad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kendini \u201cerkek gibi k\u0131z\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Ailesinin maddi durumu sebebiyle yazlar\u0131 pek seyahat etme imkan\u0131 bulamayan Moser, bo\u015f zamanlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir tutkuyla hayvanlar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Annesinden, hi\u00e7bir \u015feyi olmayan fakat \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015farak hayallerine ve hedeflerine ula\u015fan bir \u00e7ocuk hakk\u0131ndaki \u201c<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Askeladden\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Askeladden<\/a>\u201d masal\u0131 gibi masallar dinleyerek b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Moser \u00e7ocukken ya d\u00fcnyay\u0131 dola\u015f\u0131p insanlar\u0131 kurtaran bir doktor ya da hayvanlara duydu\u011fu ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 sevgiden \u00f6t\u00fcr\u00fc veteriner olmak istemi\u015ftir. Hi\u00e7bir zaman en iyi notlar\u0131 al\u0131p s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n en iyisi olarak an\u0131lan bir \u00f6\u011frenci olmamas\u0131na ra\u011fmen, \u00f6zellikle lise y\u0131llar\u0131nda k\u0131z \u00f6\u011frencilerini ileride m\u00fchendis olarak g\u00f6rmek istedi\u011fini s\u0131k s\u0131k s\u00f6yleyen fizik \u00f6\u011fretmeni ve yaz\u0131lar\u0131n\u0131 be\u011fendi\u011fini dile getiren Norve\u00e7\u00e7e \u00f6\u011fretmeni gibi ki\u015filiklerin \u00f6zel ilgileri sayesinde yetenekleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Lisedeyken t\u0131p fak\u00fcltesine girebilmek i\u00e7in yeterli motivasyona sahip olmayan Moser\u2019\u0131, yeterince \u00e7al\u0131\u015fmazsa \u00fcniversitede ev ekonomisi okuyup sonras\u0131nda ev kad\u0131n\u0131 olma d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00e7ok korkutmu\u015f ve motive etmi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"a0ee\">Moser, Oslo \u00dcniversitesinde matematik, n\u00f6robiyoloji ve psikoloji okumu\u015ftur. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu \u00fcniversiteyi 2 ablas\u0131 orada oldu\u011fundan ve ge\u00e7ici de olsa kalacak bir yere sahip olaca\u011f\u0131 i\u00e7in se\u00e7en Moser, ileride \u00fcniversite diplomas\u0131yla ne yapmak istedi\u011finden emin olamam\u0131\u015ft\u0131r. Bundan k\u0131sa s\u00fcre sonra Edvard Ingjald Moser ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f, onun lisedeki \u201czeki \u00e7ocuk\u201d oldu\u011funu hat\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kili h\u0131zl\u0131ca arkada\u015f olmu\u015f ve beyin hakk\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in beraber psikoloji okumaya karar vermi\u015flerdir. Hen\u00fcz \u00fcniversitedeki ikinci d\u00f6nemlerinde Terje Sagvolden\u2019in laboratuvar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f ve s\u0131\u00e7anlarda hiperaktivite \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015farak davran\u0131\u015fsal teoriler hakk\u0131nda bilgi edinmi\u015flerdir. Fakat ikili, beyin hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinme istekleri sebebiyle Sagvolden\u2019den s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u201cbeynin i\u00e7ine girmesini\u201d istemi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"1183\">Moserlar, master tezlerini sinirbilimci Per Andersen\u2019in laboratuvar\u0131nda -o d\u00f6nemde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun t\u0131p fak\u00fcltesinden oldu\u011fu bir laboratuvar- yazmak istedikleri i\u00e7in onunla konu\u015fmaya gitmi\u015f; Andersen onlardan Richard Morris\u2019in su labirentleri \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 makaleyi okuyup anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve s\u0131\u00e7an \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lmak \u00fczere bir su labirenti odas\u0131 in\u015fa etmelerini istemi\u015ftir. Moserlar bu g\u00f6revi ba\u015far\u0131yla tamamlay\u0131nca Andersen\u2019in laboratuvar\u0131na kabul edilmi\u015flerdir. Burada, Andersen\u2019in&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Hipokampus\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">hipokamp\u00fcs<\/a>te lezyonlar olu\u015fturup s\u0131\u00e7anlar\u0131 su labirentinde e\u011fittikten sonra beyinde lezyon b\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131nda kalan ufak hipokamp\u00fcs kesitlerinde -\u00e7\u00fcnk\u00fc incelenen b\u00f6lge k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclebilirse daha kolay g\u00f6zlem yap\u0131labilirdi- uzun d\u00f6nemli potansiyasayon (long term potentiation (LTP)) g\u00f6zlemleme fikri do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda, hipokamp\u00fcs\u00fcn&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Dorsal\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">dorsal<\/a>&nbsp;k\u0131s\u0131mlar\u0131nda yap\u0131lan lezyonlar\u0131n mek\u00e2nsal \u00f6\u011frenmeyi olumsuz etkiledi\u011fini fakat&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Ventral\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">ventral<\/a>&nbsp;k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki lezyonlar\u0131n ayn\u0131 etkiyi yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; dolay\u0131s\u0131yla hipokamp\u00fcs\u00fcn homojen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne ra\u011fmen i\u015flevsel a\u00e7\u0131dan heterojen bir yap\u0131 oldu\u011funu ke\u015ffetmi\u015flerdir. Moserlar\u0131n bu sonu\u00e7lara yer verdikleri master tezi, \u201cThe Journal of Neuroscience\u201d isimli akademik dergide bas\u0131lm\u0131\u015f ve&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Eric_Kandel\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Eric Kandel<\/a>&nbsp;gibi bilim insanlar\u0131n\u0131n da ilgisini \u00e7ekmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu deneyden \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar Moserlar\u2019da, hipokamp\u00fcs\u00fcn ventral k\u0131sm\u0131n\u0131n i\u015flevine dair merak uyand\u0131rm\u0131\u015f ve ikili bu d\u00f6nemde entorhinal korteks ile hipokamp\u00fcs\u00fcn dorsal ve ventral k\u0131s\u0131mlar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar yapmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"e575\">Doktora ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 dahilinde May-Britt Moser, &#8211;<a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/topics\/neuroscience\/confocal-laser-scanning-microscopy\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">lazer taramal\u0131 konfokal mikroskop<\/a>&nbsp;kullanarak- zenginle\u015ftirilmi\u015f \u00e7evrede (enriched environment) yeti\u015ftirilen s\u0131\u00e7anlar\u0131n hipokamp\u00fcslerinde, normal \u00e7evrede yeti\u015ftirilenlere g\u00f6re daha fazla&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Sinaps\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">sinaps<\/a>&nbsp;oldu\u011funu g\u00f6zlemlemi\u015ftir. Moser ayr\u0131ca, zenginle\u015ftirilmi\u015f \u00e7evrede yeti\u015ftirilen s\u0131\u00e7anlar\u0131n su labirenti testinde mek\u00e2nsal \u00f6\u011frenmeyle ilgili g\u00f6revi daha \u00e7abuk \u00f6\u011frendi\u011fi ve labirentteki platformu daha k\u0131sa s\u00fcrede bulabildi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da \u201c<em>PNAS<\/em>&nbsp;(Proceedings of the National Academy of the Sciences of the United States)\u201d ve \u201c<em>The Journal of Comparative Neurology\u201d<\/em>&nbsp;gibi prestijli akademik dergilerde basm\u0131\u015ft\u0131r.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"54b8\">May-Britt Moser, Edvard Moser ile 27 Temmuz 1985&#8217;te, Oslo\u2019da evlenmi\u015ftir. Haziran 1991&#8217;de -Moserlar doktoraya ba\u015flad\u0131ktan hemen sonra- ilk \u00e7ocuklar\u0131 Isabel, 1995&#8217;te ise -doktora tezini tamamlamadan az bir zaman \u00f6nce- ikinci \u00e7ocuklar\u0131 Ailin d\u00fcnyaya gelmi\u015ftir. Laboratuvar hayat\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar\u0131na ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 vakit ile nas\u0131l dengeledi\u011fi ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmeyi nas\u0131l ba\u015farabildi\u011fi konusunda May-Britt Moser, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 da s\u0131kl\u0131kla laboratuvara g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, akademik toplant\u0131lara bazen \u00e7ocuklar\u0131yla kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yeri geldi\u011finde onlar\u0131 halka a\u00e7\u0131k alanda emzirdi\u011fini; bunlardan herhangi bir \u00e7ekince duymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"7a63\">Doktora Sonras\u0131 Kariyeri<\/h1>\n\n\n\n<p id=\"486b\">May-Britt Moser, lisans ve doktora e\u011fitimini tamamlad\u0131ktan sonra, Edvard Moser ile birlikte&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Edinburgh_%C3%9Cniversitesi\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Edinburgh \u00dcniversitesi<\/a>&nbsp;Sinirbilim Merkezinde Richard Morris\u2019ten 2 sene boyunca doktora sonras\u0131 e\u011fitimi alm\u0131\u015f ve Londra \u00dcniversitesi Akademisinde&nbsp;<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/John_O&#039;Keefe\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">John O\u2019Keefe<\/a>\u2019in laboratuvar\u0131nda 2 ay s\u00fcreyle doktora sonras\u0131 misafir ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlisi olarak bulunmu\u015ftur. O\u2019Keefe\u2019in laboratuvar\u0131nda tekil h\u00fccrelerden elektrofizyolojik kay\u0131t almay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015flerdir. Moserlar 1996&#8217;da NBT\u00dc\u2019den ayr\u0131 ayr\u0131 do\u00e7ent pozisyonlar\u0131 i\u00e7in ald\u0131klar\u0131 teklifle Norve\u00e7\u2019e d\u00f6nm\u00fc\u015f, burada birle\u015fik elektrofizyoloji ve su labirenti laboratuvar\u0131 kurmu\u015flard\u0131r. May-Britt, 2000&#8217;de profes\u00f6rl\u00fc\u011fe terfi etmi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"852a\">Moserlar, kurduklar\u0131 laboratuvarda \u00f6ncelikle O\u2019Keefe\u2019in hipokamp\u00fcste ke\u015ffetti\u011fi konum h\u00fccrelerinin nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 sorusu \u00fczerine s\u0131\u00e7anlarla \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu do\u011frultuda, konum h\u00fccrelerinin g\u00f6zlemlenen i\u015flevini (belirli konum h\u00fccrelerinin, s\u0131\u00e7an mek\u00e2n\u0131n belirli noktalar\u0131ndayken aksiyon potansiyeli \u00fcretmesi) sa\u011flayan sinyallerin, beynin neresinden geldi\u011fini ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6ncelikle -ilgili sinyalin hipokamp\u00fcste olu\u015fturuluyor olabilece\u011finden yola \u00e7\u0131karak- \u00e7o\u011fu konum h\u00fccresinin bulundu\u011fu CA1 b\u00f6lgesiyle sinaptik ba\u011flant\u0131lar\u0131 olan CA3&#8217;yi lezyonlayan ekip, CA1&#8217;deki konum h\u00fccrelerinin i\u015flevini kaybetmedi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun \u00fczerine hipokamp\u00fcse aksonlar\u0131n\u0131 g\u00f6nderen h\u00fccrelerin bulundu\u011fu entorhinal korteks \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve burada \u0131zgara h\u00fccrelerini ke\u015ffetmi\u015flerdir. Bu ke\u015fif ayn\u0131 zamanda, beynin bir bilgi b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc -bu \u00f6rnekte uzayda nerede oldu\u011fumuz ve nas\u0131l hareket etti\u011fimize dair bilgi- al\u0131p nas\u0131l kodlad\u0131\u011f\u0131na dair ipu\u00e7lar\u0131 vermi\u015ftir: D\u0131\u015f d\u00fcnyada \u0131zgara \u015feklinde bir \u00f6r\u00fcnt\u00fc yoktur, sadece beyin d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 bu \u015fekilde kodlar ve anlamland\u0131r\u0131r.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"0cab\">Moserlar\u0131n laboratuvar\u0131 2005&#8217;te \u0131zgara h\u00fccrelerini ke\u015ffettikten sonra ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda yine entorhinal kortekste farkl\u0131 h\u00fccre tiplerini de ke\u015ffetmi\u015flerdir: S\u0131\u00e7an\u0131n hayvan\u0131n hangi y\u00f6ne do\u011fru bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kodlayan kafa-y\u00f6n\u00fc h\u00fccreleri (head-direction cells) ve bulunulan ortam\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131nda aktivite g\u00f6steren s\u0131n\u0131r h\u00fccreleri (border cells). Laboratuvarda bu \u00e7al\u0131\u015fmalara paralel olarak, beyinde entorhinal korteksten hipokamp\u00fcse bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve di\u011fer b\u00f6lgelerden gelen g\u00fcr\u00fclt\u00fc niteli\u011findeki bilgilerin bast\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015flevinin&nbsp;<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gamma_wave\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">gama dalgalar\u0131<\/a>&nbsp;taraf\u0131ndan sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"d168\">Moserlar 2008&#8217;de, laboratuvar\u0131n o d\u00f6nemdeki doktora adaylar\u0131 Kirsten Kjelstrup ve Vegard Brun ile, beyinde \u0131zgara ve konum h\u00fccreleri kullan\u0131larak s\u0131ras\u0131yla entorhinal korteks ve hipokamp\u00fcste \u00f6nce kabaca, sonra da daha detayl\u0131 bir mek\u00e2nsal haritan\u0131n nas\u0131l \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. Daha sonra ekip, tek bir hayvandan kayd\u0131 al\u0131nabilen h\u00fccre say\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artmas\u0131yla beraber \u0131zgara h\u00fccrelerinin en az 4 farkl\u0131 ayr\u0131k kategoriye (mod\u00fcle) ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, her bir mod\u00fcldeki \u0131zgara h\u00fccrelerinin aktivite g\u00f6sterdi\u011fi iki konum aras\u0131ndaki mesafenin birbirinden farkl\u0131 oldu\u011fu ve bu mod\u00fcller sayesinde beyinde en az 4 farkl\u0131 mek\u00e2nsal harita olu\u015fturuldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Bu 4 farkl\u0131 mod\u00fcl sayesinde entorhinal kortekste farkl\u0131 mek\u00e2nsal bellek \u00f6gelerinin birbirinden ayr\u0131labildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"a4ce\">Izgara h\u00fccrelerinin ke\u015ffinden sonra olu\u015fturulan matematiksel modeller; hipokamp\u00fcsteki konum h\u00fccrelerinin aktivitelerinin, entorhinal korteksteki \u0131zgara h\u00fccrelerinin aktivitelerinin lineer olarak toplanmas\u0131yla olu\u015ftu\u011funu \u00f6nermektedir. Farkl\u0131 mek\u00e2nlarda, mek\u00e2n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 referans al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ayn\u0131 \u0131zgara h\u00fccresinin aktivite g\u00f6sterdi\u011fi noktalar birbirinden farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. B\u00f6ylece bu model, \u0131zgara ve konum h\u00fccrelerinde (dolay\u0131s\u0131yla beynimizde) farkl\u0131 mek\u00e2nlar\u0131n her birinin nas\u0131l ayr\u0131 bellek \u00f6geleri olarak kodlanabildi\u011fine de a\u00e7\u0131klama getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p id=\"f624\">Moserlar 2014&#8217;te \u201cNobel Fizyoloji veya T\u0131p \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fcn yar\u0131s\u0131n\u0131 payla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6d\u00fcl\u00fcn di\u011fer yar\u0131s\u0131, hipokamp\u00fcsteki konum h\u00fccrelerini (place cells) ke\u015ffeden John O\u2019Keefe\u2019e verilmi\u015ftir. Moserlar, tarihte Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc kazanan be\u015f \u00e7iftten biridir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"8afc\">Di\u011fer Ba\u015far\u0131lar\u0131 ve \u00dcyelikleri<\/h1>\n\n\n\n<p id=\"592b\">Moserlar NBT\u00dc\u2019de Haf\u0131zan\u0131n Biyolojisi Merkezi (Center for Biology of Memory) ve Sistem Sinirbilimi Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131nda \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. May-Britt Moser ayn\u0131 zamanda Norve\u00e7 Kraliyet Bilim ve Edebiyat Toplulu\u011fu, Norve\u00e7 Bilim ve Edebiyat Akademisi ve Norve\u00e7 Teknolojik Bilimler Akademisi \u00fcyesidir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p id=\"0e20\">2013&#8217;te Trondheim Ticaret Odas\u0131 May-Britt Moser\u2019\u0131, ba\u015far\u0131l\u0131 kad\u0131n y\u00f6neticilere verilen Madam Beyer \u00f6d\u00fcl\u00fcne lay\u0131k g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00f6d\u00fcl kendisine istikrarl\u0131 bir \u015fekilde tak\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve topluluk ruhu odakl\u0131 olu\u015funun yan\u0131 s\u0131ra; harikulade liderlik \u00f6zellikleri, bilimsel ba\u015far\u0131lar\u0131 ve y\u00fcksek etik standartlar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda verilmi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-:0-1\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"07d6\">\u00d6d\u00fclleri<\/h1>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>1999: Prize for young scientists awarded by the Royal Norwegian Academy for Sciences and Letters<\/li>\n\n\n\n<li>2005: 28th annual\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/W._Alden_Spencer_Award\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">W. Alden Spencer Award<\/a>\u00a0(College of Physicians and Surgeons of Columbia University)<\/li>\n\n\n\n<li>2006: 14th Betty and David Koetser Award for Brain Research (University of Z\u00fcrich)<\/li>\n\n\n\n<li>2006: 10th Prix \u201cLiliane Bettencourt pour les Sciences du Vivant\u201d 2006 (Fondation Bettencourt, Paris)<\/li>\n\n\n\n<li>2008: 30th Eric K. Fernstr\u00f6m\u2019s Great Nordic Prize (Fernstr\u00f6m Foundation, University of Lund)<\/li>\n\n\n\n<li>2011:\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Louis-Jeantet_Prize_for_Medicine\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Louis-Jeantet Prize for Medicine<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>2011:\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Anders_Jahre#Anders_Jahre_Awards_for_Medical_Research\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Anders Jahre Award<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-2\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">[2]<\/a>\u00a0(with Edvard Moser)<\/li>\n\n\n\n<li>2012: Perl-UNC Neuroscience Prize (with Edvard Moser)\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-3\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">[3]<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>2013:\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Louisa_Gross_Horwitz_Prize\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Louisa Gross Horwitz Prize<\/a>\u00a0(with Edvard Moser and John O\u2019Keefe)\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-4\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">[4]<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>2014:\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Karl_Spencer_Lashley_Award\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Karl Spencer Lashley Award<\/a>\u00a0(with Edvard Moser)<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_note-5\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">[5]<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>2014:\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/K%C3%B6rber_European_Science_Prize\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">K\u00f6rber European Science Prize<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>2014:\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Nobel_Prize\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Nobel Prize<\/a>\u00a0in Physiology or Medicine (with Edvard Moser and John O\u2019Keefe)<\/li>\n\n\n\n<li>2016: Erna Hamburger Prize, EPFL, WISH Foundation, Lausanne, Switzerland<\/li>\n\n\n\n<li>2018: Grand Cross of the Order of St. Olav<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" id=\"c8cf\">Kaynak\u00e7a<\/h1>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>^<\/strong>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-0\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>a<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-1\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>b<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-2\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>c<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-3\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>d<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-4\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>e<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-5\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>f<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-6\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>g<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-7\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>h<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-8\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>i<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-9\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>j<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-10\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>k<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-11\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>l<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-12\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>m<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-:0_1-13\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>n<\/em><\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nobelprize.org\/prizes\/medicine\/2014\/may-britt-moser\/biographical\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u201cThe Nobel Prize in Physiology or Medicine 2014\u201d<\/a>.\u00a0<em>NobelPrize.org<\/em>\u00a0(\u0130ngilizce). Eri\u015fim tarihi: 26 \u015eubat 2021.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-2\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>^<\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20200327143346\/https:\/\/www.uio.no\/english\/about\/facts\/anders-jahre\/2011\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u201cThe Anders Jahre Senior Medical Prize\u201d<\/a>. 27 Mart 2020 tarihinde\u00a0<a href=\"http:\/\/www.uio.no\/english\/about\/facts\/anders-jahre\/2011\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kayna\u011f\u0131ndan<\/a>\u00a0ar\u015fivlendi. Eri\u015fim tarihi: 18 Kas\u0131m 2015.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-3\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>^<\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/www.med.unc.edu\/neuroscience\/perl-prize\/copy_of_13th-perl-unc-neuroscience-prize-recipients\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">13th Perl-UNC Neuroscience Prize Recipients<\/a>\u00a02 Aral\u0131k 2013 tarihinde\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Wayback_Machine\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Wayback Machine<\/a>\u00a0sitesinde\u00a0<a href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20131202234415\/https:\/\/www.med.unc.edu\/neuroscience\/perl-prize\/copy_of_13th-perl-unc-neuroscience-prize-recipients\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ar\u015fivlendi<\/a>. UNC Neuroscience Center. Retrieved 23 September 2013<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-4\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>^<\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20180709070401\/http:\/\/www.cumc.columbia.edu\/research\/horwitz-prize\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u201cLouisa Gross Horwitz Prize 2013\u201d<\/a>. 9 Temmuz 2018 tarihinde\u00a0<a href=\"http:\/\/www.cumc.columbia.edu\/research\/horwitz-prize\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kayna\u011f\u0131ndan<\/a>\u00a0ar\u015fivlendi. Eri\u015fim tarihi: 18 Kas\u0131m 2015.<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/May-Britt_Moser#cite_ref-5\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>^<\/strong><\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/www.amphilsoc.org\/prizes\/presentations\/2014\/Autumn-General-Meeting\/Karl-Spencer-Lashley-Award\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Award Ceremonies<\/a>\u00a013 Kas\u0131m 2015 tarihinde\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Wayback_Machine\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Wayback Machine<\/a>\u00a0sitesinde\u00a0<a href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20151113194059\/http:\/\/www.amphilsoc.org\/prizes\/presentations\/2014\/Autumn-General-Meeting\/Karl-Spencer-Lashley-Award\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ar\u015fivlendi<\/a>. Amphilsoc.org. Retrieved 21 March 2014<\/li>\n<\/ol>","protected":false},"featured_media":1676,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"event_publishing_tags":[],"kategori":[302],"class_list":["post-1689","blog_content","type-blog_content","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategori-vikimaraton"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content"}],"about":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/blog_content"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/blog_content\/1689\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"event_publishing_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/event_publishing_tags?post=1689"},{"taxonomy":"kategori","embeddable":true,"href":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategori?post=1689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}