{"id":1679,"date":"2021-03-08T15:00:06","date_gmt":"2021-03-08T15:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/cog-ist.com\/?post_type=blog_content&p=1679"},"modified":"2025-08-19T20:39:02","modified_gmt":"2025-08-19T20:39:02","slug":"eleanor-rosch-kognitif-vikimaraton","status":"publish","type":"blog_content","link":"https:\/\/cog-ist.com\/en\/blog_content\/eleanor-rosch-kognitif-vikimaraton\/","title":{"rendered":"Eleanor Rosch \u2014 Kognitif VikiMaraton"},"content":{"rendered":"\n

Bu d\u00f6k\u00fcman CogIST olarak, 8 Mart D\u00fcnya Kad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla Vikipedi T\u00fcrkiye\u2019de, kad\u0131n bili\u015fsel bilimcilere dair ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz katk\u0131lar\u0131n bir ar\u015fivi niteli\u011findedir. Vikipedi\u2019deki maddeler s\u0131kl\u0131kla de\u011fi\u015ftirilebildi\u011fi i\u00e7in, bu katk\u0131lar\u0131n kendi pay\u0131m\u0131za d\u00fc\u015fen k\u0131sm\u0131n\u0131 belgelemek ve ar\u015fivlemek gere\u011fi duyduk. Bu maddeye <\/em>Vikipedi\u2019de<\/em><\/a> de eri\u015febilirsiniz. T\u00fcm Kognitif VikiMaraton detaylar\u0131na ise <\/em>buradan<\/em><\/a> ula\u015fabilirsiniz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Eleanor Rosch<\/strong> (Eskiden Eleanor Rosch Heider<\/strong>[1]<\/a>,<\/strong> 1938) [2]<\/a> Berkeley\u2019deki California \u00dcniversitesinde<\/a> \u00e7al\u0131\u015fan Amerikal\u0131 bili\u015fsel psikoloji<\/a> profes\u00f6r\u00fcd\u00fcr [3]<\/a>. Rosch kategorizasyon<\/a> \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla ve \u00f6zellikle bili\u015fsel psikoloji alan\u0131n\u0131 derinden etkileyen prototip teorisiyle<\/a> tan\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Rosch, anlamsal kategorizasyon, kavramlar\u0131n zihinsel temsili ve dilbilim<\/a> gibi konularda kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr.[4]<\/a> Ara\u015ft\u0131rma alanlar\u0131 aras\u0131nda bili\u015f<\/a>, kavramlar, nedensellik<\/a>, d\u00fc\u015f\u00fcnme<\/a>, bellek<\/a>, k\u00fclt\u00fcrleraras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar ve din psikolojisi<\/a> yer almaktad\u0131r. Din psikolojisi alan\u0131ndaki yak\u0131n tarihli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile Budizm\u2019in<\/a> sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve Bat\u0131 dinlerinin modern psikoloji i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnsel y\u00f6nlerini g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Erken Ya\u015fam\u0131 ve E\u011fitim Hayat\u0131<\/h1>\n\n\n\n

Rosch, \u0130ngiltere\u2019de \u0130ngilizce \u00f6\u011fretmeni bir baba ve m\u00fclteci bir Rus annenin k\u0131z\u0131 olarak New York\u2019 ta do\u011fmu\u015ftur.[5]<\/a> Felsefe tezini Reed College\u2019da Wittgenstein<\/a> \u00fczerine yazm\u0131\u015f ve s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re bu durum onu felsefe okumaktan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Okuldan sonra, Portland\u2019da birka\u00e7 seneli\u011fine sosyal hizmet uzman\u0131 olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f ve daha sonra o zamanki Sosyal \u0130li\u015fkiler Departman\u0131nda klinik psikoloji okumak i\u00e7in Harvard\u2019a d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devam\u0131nda kategori olu\u015fumu ile ilgili paradigma de\u011fi\u015ftiren tezini Roger Brown dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda sunmu\u015ftur. Brown \u00dcniversitesi<\/a> ve Connecticut Kolejindeki k\u0131sa g\u00f6revlerinden sonra Rosch, 1971’de Berkeley\u2019deki California \u00dcniversitesinin Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcne kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[6]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Alan \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/h1>\n\n\n\n

Rosch, 1970’lerde Papua Yeni Gine<\/a>\u2019deki Dani halk\u0131 ile (Eski e\u015fi Karl Heider ile birlikte) yapt\u0131\u011f\u0131 saha deneylerinden, insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck bir nesneyi veya deneyimi kategorilendirirken, kategorilerin soyut tan\u0131mlar\u0131na, bir kategoriyi en iyi temsil eden nesne veya deneyim olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri \u015feye yani prototipine k\u0131yasla daha az g\u00fcvendikleri sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca Rosch\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, Dani dilinin \u0130ngilizce\u2019deki renklere kar\u015f\u0131l\u0131k kelimeler i\u00e7ermemesine ra\u011fmen (Dani dili, b\u00fct\u00fcn renkleri \u201ca\u00e7\u0131k, parlak\u201d veya \u201ckoyu, so\u011fuk\u201d kategorisine ay\u0131ran, yaln\u0131zca iki renk niteli\u011fi kelimesi i\u00e7ermekte), Dani halk\u0131n\u0131n nesneleri renklere g\u00f6re kategorize edebildi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Temel nesnelerin k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n da \u00f6tesinde oldu\u011funu ve bu t\u00fcr nesnelerin zihinsel olarak temsil edilme \u015feklini \u015fekillendiren psikolojik bir \u00e7\u0131kt\u0131 oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerdeki insanlar\u0131n, kategorilerin prototipleri farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterse bile, prototip kullanarak nesneleri kategorize etme e\u011filiminde olduklar\u0131 sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.[1]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Rosch, bu prototip (sandalye) ve ikincil terimlere (uzun siyah deri sandalye) dayal\u0131 olarak nesnelerin taksonomik analizine ili\u015fkin \u00e7ok say\u0131da bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmaya katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Ayr\u0131ca ikincil terimlerin a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n z\u00fcppelik ve elitizm tutumuna ba\u011flanabilece\u011fi sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.[8]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Rosch\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, nesne kategorizasyonlar\u0131na dayanarak bilgisayarlara insanlar\u0131n an\u0131nda alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ve yorumlad\u0131\u011f\u0131 temel sahneleri tan\u0131may\u0131 \u00f6\u011fretmek \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan, bilgisayar g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve derin \u00f6\u011frenme<\/a> ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Aude Oliva<\/a> taraf\u0131ndan s\u0131k s\u0131k referans al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.[9]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Yay\u0131nlar\u0131<\/h1>\n\n\n\n

Kitaplar\u0131<\/h2>\n\n\n\n