Dil ve müzik… İnsana özgü bu iki sistem, yalnızca iletişim ya da estetik değil; aynı zamanda biliş, duygu, toplumsallık ve gelişimle de iç içe geçmiş yapılardır. Peki bu iki alan beyinde nasıl işlenir? Birbirleriyle nasıl etkileşirler? Nörobilim, bu sorulara nasıl yanıtlar sunar? Bu dört oturumluk program, dil ve müzik arasındaki karmaşık ilişkileri nörobilimsel bir mercekle incelemek isteyen herkese hitap ediyor. Teorik bilgiyle pratik uygulamaları buluşturan bu eğitim, hem bilişsel bilimle ilgilenenler hem de müzik, dil veya nörobilim alanlarında çalışanlar için zihin açıcı bir yolculuk sunuyor.
Eğitim boyunca, afazi ve amüzi gibi bozukluklardan yola çıkarak müzik temelli terapileri ele alacak; çocuklarda bilişsel ve dilsel gelişime katkı sağlayan yöntemleri tartışacağız. Ayrıca, dil ve müziğin evrimsel kökenlerinden yapay zekâ destekli nöro-müzik arayüzlerine kadar uzanan güncel yaklaşımları değerlendireceğiz. Bu program, nörobilimsel bir bakış açısıyla dil ve müziği anlamak isteyen herkese açıktır. Alana dair ön bilgi gerektirmez; temel bir ilgi duymanız yeterlidir.
Eğitmenimiz Sercan Şeker Yıldız Teknik Üni. Fizik bölümünden mezun olmuş ve İÜ ASDETAE Sinirbilim programında yüksek lisans yapmıştır. İÜ Tıp Fakültesi Fizyoloji bölümünde doktorasını tamamlamıştır. tDCS ve EEG teknikleri ile tecrübesi bulunmaktadır. Yüksek lisansta sağlıklı genç popülasyonda maksimal kas kuvveti üzerinde tDCS ve o-tDCS etkisini incelemiş, doktorada da ritmde ve armonide beklentisel süreçlerin nöral korelatlarını araştırmıştır. Toplam 3 yıl davul ve şan eğitimi almıştır ve 15 yıldır davul çalmakta olan bir amatör davulcudur.
Eğitim 19, 26 Ağustos, 2, 9 Eylül Salı günleri akşam saat 19:30-22:30 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 12 saat sürecek.
Hafta 1 (19 Ağustos): Dil, Müzik ve Beynimiz: Temel Nörobilişsel Perspektifler
- Dil ve müziğin nörobilişsel temelleri
- Ortak ve ayrışan nöral işleme ağları
- Ritim, melodi ve yapısal karmaşıklığın beyindeki temsili
- Dil ve müziğin topolojik organizasyonu
- GTTM (Generative Theory of Tonal Music) ve müzikal hiyerarşi
- Motherese (bebek konuşması) ve müzikalitenin dil edinimindeki rolü
- Tonal dillerde tonlama-müzikalite etkileşimi
- OPERA hipotezi: müziğin dil öğrenimi ve işlenmesindeki etkisi
İlk oturum, dil ve müziğin beyindeki işlenişine odaklanarak, ritim, melodi ve yapısal özellikler üzerinden ortaklıklarını ve farklarını nörobilişsel açıdan inceleyecek. Üretici Tonal Müzik Teorisi, bebeğe yönelik konuşmanın rolü, tonal diller ve OPERA hipotezi gibi başlıklar aracılığıyla bu iki sistemin bilişsel ve evrimsel temelleri ele alınacak.
Hafta 2 (26 Ağustos): Nörobilimsel Bir Perspektifle Dil Analizi ve Müzikle Paralellikler
- Dilin nörobilimsel analizi ve müziksel kavramlarla paralellikler
- Fonetikten semantiğe dilsel seviyelerin beyindeki temsili
- Zipf Kanunu ve dil-müzik frekans yapıları
- Fonem-nota, prozodi-ritim/melodi benzerlikleri
- Solresol: müzik temelli evrensel dil örneği
- MAPLE Framework: müziksel yetenek, öğrenme ve dil ilişkisi
- Konnakol ve Karnatik müzikte dil-müzik entegrasyonu
İkinci oturumda, dilin nörobilimsel boyutunu müziksel kavramlarla ilişkilendirerek fonem, ritim, melodi gibi yapılar arasında paralellikler kuracağız. Fonem-nota, prozodi-ritim gibi kavramlar arasında nörobilişsel köprüler kurarak Solresol gibi deneysel örnekleri ele alacağız. MAPLE Framework üzerinden müziksel yetenek, algı ve duyguyla dilin ilişkisini tartışacak; Konnakol ve Karnatik müzik bağlamında dil-müzik entegrasyonuna somut bir bakış sunacağız.
Hafta 3 (2 Eylül): Nörobilimsel ve Formel Müzik Analizi: Klinik Köprüler Kurmak
- Afazi ve amüzi: dil ve müzik bozukluklarının nörolojik temelleri
- Melodic Intonation Therapy (MIT) ve Rhythmic Speech Cueing yaklaşımları
- Orff-Schulwerk yöntemi ve çocuklarda bilişsel/dilsel gelişim
- Dil-müzik ilişkilerinin klinik ve eğitsel uygulamaları
Üçüncü oturumda, müziğin ritim, melodi, armoni ve tını gibi bileşenlerinin beyindeki işlenişini ve dil ile klinik ilişkilerini ele alacağız. Amüzi ve afazi üzerinden dil-müzik bozukluklarını karşılaştıracak ve müzik temelli rehabilitasyon yöntemlerinin nörobilimsel temellerini inceleyeceğiz. Ayrıca müzik eğitim yaklaşımlarının çocuklarda dil ve bilişsel gelişime etkisini tartışacağız.
Hafta 4 (9 Eylül): Dil ve Müziğin Evrimi, Toplumsal Konumu ve Gelecek Perspektifleri
- Dil ve müziğin evrimsel kökenlerine dair teorik yaklaşımlar (Rousseau, Prosodic Protolanguage, Musilanguage, Mithen’in “Hmmmm” modeli)
- Ritüel, kimlik ve toplumsal bağlamda dil-müzik işlevleri
- Klinik ve pedagojik uygulamalar: disleksi, DEHB, otizm bağlamında yeni müdahale olanakları
- Dil ve müziğin nöral etkileşimi ve kişiselleştirilmiş terapiler
- Yapay zekâ, nöro-müzik arayüzleri ve gelecekteki araştırma başlıkları
Son oturumda, dil ve müziğin evrimsel kökenlerini, kültürel işlevlerini ve klinik uygulamalarını nörobilimsel verilerle ele alacağız. Rousseau’nun dilin kökenine dair yaklaşımından başlayarak evrimsel modelleri tartışacağız. Dil ve müziğin ritüel, kimlik ve toplumsal bağlamdaki rollerini değerlendirecek; disleksi, DEHB ve otizm gibi alanlarda geliştirilebilecek yeni müdahale yöntemlerini konuşacağız. Yapay zekâ, nöro-müzik arayüzleri ve kişiselleştirilmiş terapiler gibi geleceğe yönelik araştırma alanlarıyla programı tamamlayacağız.
Eğitimin ücreti kişi başı KDV dahil 1900 TL’dir. Ödeme bilgileri, başvurusu onaylanan katılımcılar ile en kısa zamanda paylaşılacaktır.
