İnsanlığın en eski imgeleri olan mağara ve kaya resimleri, yüzyıllardır araştırmacıların ilgisini çekiyor. Peki bu eserler nasıl yorumlanmalı? Bu eğitim, Avrupa’dan Afrika’ya, Orta Asya’dan Kuzey Amerika’ya uzanan üst Paleolitik döneme ait mağara sanatını tarihsel, kültürel ve bilimsel bağlamlarıyla ele alıyor. Sanat tarihinden arkeolojiye, dinler tarihinden nörobilime uzanan disiplinlerarası yaklaşımları keşfedecek, özellikle J. D. Lewis-Williams’ın “Nöropsikolojik Model”ini inceleyeceğiz. Dört hafta sürecek bu program, mağara sanatının bilişsel bilimle kesişimine meraklı herkes için hazırlandı.
Üst Paleolitik Dönem mağara ve kaya sanatının Avrupa, Orta Asya, Afrika, Avustralya ve Kuzey Amerika’daki materyallerinin nasıl yorumlanması gerektiği sorusu son bir kaç yüz yıldır farklı disiplinlerden gelen bilginlerin çalışmalarıyla yanıtlanmaya çalışılıyor.
Başlangıçta amatörlerin mağara sanatına ilgisiyle başlayan yorumlama teknikleri, zamanla sanat tarihçilerinin, arkeologların, dinler tarihçilerinin, dil felsefecilerinin ve nihayetinde insan beyninin evrimi, yapısı ve işlevleri üzerine çalışan bilim insanlarının ilgi sahasına girdi.
Bugün artık başladığımızdan çok farklı bir yerdeyiz.
Dört Hafta boyunca devam edecek “Mağara Sanatı ve Beyin: Yorumlama Teknikleri ve Nöropsikolojik Model” başlıklı eğitim programı, ilk adımda, devam eden sürekliliği içinde ve farklı coğrafyalardaki materyal ayrımını göz önünde bulundurararak, katılımcıyı mağara sanatının ürünleriyle buluşturmayı hedefliyor. İkinci adımda başlangıçtan bugüne bu dağınık eserlerin bütüncül yorumuyla ilgilenen bilginlerin teorileri ve eleştirileri üzerinde durmayı amaçlıyor. Son adımda ise J. D. Lewis Williams tarafından ortaya atılan ve tüm yorumlama tekniklerine kıyasla en güncel ve kapsayıcı metot olarak gözüken “Nöropsikolojik Model” ile katılımcının tanıştırılması hedefleniyor.
Eğitmenimiz Göktuğ Halis, ilkel kültürlerde ritüeller, mitler ve simgelerin kullanımı üzerine yirmi yılı aşkın süredir araştırmalar yapmakta; dinin ilkel biçimleri ile günümüz dinleri arasındaki geçişleri incelemektedir. Arkeoloji, antropoloji ve dinler tarihi ekseninde yürüttüğü saha çalışmaları ve yayınlarıyla tanınan Halis’in ilgi alanları arasında şamanizm, büyü sembolizmi, batıl inançlar ve arketipler yer almaktadır. “Mitler ve Arketipler: Psikomitolojiye Giriş” (2025), “Anadolu’da Batıl İnanış, Ritüel ve Mit” (2019), “Göbeklitepe Sembolizmi” (2018) ve “Dinin İki Kaynağı: Büyü ve Şaman Sembolizmi” (2016) gibi yayınlanmış kitapları bulunmaktadır. Ayrıca Birikim, Varlık ve Arkhe gibi dergilerde yayımlanmış çok sayıda makalesi mevcuttur.
Eğitim 14, 21, 28 Ağustos, 4 Eylül Perşembe günleri akşam saat 19:30-22:30 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 12 saat sürecek.
1. Hafta (14 Ağustos): Mağara Sanatı Örnekleri
- Üst Paleolitik Dönem Avrupa Mağara Sanatı’ndan Örnekler
- Chauvet, Lascaux, Niaux, El Castillo, Altamira, Troix-Freres
Birinci Hafta eğitimi, katılımcının Avrupa’daki inceleme sahasını ve örnekleri yakından tanımasını hedeflemektedir. Böylece örnek materyaller üzerinde çalışılan saha hakkında genel bir deneyim amaçlanmaktadır.
2. Hafta (21 Ağustos): Saha Çalışmaları: Güney Afrika San Toplumu
- Antropolojik Çalışmalar
- Kaya Sanatı Örnekleri
- San Halkının Söyledikleri
- Entoptik Görüntü Sahasına Giriş
- Trans Durumu Kuşkusu
İkinci Hafta programında amacımız, katılımcının kaya sanatını icra eden ve bunun anlamları üzerine bizzat konuşma olanağı bulduğumuz bir sahanın, Güney Afrika’nın yerel etnisitesinin söylemleriyle buluşturmaktır. Böylece birincil kaynaklar kaya sanatının anlamı ve içeriği üzerine tarih öncesi dönemleri yorumlama olanakları sunacaktır.
3. Hafta (28 Ağustos): Mağara Sanatı Üzerine Kuramlar
- Süsleme Kuramı-Anonim
- Büyü Kuramı: Rahip H. Brueil
- Çatışma Kuramı: Max Raphael
- Doğal Yerleşim Kuramı: Leroi Gourhan
Üçüncü hafta çalışmaları mağara sanatının anlamları üzerine saha çalışmalar gerçekleştiren bilim insanlarının teorilerini açıklamayı hedeflemektedir. Katılımcı burada son bir kaç yüzyıldır mağara sanatında gözüken dağınıklığı toparlamaya çalışan bütüncül teorilerden haberdar olacaktır.
4. Hafta (4 Eylül): Nöropsikolojik Model
- Doğru Yaklaşımlar: Tarih, İklim ve Yaşam Mücadelesi
- Bilişsel Gelişimin Yansıması
- Aklın Tarih Öncesi: Steven Mithen
- Zihin Modülleri
- Williams ve Nöropsikolojik Model
- Entoptik Görüntü Nedir?
- Trans Durumlarında Gözüken Şekiller Sınıflaması
- Bilinç Dönüşümünün Sekiz Aşaması
- Nöropsikolojik Modelin Eleştirisi-Petzinger
Dördünğü Haftada katılımcı Williams tarafından geliştirilen ve son dönem mağara sanatı okumalarında dikkat çekici bir etki yaratan Nöropsikolojik Model hakkında bilgi sahibi olacaktır. Bu bölümde ayrıca, Arkeolog Petzinger’in Williams’a getirdiği eleştirilere de yer verilecektir.
Eğitimin ücreti kişi başı KDV dahil 1600 TL’dir. Ödeme bilgileri, başvurusu onaylanan katılımcılar ile en kısa zamanda paylaşılacaktır.
