Hayvan bilişi, yalnızca hayvanların öğrenme ya da davranış repertuvarını tanımlamakla sınırlı değildir. İnsan zihnini anlamak için de vazgeçilmez bir karşılaştırma alanı sunar. Günümüzde hayvan bilişi araştırmaları, öğrenme, problem çözme, iletişim ve sosyal etkileşim gibi konular üzerinden hem bilişsel bilim hem de etik tartışmalarla iç içe ilerliyor. Peki hayvan zihnini gerçekten nasıl anlayabiliriz? Bu dört oturumluk program, hayvan bilişinin tarihsel gelişiminden güncel araştırma yöntemlerine, farklı bilişsel yetilerden insan-hayvan karşılaştırmalarına kadar kapsamlı ve güncel bir bakış sunarak, alana ilgi duyan herkese hitap ediyor.
İnsan olmayan hayvan bilişi nedir? Neden bilişsel çalışmalarda insan-hayvan ayrımı yaparız? Bu eğitimde hayvan bilişinin ne olduğunu ve olmadığını, temel kavramları ve yöntemleri, farklı bilişsel yetileri ve güncel çalışmaları inceleyeceğiz.
İlk haftada hayvan bilişinin ne olduğunu, tarihsel gelişimini ve etik boyutlarıyla birlikte araştırma yöntemlerini tanıtacağız. İkinci haftada öğrenme türleri, problem çözme ve araç kullanma gibi bilişsel yetiler inceleyerek, bunların hayatta kalma ve üreme başarısına katkılarını tartışacağız. Üçüncü haftada, hayvanlarda farklı iletişim biçimlerini ve bunların insan diliyle olan karşılaştırması üzerinden hayvan iletişimi çalışmalarına yoğunlaşacağız. Son olarak, dördüncü haftada sosyal biliş kavramı ve bu çerçevede zihin kuramı yetileri tartışacağız.
Toplamda 4 hafta sürecek olan bu eğitimin amacı, hayvan bilişi alanına ilgi duyan ve bu konuda kendini geliştirmek isteyen katılımcılara bütüncül ve güncel bir bakış açışı kazandırmayı amaçlamaktadır.
Eğitmenimiz Elif Karakoç, lisansını ODTÜ Felsefe Bölümü’nde tamamladıktan sonra yine ODTÜ Felsefe Bölümünde yüksek lisansına başladı. Bu süreçte hayvan zihni felsefesi üzerine çalışmalar yaparken uygulamalı bir alana yönelmeye karar verdi ve Trento Üniversitesi (İtalya) Bilişsel Bilimler Bölümü‘nde yüksek lisansına başladı. Burada evcil civcivlerde sayısal biliş ve kural takibi üzerine çalıştı. Yüksek lisans stajını Viyana Üniversitesi bünyesinde, Schönbrunn Hayvanat Bahçesi‘ndeki Afrika fillerinin iletişimi üzerine yaptı. Daha sonra, hayvanlarla doğal yaşam alanlarında çalışmak istediği için gönüllü olarak Güney Afrika’da 8 ay boyunca vervet maymunlarını gözlemledi ve çalışmalarda bulundu. Bu süreçte Wil Connection tarafından yürütülen yaban hayvan koruma çalışmalarına katıldı. Sonrasında Göttingen Üniversitesi ve Alman Primat Merkezi‘nde doktorasına başladı. Tez projesinde, sosyal ağlarda sosyal öğrenme –yenilik, bilgi aktarımı ve bireylerin sosyal değerleri arasındaki ilişkiyi– incelemektedir. Bu amaçla Madagaskar’da 12 ay boyunca yaban lemurlarla saha çalışması yaptı ve şu an doktora tezini yazmaktadır.
Eğitim 24 Eylül. 1, 8, 15 Ekim Çarşamba günleri akşam saat 19:30-22:30 arasında çevrimiçi olarak Zoom uygulaması üzerinden gerçekleşecek. Toplamda yaklaşık 12 saat sürecek.
Birinci Hafta (24 Eylül):
- İnsan dışı hayvan bilişi nedir?
- Tanımlar ve tarihsel arka plan, hayvan zihnine felsefi yaklaşımlar (Aristo’dan günümüze)
- Araştırma yaklaşımları ve yöntemler
- Karşılaştırmalı bilim nedir? Karşılaştırmalı psikoloji ve bilişsel etoloji (Morgan kanunu, Tinbergen’in dört sorusu)
- Hayvan çalışmalarının etik boyutu
- 3R prensibi (Replacement, Reduction, Refinement), etik kurallar
Bu bölümde hayvan bilişi nedir ve neden çalışılmalıdır sorularıyla bir giriş yapıp tarihsel bir arka plan sunacağız. Hayvan bilişinin hangi alanlarla iç içe olduğundan ve karşılaştırmalı psikoloji ve bilişsel etoloji gibi alanlardan bahsedeceğiz. Hayvan çalışmalarının yöntemleri ve etik boyutunu ele alacağız.
İkinci Hafta (1 Ekim):
- Öğrenme
- Klasik koşullanma, edimsel koşullanma, taklit etme, sezgisel öğrenme
- Problem çözme ve araç kullanma
- Sosyal öğrenme yoluyla problem çözme ve deneme-yanılma yöntemiyle problem çözme, farklı türlerde araç kullanma gözlemleri
- Bilişsel yetilerin hayatta kalma ve üreme başarısına katkıları
Bu bölümde problem çözme, araç kullanma ve öğrenme konularını ele alacağız. Farklı öğrenme türleri nelerdir, problem çözmede araç kullanmanın yeri ve bu süreçlerin bireyin hayatta kalma ve üreme başarısına (survival and fitness) katkısını konuşacağız.
Üçüncü Hafta (8 Ekim):
- Hayvanlarda iletişim
- İnsan dili ve hayvan iletişimi karşılaştırması, dil yetisi hipotezi
- Farklı iletişim biçimleri; kimyasal, görsel, işitsel iletişim sistemleri
- Feromonlar, şarkılar, çağrılar, kürk gösterileri, bakım davranışları, zemin titreşim iletişimi ve farklı türlerden örnekler
Bu bölümde hayvanların iletişim sistemlerini ve bunların insan diliyle olan ilişkisini inceleyeceğiz. Hayvanlardaki farklı iletişim türlerine örnekler verip iletişim çalışmalarına yoğunlaşacağız.
Dördüncü Hafta (15 Ekim):
- Sosyal bilişin tanımı ve farklı hipotezler
- Sosyal Beyin Hipotezi, Makyavelist Zeka Hipotezi, sosyal öğrenme, hayvanlarda iş birliği ve yanıltma
- Zihin kuramı (Theory of Mind) ve perspektif alma
- Zihin kuramı tartışmaları ve örnekleri, deneysel bulgular, yanlış inanç testleri, bakış takibi deneyleri, perspektif alma deneyleri
Bu bölümde sosyal bilişin ne olduğunu ve bu alandaki hipotezleri inceleyeceğiz. Daha sonra hayvanlarda zihin kuramıyla ilgili tartışmalara ve evrimsel arka plana ve deneylere yer vereceğiz.
Eğitimin ücreti kişi başı KDV dahil 1850 TL’dir. Ödeme bilgileri, başvurusu onaylanan katılımcılar ile en kısa zamanda e-posta ile paylaşılacaktır.
